II SA/Kr 995/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda NSA Anna Szkodzińska / spr. / Protokolant: Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi M. K. i S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala Uzasadnienie: Pismem z dnia 27 lutego 1997 r. M. K. i S. M. zwrócili się do organu administracji o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] w N.. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2009 r. ([...]) na podstawie art. 142, 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 e zm.) Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w N. oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] w obr. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu VI Wydział Ksiąg Wieczystych. Decyzją z dnia 13 października 2009 r. ([...] Wojewoda uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Decyzją z dnia 27 czerwca 2013 r. ([...]) na podstawie art. 142 ust. 2, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w N. oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] w N., stanowiącej własność Gminy [...]. Starosta [...] podał co następuje: Nieruchomość oznaczona jako dz. nr [...] i [...] obr. [...] o pow. 5,4866 ha przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży i zrzeczenia się własności nieruchomości z dnia 23 sierpnia 1972 r. Rep. "A" [...], zawartej w oparciu o przepisy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94) z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...]. Wniosek o zwrot dotyczy części nieruchomości wywłaszczonej, oznaczonej obecnie jako dz. ew. nr [...] w obr. [...]. W chwili zawarcia umowy nieruchomość stanowiła współwłasność S. M. syna G. i A. oraz S. M. syna S. i J.. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny z dnia 13 listopada 1981 r. sygn. akt [...] spadek po S. M. (s G.) nabyły dzieci M. K. i S. M. po 1/2 części. Działka nr [...] podzieliła się na działki [...] i [...], działka [...] operatem podziału L.skład.geod. [...] podzieliła się między innymi na działkę nr [...]. Działka [...] operatem podziału L.skład.geod. [...] podzieliła się między innymi na działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 1418 m2. W dacie złożenia wniosku nieruchomość pozostawała w użytkowaniu wieczystym Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w N. Uprzednio nieruchomość pozostawała w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N., która aktem notarialnym z dnia 5 grudnia 1988 r. Rep. "A" nr [...] zrzekła się użytkowania wieczystego przedmiotowej działki na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Miejskiego w N.. Następnie działka przekazana została decyzją Urzędu Miejskiego w N. z dnia 31 stycznia 1989 r. w zarząd na czas nieoznaczony Rejonowemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w N.. Decyzją Zarządu Miasta [...] z dnia 11 lipca 1996 r. stwierdzono nabycie przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w N. z mocy prawa użytkowania wieczystego działki [...] oraz prawa własności obiektu hydroforni. Decyzją z dnia 6 sierpnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność tej decyzji. W konsekwencji prawo użytkowania wieczystego wpisane w KW Nr [...] na rzecz Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w N. zostało wykreślone. Z powyższego wynika, że przed dniem 1 stycznia 1998 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przedmiotowa nieruchomość nie była obciążona prawem użytkowania wieczystego i w nin. sprawie nie ma zastosowania przepis art. 229 u.g.n. Zgodnie z zapisem w KW Nr [...] działka nr [...] w obr. [...] stanowi własność Gminy [...]. Z decyzji z dnia 29 lipca 1971 r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla [...] w N. i kotłowni osiedlowej wynika, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości winna być zabudowana obiektem hydroforni oraz zbiornikiem na wodę. Na działce objętej wnioskiem przeprowadzono dwukrotnie wizję lokalną przy udziale zainteresowanych stron: w dniu 27 czerwca 1997 r. i w dniu 30 czerwca 2008 r. Ustalono wówczas, że nieruchomość ogrodzona jest elementami z siatki ciętej w ramkach na stałej podmurówce; od strony ulicy K. ogrodzenie stanowi budynek murowany. Na działce usytuowany jest budynek murowany, wewnątrz ogrodzonej działki usytuowane są nasypy ziemne, zakończone włazami i systemem wentylacji. Teren w całości porośnięty jest trawą i drzewami: świerki 19 sztuk, lipa. W dniu 30 czerwca 2008 r. budynek był zamknięty (niedostępny), natomiast w dniu 27 czerwca 1997 r. budynek częściowo użytkowany był jako sklep (hurt-detal, świeże