II SA/Kr 982/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 maja 2025 r. znak: SKO/EA/418/92/2025, SKO/EA/418/93/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. W dniu 12 października 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa wydał decyzję ZRID nr 34/6740.4/2023 znak AU-01-6.6740.4.19.2023.IRE, a postanowieniem z dnia 16 października 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 13 listopada 2024 r. wierzyciel – Prezydent Miasta Krakowa wystawił tytuł wykonawczy nr ZDMK/NIEP-ZRID/18/2024, w którym określono wynikający z ww. decyzji obowiązek wydania działki nr [...] obręb [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) o powierzchni 0,0180 ha przeznaczonej pod budowę drogi. K. G. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując na: 1) nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym; 2) błędu co do zobowiązanego; 3) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia; 4) braku wymagalności w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela. Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem nr 37/2025 z 7 lutego 2025 r., znak: EE.313.248.4.2024, wydanym m.in. na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), zarzuty oddalił. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał na art. 11f ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 17 ust. 3 ustawy. Działka powstała wskutek zatwierdzenia podziału nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi gminnej decyzją ZRID, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Właścicielem działki jest zobowiązana, której doręczono upomnienie. Żaden przepis nie obliguje geodety/organu/inwestora do okazywania w terenie projektowanych działek przeznaczonych do wywłaszczenia. W umowie o zastępstwo inwestycyjne zawarto postanowienie obligujące inwestora do dokonania trwałej stabilizacji znaków granicznych granic nowo wydzielonych działek w formie znaków betonowych w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się ostateczności decyzji. Podczas czynności egzekucyjnych zostaną geodezyjnie tymczasowo wytyczone linie rozgraniczające inwestycję i zarazem zostanie określony zakres terytorialny placu budowy, który przekazany zostanie wykonawcy. Na wykonalność obowiązków wynikających z decyzji z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności nie może wpływać brak ostateczności, bo celem rygoru jest właśnie możliwość natychmiastowego rozpoczęcia inwestycji. Skutki rygoru rozciągają się na możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 17 ust. 5 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 22 maja 2025 r., znak: SKO.EA/418/92-93/2025, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia K. G. utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym m.in., że zarzuty wynikają z niedostrzeżenia specyfiki skutków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skutkiem decyzji jest zatwierdzenie podziału nieruchomości zgodnie z załącznikiem graficznym. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Linie te, określające powierzchnię terenu niezbędnego dla realizacji drogi, powinny być uwidocznione w materiałach graficznych i wyznaczają jednocześnie granice pasa drogowego. Znane są zatem granice działki objętej postępowaniem egzekucyjnym. Skutkiem decyzji z rygorem jest jej bezzwłoczna realizacja w zakresie wydania posiadania nieruchomości. Zobowiązanym powinien być właściciel (skutki decyzji odnoszą się do tych, którym przysługują prawa rzeczowe), a nie osoba, która jest posiadaczem nieruchomości jako strona zobowiązaniowej umowy zobowiązaniowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M. wniosła o: 1) uchylenie postanowień organów obu instancji; 2) przyznanie kosztów postępowania; 3) przeprowadzenie dowodu m.in. z aktualnego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...] oraz aktualnych map geodezyjnych na okoliczność, że działka nr [...] nie istnieje, bo działka nr [...] nie uległa podziałowi, a w tym samym miejscu i czasie nie mogą istnieć działki o różnych numerach i powierzchniach, zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 141 upea, bo nie rozpoznano zarzutu błędnego oznaczenia przedmiotu egzekucji (wskazanie w tytule wykonawczym działki nr [...], która nie powstała) oraz przemilczano dokumenty urzędowe (mapy geodezyjne, oświadczenie Wydziału Geodezji z 21 marca 2025 r.), gdy