II SA/Kr 992/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek sprawozdawca Sędziowie : AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r sprawy ze skargi S. F. na decyzję personalną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 6 marca 2002 r, Nr: [...] w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego I. uchyla zaskarżoną decyzję personalną oraz poprzedzającą ją decyzję personalną organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane Decyzją personalną nr [...] z dnia 6 marca 2002r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] na podstawie art. 31 (w decyzji podano omyłkowo art. 37, co wyjaśniono w odpowiedzi na skargę) ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 61, poz. 283 z późn. zm.) w związku z art. 138 par. l kpa po rozpatrzeniu odwołania por. S. F. od decyzji personalnej nr [...] z dnia [...].2002r. Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w sprawie obniżenia dodatku służbowego - postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie decyzji podano, że w dniu [...] 2001 r. zastępca kierownika działu penitencjarnego dokonał kontroli realizacji zadań służbowych przez por. S. F.. Kontrola wykazała liczne niedociągnięcia i błędy w pracy starszego wychowawcy, które kontrolujący uznał za istotne i negatywnie wpływające na ocenę pracy skarżącego. Uznano, że nie odniosły żadnego skutku wcześniejsze wielokrotne upomnienia i dopingowanie go do terminowego realizowania zleconych czynności, w tym sprawozdawczości. W rezultacie tych ustaleń w dniu [...] 2002r. zespół w składzie zastępca dyrektora jednostki oraz kierownik działu penitencjarnego przeprowadził ze skarżącym rozmowę dyscyplinującą podkreślając brak terminowości i rzetelności w pracy, niewłaściwą współpracę z pozostałymi wychowawcami i brak reakcji na wcześniejsze uwagi przełożonych. Skarżący odmówił podpisania notatki z rozmowy. Tego samego dnia kierownik działu penitencjarnego sporządził wniosek personalny o obniżenie skarżącemu dodatku służbowego, a dwa dni później dyrektor jednostki wydał decyzję personalną nr [...] obniżającą skarżącemu dodatek służbowy o [...] zł. Podano, że skarżący w odwołaniu nie kwestionuje niedociągnięć, jednak pomniejsza ich znaczenie, a w miarę pozytywną opinię służbową czy udzieloną nagrodę potraktował jako usprawiedliwienie swych błędów i niedociągnięć, a niejako szansę poprawy własnego wizerunku pracy. Z tego względu uznano decyzję dyrektora jednostki za współmierną do zawinienia, zastosowaną po wykorzystaniu innych środków zmierzających do zmiany postawy skarżącego i podniesienia poziomu jego pracy. Jednocześnie podkreślono, że dodatek służbowy ma charakter uznaniowy i zgodnie z par.3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 marca 1999r. w sprawie dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. nr 27, poz. 253 z późn. zm.) zmienionego Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 2001 r. (Dz.U. nr 23, poz. 278) jego wysokość uzależniona jest m.in. od oceny wyników uzyskiwanych w służbie, a ta ocena w przypadku skarżącego wypadła "jednoznacznie negatywnie". Z decyzją personalną nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] nie zgodził się S. F., który wniósł o jej uchylenie. Na uzasadnienie skarżący podał, że podczas kontroli w dniu [...] 2001 r. stwierdzono, że odnośnie 2 skazanych nie wysłano z odpowiednim wyprzedzeniem pism o wywiad środowiskowy do Ośrodków Pomocy Społecznej, podczas gdy jeden ze skazanych został w dniu [...] 2002r. wycofany z zatrudnienia i pismo o przeprowadzenie wywiadu byłoby bezcelowe, a co do drugiego, który miał podwyższenie zarobków do stycznia 2002r. wysłano pismo w dniu [...].2002r., a ponieważ Ośrodki Pomocy Społecznej mają termin dwóch tygodni na przeprowadzenie wywiadu, który potrzebny był do podjęcia decyzji za 5 tygodni, to jego zdaniem, wysłanie pisma o wywiad w dniu [...].2002r. nastąpiło z odpowiednim wyprzedzeniem. Kontrola zarzuciła też, że w rejestrze udzielanej pomocy osadzonym w rozbiciu na poszczególne systemy i tymczasowo aresztowanych, brak jest stanu konta osadzonego, który [...].2001 r. opuścił zakład karny oraz, że w rejestrze tym brak jest od miesiąca lipca 2001 r. podliczenia sum wydawanych osadzonym ze środków pomocy postpenitencjarnej, podczas gdy - zdaniem skarżącego - prowadzenie przedmiotowego rejestru nie jest ustalone żadnym zarządzeniem, czy rozporządzeniem, a wynika z zalecenia, celem orientacji w udziale środków w poszczególnych systemach (zwykłym, programowanym, terapeutycznym oraz co do tymczasowo aresztowanych). Skarżący zarzucił, że oprócz swoich obowiązków polecono mu w okresie od listopada do grudnia 2001 r. dodatkowo zastępować pracownika odpowiedzialnego za sprawy kulturalno - oświatowe, że termin sprawozdawczości został narzucony odgórnie, a nie został utrzymany termin ustalony przez kierownika działu z uwagi na brak pełnych danych, a nie otrzymanych na czas z działu finansowego, jak też od przełożonych, ale o tym nie ma nawet żadnej wzmianki. Zarzucił, że nieprawdą jest, by odmówił podpisania notatki, gdyż o taki podpis nikt go nie prosił, choć przyznał, że oświadczył, iż nie zgadza się z zarzutami zawartymi w tej notatce. Podał, że był ostatnio awansowany i otrzymał nagrodę za znajomość tematyki postpenitencjarnej, że w Zakładzie Karnym w [...] pracuje 10,5 roku, a w dziale penitencjarnym jako wychowawca ds. postpenitencjarnych 5 lat i przez te 5 lat nie było do jego pracy żadnych zastrzeżeń. Podał, że jego zdaniem - decyzje nie są zgodne z podanym par. 3 ust. 2 cyt. Rozporządzenia, bowiem mowa w nim jest, że wysokość dodatku uzależniona jest m.in. od wyników uzyskiwanych w służbie, a zgodnie z ust. 6 tego par. dodatek może być obniżony w razie zmiany lub ustania przesłanek. Podał, że otrzymał pozytywną opinię w dniu [...].2001 r. i stanowiła ona formę awansu. Zarzucił też, że w styczniu 2002r. obniżono mu dodatek jedynie na podstawie wyników kontroli z dnia [...] 