jaja) i częściowo jako hydrofornia funkcjonująca. Obecny wówczas przedstawiciel RPWiK w likwidacji stwierdził, że w budynku mieści się i funkcjonuje zmodernizowana hydrofornia, niezbędna dla zaopatrzenia części miasta w wodę. Stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania niniejszej decyzji nie uległ zmianie. Nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] już w dniu 11 września 1975 r. zagospodarowana została w sposób opisany w planie realizacyjnym tj. zabudowana obiektem hydroforni i zbiornikami wodnymi, co potwierdza zdjęcie lotnicze uzyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wykonane dnia 11 września 1975 r. oraz drugie zdjęcie wykonane dnia 26 sierpnia 1977 r. Na obydwu zdjęciach uwidoczniony jest budynek hydroforni oraz zbiornik wodny podziemny (dwukomorowy). Dodatkowym dowodem jest karta inwentarzowa środka trwałego - zbiorników wodnych posadowionych na działce [...], z której wynika data przejęcia środka trwałego tj. żelbetonowego zbiornika dwukomorowego o pojemności 50 m3 w dniu 5 kwietnia 1975 r. (por. pismo z dnia 13 listopada 2009 r.) Nadto zeznania świadków w osobach M. K. i M. L. z dnia 16 lipca 2014 r. potwierdzają, że obiekty hydroforni i zbiorników wodnych na działce [...] budowane były pod potrzeby wysokiego budownictwa przy ulicy N. w latach 1974, 1975 i 1976, gdyż okres budowy uzależniony był od budowy pierwszych wysokich bloków, w których powyżej 4 piętra woda musiała być dostarczona poprzez hydrofornię. Ustalono również, że pierwsze zasiedlenie 11 piętrowego bloku przy ul. N. na osiedlu [...] miało miejsce w roku 1976, a ostatni blok nr [...] został oddany do użytku 24 lipca 1978 r. Z zeznań M. K. wynika również, że w roku 1979 hydrofornia była eksploatowana przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Na podstawie powyższych ustaleń przyjęto, że budynek hydroforni wraz ze zbiornikami na wodę zrealizowany został w terminie do lat 7 od dnia, w którym nieruchomość została nabyta umową notarialną. W tej sytuacji nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, skoro realizacja celu na który została wywłaszczona (nabyta umową notarialną) została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia. Fakt, że nieruchomość zagospodarowana została w sposób określony w planie realizacyjnym, zgodnie z celem nabycia w terminie do lat 7 od daty nabycia - stanowi, w świetle obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, negatywną przesłankę zwrotu działki ewidencyjnej nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli M. K. i S. M.. Odwołujący się podnieśli, że organowi administracji umknęła okoliczność, iż świadkowie w osobach M. K. i M. L. nie potwierdzili, aby inwestycja została zrealizowana przed datą 23 sierpnia 1982 r. Organ nie wyjaśnił również dlaczego dokument w postaci karty inwentarzowej środka trwałego raz wymienia datę przyjęcia środka trwałego, tj. żelbetonowego zbiornika dwukomorowego na dzień 5 kwietnia 1975 r., a kolejny o nr [...] budynku i datę te określa na styczeń 1984 r. Wedle odwołujących się zdjęcia lotnicze nie potwierdzają faktu, że inwestycja została ukończona i protokolarnie odebrana, a wskazywanie dat terminów w oparciu o daty zasiedleń budynków jest nieuprawnione. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2014 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) i art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji uwzględnił wytyczne Wojewody zawarte w decyzji z dnia 13 października 2009 r. oraz decyzji z dnia 8 kwietnia 2011 r., gdyż uzupełnił zebrany materiał dowodowy m. in. o dwa zdjęcia lotnicze uzyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. Na obydwu zdjęciach (z 1975 i 1977 roku), które stanowią dowód w rozumieniu art. 75 §1 kpa uwidoczniony jest już budynek hydroforni oraz zbiornik wodny głównie podziemny (dwukomorowy). W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy (w szczególności dwa zdjęcia lotnicze z 1975 i 1977 r.) pozwala na stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia w terminach ustawowych i nieruchomości tej nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 ugn. Odnosząc się do zarzutów skarżących podał organ, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 9 marca 2009 r. znak [...], którym przekazano skany kart inwentaryzacyjnych, tj. żelbetowego zbiornika dwukomorowego o pojemności 50 m³ (nr. inwentarzowy [...]) w dniu 5 kwietnia 1975 r. i budynku hydroforni [...]