tymczasem czynności organów mogą dotyczyć tylko nieruchomości prawnie-realnie istniejących, a taką nie jest nieruchomość, co do której sporządzono projekt podziału, ale nie został on jeszcze ostatecznie i ważnie zatwierdzony; 2) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 upea, bo w żadnej instancji nie rozpoznano zarzutu błędu co do zobowiązanego do wydania działki i błędne przyjęcie, że egzekucja może być skierowana wyłącznie wobec współwłaścicieli nieruchomości, nawet jeśli nie posiadają oni realnego władztwa nad nieruchomością, którą włada osoba trzecia na zasadzie użyczenia; 3) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 upea, bo nie rozpoznano zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, skoro nie odniesiono się do tego, że wydanie działki, która nie powstała, nie jest możliwe, bo przeniesienie posiadania rzeczy przyszłej nie wywołuje skutków prawnych; 4) art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 upea, bo oddalono zarzut braku wymagalności w związku z przeszkodami leżącymi po stronie wierzyciela (uporczywe uchylanie się od wyznaczenia w terenie obszaru podlegającego zajęciu pod drogę przy świadomości wierzyciela, że bez geodezyjnego wytyczenia nie można wydać terenu); 5) art. 7, art. 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 18 upea, bo nie odniesiono się do dowodów z: a) mapy ewidencyjnej, mapy zasadniczej i oświadczenia geodety, z których wynika, że działka nr [...] nie istnieje; b) pisma Wydziału Geodezji z 21 marca 2025 r. potwierdzającego, że w/w działka nie istnieje; c) protokołu przesłuchania świadków, z którego wynika, że teren, który ma zostać zajęty pod drogę, jest w posiadaniu osoby trzeciej (W. R.); 6) art. 17 ust. 3 ustawy ZRID, bo błędnie przyjęto, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności skutkuje zatwierdzeniem podziału nieruchomości oraz uprawnia wierzyciela do żądania wydania nowo wydzielonych działek, podczas gdy nie prowadzi to do zmian prawnorzeczowych czy ewidencyjnych, a żądanie wydania może dotyczyć tylko nieruchomości istniejących faktycznie i prawnie (przed podziałem) w części przeznaczonej pod inwestycję drogową. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie egzekucyjne względem rzeczy przyszłej (działki, która jeszcze nie powstała) to absurd. W miejscu, gdzie ma przebiegać droga, istnieją wyłącznie działki nr: [...], [...], [...] i [...] i tylko one (w części przeznaczonej pod drogę) mogą być przedmiotem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, gdyż wierzyciel błędnie skierował egzekucję wobec nieistniejącej nieruchomości. Ponadto egzekucja z nieruchomości powinna być skierowana wobec osoby faktycznie władającą nieruchomością, której przysługuje prawo ochrony posiadania, nie zaś każdorazowo wobec właściciela nieruchomości. Przed przystąpieniem do egzekucji należało geodezyjnie wytyczyć teren przeznaczony pod drogę, tak aby możliwe było jego dobrowolne wydanie. Wierzyciel przyznał, że geodezyjne wytyczenie jest konieczne, ale wskazał, że dojdzie do niego w ramach czynności egzekucyjnych – nie wiadomo, dlaczego od miesięcy się od tego uchyla mimo licznych wniosków skarżącej, która podjęła próbę bezskuteczną próbę wytyczenia i poniosła koszty geodezyjne (geodeta stwierdził, że działka nie istnieje). Skarżąca zarzuciła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wobec faktu rozlicznych zarzutów zgłoszonych w przedmiotowej sprawie przez różne podmioty jedynie fikcyjnie rozpoznało zażalenie, nie odnosząc się do sformułowanych zarzutów indywidualnie w każdej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podnosząc przy tym, że skarga zawiera zarzuty tożsame z zarzutami podniesionymi w zażaleniu, do których organ szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, a które to argumenty organ podtrzymuje w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie egzekucja niepieniężnego obowiązku wydania nieruchomości dotyczy działki [...], która powstała z podziału działki [...]. Działka [...] wymieniona została także w decyzji ZRID , jako działka która powstała w wyniku podziału działki [...] położonej w liniach rozgraniczających teren projektowanego pasa drogowego . Jak wynika z treści samej skargi skarżąca nie kwestionuje faktu, iż jest współwłaścicielem działki nr [...]