II SA/Kr 984/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Wojewody z dnia 13 kwietnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę skarżąca D.M. złożyła pismo, w którym oświadczyła, że nie jest w stanie wpłacić jednorazowo takiej sumy ze względu na niskie miesięczne dochody. Pismo strony zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, a w związku z tym, że nie został on złożony w przewidzianej prawem formie, w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 9 lipca 2011 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S.M. oraz wnukiem O.G. . W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 150 m² i mieszkanie wielkości 44 m² po rodzicach. Wnioskodawczyni nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych, a jej małżonek nie posiada żadnego majątku. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy D.M. podniosła, iż jest schorowaną emerytką przebywającą obecnie w szpitalu. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przesłała zaświadczenie ZUS z dnia 8 września 2011 roku, z którego wynika, że wysokość pobieranego przez nią świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto). Z przesłanego potwierdzenia wypłaty wynika, że mąż skarżącej pobiera emeryturę w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Wnuk O.G. nie zamieszkuje u skarżącej na stałe. Skarżąca oświadczyła, iż nieruchomość w postaci części domu o powierzchni 150 m² oraz mieszkania w tymże domu wielkości 44 m² nie wykorzystuje na żadne cele, nie uzyskuje z tytułu jego posiadania żadnych dochodów. Ponosi zaś wydatki na opłacenie podatku od nieruchomości, wywóz śmieci, itp. Od 2006 roku toczy się sprawa o podział tej nieruchomości, do chwili obecnej bez rezultatu. Miesięczne wydatki skarżącej związane z utrzymaniem przedstawiają się następująco: prąd 53,09 zł, telefon 67,19 zł, komputer 49,40 zł, czynsz za mieszkanie 314,74 zł, gaz 96,20 zł, PZU 50 zł, lekarstwa wnioskodawczyni 300 zł, lekarstwa jej męża 150 zł. W związku z terapią, którą skarżąca przechodzi, zmuszona jest stosować odpowiednią odżywczą dietę. Mąż choruje na prostatę. Na zakup wyżywienia i ubrania przeznaczana jest pozostała część uzyskiwanych dochodów. Wysokość ponoszonych wydatków skarżąca udokumentowała kopiami następujących dokumentów: pismem z dnia 30 czerwca 2011 roku ze Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" o wysokości opłat, faktury z dnia 8 marca 2011 roku za gaz, faktur z dnia 3 września 2011 roku oraz z dnia 4 września 2011 roku za usługi telekomunikacyjne, faktury z dnia 9 września 2011 roku za leki, dwóch odcinków za energię elektryczną, dwóch dowodów wpłaty za ubezpieczenie, a także wyciągu z rachunku bankowego skarżącej za okres od dnia 7 sierpnia 2011 roku do 6 września 2011 roku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa choć niełatwa ze względu na stan zdrowia i związane z nim wydatki na konieczne leczenie i specjalną dietę, nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, potwierdzonego kopiami odpowiednich dokumentów, stałym i pewnym źródłem utrzymania skarżącej D.M. jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. Stałymi dochodami z emerytury w wysokości [...]zł netto dysponuje również mąż skarżącej, S.M. . Łączne dochody małżonków, wynoszą zatem [...] zł. Udokumentowane miesięczne wydatki opiewają łącznie na kwotę 582,52 zł (czynsz 314,74 zł, gaz 48,10 zł – faktura za dwa miesiące opiewa na 96,20 zł, energia elektryczna 53,09 zł, usługi telekomunikacyjne 67,19 zł i 49,40, ubezpieczenie 50 zł). Dodatkowo, jak oświadczyła skarżąca, ponoszone są wydatki na wizyty lekarskie i zakup lekarstw w wysokości 450 zł miesięcznie (300 zł leki skarżącej i 150 zł jej męża). Suma wydatków wynosi zatem 1.032,52 zł. Zestawienie wysokości uzyskiwanych dochodów i wydatków wskazuje, że w budżecie domowym skarżącej pozostaje miesięcznie kwota 1.942,68 zł, którą wnioskodawczyni może swobodnie dysponować. Uzyskując stałe, pewne dochody skarżąca posiada możliwość gromadzenia środków niezbędnych do prowadzenia zainicjowanego postępowania sądowego. Tym samym nie można stwierdzić, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).