2001 r., bez przeprowadzenia w tej sprawie postępowania wyjaśniającego, a tym samym pozbawiono go prawa do obrony przez uniemożliwienie ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. Jest to - jego zdaniem - forma kary, nie przewidziana w art. 126 ustawy o Służbie Więziennej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutów zawartych w skardze, a jedynie wniósł o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadesłane akta sprawy liczą 9 kart, z których k. l-2 to kserokopia ręcznie sporządzonej notatki służbowej z kontroli doraźnej z dnia [...] .2002r.; k.3-7 to ręcznie sporządzona notatka służbowa z dnia [...] 2002r. z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2001r.; k.8 to zaskarżona decyzja personalna i ostatnia k.9 to kserokopia decyzji personalnej nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] . Z akt wynika, że dyrektor jednostki wydał w dniu [...].2002r. decyzję personalną nr [...], na mocy której obniżył por. S. F. otrzymywany przez niego dodatek służbowy z kwoty [...] zł do [...] zł miesięcznie tj. o kwotę [...] zł miesięcznie. Na uzasadnienie tej decyzji dyrektor Zakładu Karnego w [...] podał, że poziom pracy skarżącego w ostatnim okresie uległ wyraźnemu pogorszeniu, że nieterminowo i nierzetelnie wykonuje zlecone zadania, co w znacznym stopniu dezorganizuje pracę całego działu, że skarżący ma wyraźną tendencję do dyskutowania nad wydanymi poleceniami, bagatelizowania powstających problemów i odkładania spraw "do ostatniej chwili" oraz, że w jego przypadku nie daje żadnych efektów motywacja zarówno pozytywna jak i negatywna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art.3 par. l i art. 134 par. l p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 par. l kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W aktach sprawy brak jest odwołania skarżącego, co uniemożliwia kontrolę zgodności z prawem decyzji II instancji. Stwierdzenie, że kontrolujący uznał stwierdzone niedociągnięcia za istotne i negatywnie wpływające na ocenę pracy skarżącego jest tak ogólnikowym stwierdzeniem, że nie poddaje się żadnej kontroli, a innych, konkretnych dokumentów w sprawie nie powołano. W zaskarżonej decyzji powołano się praktycznie na jedną notatkę bez jej weryfikacji, a nawet bez stanowiska samego zainteresowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że czyniąc zarzuty o nie wywiązywaniu się skarżącego z obowiązków służbowych należy przedstawić zakres czynności skarżącego i podać, z jakich obowiązków wynikających z tego zakresu, znanego skarżącemu nie wywiązuje się. Nadto należy ustalić, czy skarżący w opiniowanym okresie miał powierzone dodatkowe czynności i jakie oraz wyjaśnić, czy miał on możliwość rzetelnego wywiązania się z nich, czy też względy obiektywne uniemożliwiły wykonanie obowiązków w terminie. Zaskakujący jest zarzut zawarty w decyzji I instancji o wywiązywaniu się skarżącego z obowiązków w ostatniej chwili, gdyż albo wywiązuje się w ustalonym terminie, albo nie czyni tego. W podobny sposób należy zapoznać skarżącego z notatkami stanowiącymi podstawę decyzji personalnych celem umożliwienia funkcjonariuszowi ustosunkowania się do nich przed powzięciem decyzji o ewentualnym obniżeniu dodatku służbowego. Sąd zauważa, że charakter uznaniowy dodatku służbowego nie oznacza dowolności w tym zakresie. Nadto Sąd zwraca uwagę, że stwierdzenia w rodzaju, że "poziom pracy por. S. F. w ostatnim okresie uległ wyraźnemu pogorszeniu, nieterminowo, nierzetelnie wykonywał zlecone zadania", itp. winny być poparte konkretnymi faktami, gdyż w przeciwnym razie są pozbawionymi treści ogólnikami, nie poddającymi się kontroli, a nadto funkcjonariusz, którego dotyczą zarzuty winien być z nimi zapoznany w taki sposób, aby sporne kwestie wyjaśnić we własnym zakresie, a nie dopiero w sprawie sądowej. W tej sytuacji decyzja personalna Dyrektora Zakładu Karnego w [...] podjęta w stosunku do skarżącego jest niezrozumiała i - jak wynika z akt - zapadła bez jakiejkolwiek podstawy faktycznej oraz z naruszeniem przepisów postępowania, bowiem nie jest wynikiem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, którego w ogóle nie było, a które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie wysokości dodatku. Takie działania organów obu instancji, co należy podkreślić, w świetle art. 7 i 77 par. l kpa są niedopuszczalne. Należy również zaznaczyć, że uzasadnienia decyzji obu organów nie zawierają składników, o jakich mowa w art. 107 par.3 kpa, są bardzo ogólnikowe, a tym samym nie poddają się kontroli. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję personalną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 par. l pkt la) p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I wyroku. W oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane - jak w pkt. II wyroku.