. Podobne ustalenie czynią organy. Jest to zatem okoliczność bezsporna w niniejszej sprawie. Skarżąca kwestionuje jedynie ( w zakresie określenia adresata egzekwowanego obowiązku), iż faktycznie nieruchomość nie jest w jej posiadaniu , a w posiadaniu jej ojca W. R., któremu przysługuje prawo użyczenia. Zgodnie z art. 1 pkt. 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zobowiązany to m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zatem co do zasady egzekucja wydania nieruchomości może toczyć się przeciwko właścicielowi/ współwłaścicielowi tej nieruchomości, który na podstawie wiążącego aktu władztwa administracyjnego ( tu decyzji ZRID, której nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności i w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy) jest obowiązany do wydania nieruchomości lub jej części. Zarzut braku faktycznego posiadania przez nią przedmiotowej nieruchomości stawiany przez skarżącą jest w realiach niniejszej sprawy niezasadny. Skarżąca jako współwłaściciel nieruchomości wydając tę nieruchomość w użyczenie osobie trzeciej nie pozbawia się posiadania samoistnego tej nieruchomości ( a więc i realnego władztwa na nią), gdyż w ramach użyczenia przekazuje jedynie posiadanie zależne. Zatem od woli współwłaściciela ( posiadacza samoistnego) zależy tylko czy i kiedy rozwiąże stosunek użyczenia, i nie ma potrzeby i konieczności oczekiwania tu na ustawowe skutki ostatecznej decyzji ZRID, w postaci wygaśnięcia z mocy ustawy umowy użyczenia. Co do zarzutu nieistnienia braku działki nr [...] ( a więc zarzutu braku przedmiotu egzekucji) wskazać należy, że rację mają organy, że choć decyzja ZRID nie jest jeszcze ostateczna, to skoro nadany jej został rygor natychmiastowej wykonalności, to po myśli art. 17 ust. 3 pkt. 2, 3, 4 specustawy drogowej powstaje stan prawny, w którym decyzja ta zobowiązuje niezwłocznego wydania nieruchomości i uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi oraz uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych. Natomiast po myśli art. 12 ust. 1 – do ust. 4 specustawy drogowej, decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości i decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Wydzielone nieruchomości przechodzą jednak na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - dopiero z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W zakresie prawa własności rygor natychmiastowej wykonalności niczego nie zmienia. Oznacza to, że choć możliwe jest np. rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji ZRID, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to własność wydzielonych w granicach pasa drogowego nieruchomości przejdzie na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dopiero po uzyskaniu przez decyzję ZRID przymiotu ostateczności. Dopiero wówczas możliwe będzie dokonanie odpowiednich wpisów do ksiąg wieczystych i do katastru nieruchomości. Nie jest zatem tak, że działka [...] (powstała z podziału działki [...]) nie istnieje, bowiem decyzja ZRID dokonała podziału nieruchomości, natomiast działka ta nie jest jedynie ujawniona (wpisana) w katastrze nieruchomości. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut braku doręczenia skarżącej uprzedniego właściwego upomnienia, gdyż zdaniem skarżącej doręczenie upomnienia dotyczącego działki, która jeszcze nie powstała nie można uznać za skuteczne i prawidłowe. Już sama treść powyższego zarzutu potwierdza, że skarżąca otrzymała upomnienie wzywające do wykonania obowiązku niepieniężnego w postaci wydania części nieruchomości , a wobec jego zignorowania został wystawiony tytuł wykonawczy. A skoro jak już wyżej wyjaśniono sama decyzja ZRID, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności może dokonywać podziału nieruchomości i zobowiązywać do jej wydania, to wskazanie w upomnieniu działki nr [...] obr. N. H. [...] powstałej z podziału działki nr [...] było prawidłowe i zgodne z wymogami prawa. Nie zasługują również na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi, które oscylują wokół wyżej podniesionych kwestii. Organy w sposób prawidłowy i wystarczająco rozpoznały i wyjaśniły sprawę przed wydaniem skarżonego postanowienia. Reasumując wszystkie podniesione w skardze zarzuty okazały się nieskuteczne, a zaskarżone postanowienie organu wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów wniesionych przez skarżącą M. M. odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.