-ściany z cegły pełnej, ławy żelbetowe, w dniu 1 stycznia 1984 r. Na pismo z dnia 9 marca 2009 r. znak [...] powołał się Starosta [...] w decyzji z dnia 29 kwietnia 2009 r. Pismem z dnia 3 listopada 2009 r. Starostwo Powiatowe w N. zwróciło się do [...] wodociągów z prośbą o potwierdzenie za zgodność z oryginałem kart inwentarzowych otrzymanych przy piśmie z dnia 9 marca 2009 r. znak [...]. Wyjaśniono ponadto, iż tylko kopie dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem mają rangę dokumentów. Natomiast przy piśmie z dnia 13 listopada 2009 r. znak [...] potwierdzono za zgodność z oryginałem karty inwentarzowe środka trwałego hydroforni i zbiorników posadowionych na działce [...], z którego wynika data przejęcia środka trwałego tj. żelbetonowego zbiornika dwukomorowego o pojemności 50 m³ w dniu 5 kwietnia 1975 r. i budynku hydroforni [...] –ściany z cegły pełnej, ławy żelbetowe w dniu 1 stycznia 1984 r. Tak więc zarówno w decyzji z dnia 23 października 2010 r. jak i decyzji z dnia 27 czerwca 2013 r. Starosta [...] powołuje się na potwierdzone za zgodność z oryginałem karty inwentarzowe przesłane przez [...] Wodociągi przy piśmie z dnia 13 listopada 2009 r. Na powyższą decyzję M. K. i S. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie przepisów: art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że pomimo wykorzystania nieruchomości na cele inne niż te, na które została wywłaszczona, nie zostały spełnione przesłanki do jej zwrotu; art. 7 i 77§1 kpa poprzez niewyjaśnienie czy i w jakiej części po rzekomym zrealizowaniu celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości doszło do jej "użycia na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu". W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podnieśli, że nawet gdyby przyjąć, iż ".całokształt tegoż materiału pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia sprecyzowany jako zabudowa hydroforni oraz zbiornika wodnego na działce [...] został zrealizowany w terminach, o których mowa w art.137 ust. 1 ugn.", nie oznacza to że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wedle skarżących art.136 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje dwa odrębne roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości: 1) roszczenie o zwrot będące konsekwencją chęci użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż ten, w jakim ją wywłaszczono (to roszczenie uregulowane jest art. 136 ust. 1.2 u.g.n.) i 2) roszczenie o zwrot będące konsekwencją zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (to roszczenie uregulowane jest art. 136 ust. 2 u.g.n., a definicja "zbędności" zawarta jest w art.137 ust.1 u.g.n.). Pierwsze z w/w roszczeń powstaje w sytuacji, w której podmiot publiczny będący właścicielem wywłaszczonej nieruchomości ma "chęć" przeznaczenia nieruchomości na cel inny niż ten, w jakim ją wywłaszczono i dla jego bytu nie mają znaczenia przesłanki "zbędności" uregulowane w art.137 u.g.n. Roszczenie to nie jest związane z terminami 7 i 10 – Ietnim, które to terminy mają znaczenie dla powstania roszczenia wskazanego w pkt 2). Roszczenie to powstaje również w sytuacji, w której podmiot publiczny będący właścicielem wywłaszczonej nieruchomości ma "chęć" przeznaczenia nieruchomości na cel inny niż ten, dla którego nieruchomość wywłaszczono, również po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Roszczenie to może powstać również w sytuacji, w której wskutek zrealizowania celu wywłaszczenia roszczenie wskazane w pkt 2) nie powstało i nie powstanie. Wystarczy bowiem, że "później" podmiot publiczny będący właścicielem wywłaszczonej nieruchomości ma "chęć" przeznaczenia nieruchomości na cel inny, niż ten dla którego ją wywłaszczono. "Ponieważ art. 136 ust. 1 nakazuje uwzględniać art. 137, owo uwzględnienie musi prowadzić do wniosku, że również w sytuacji, w której podmiot publiczny będący właścicielem wywłaszczonej nieruchomości ma "chęć’ przeznaczenia części nieruchomości na cel inny, iż ten w jakim ją wywłaszczono, powstaje roszczenie o zwrot w tej właśnie części". Jednakże w takiej sytuacji powstaje obowiązek poinformowania poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu nieruchomości (art. 136 ust. 1 ugn) i jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony nieruchomość może być przeznaczona na inny cel. Przeznaczenie nieruchomości na inny cel niż ten, w jakim ją wywłaszczono, bez zawiadomienia poprzedniego właściciela o możliwości jej zwrotu i bez uzyskania wniosku nie unicestwia jednak roszczenia o zwrot. Literalne brzmienie i wykładnia funkcjonalna art. 136 ust. 1 i 2 wskazuje, że roszczenie to powstaje także w sytuacji, w której wykorzystanie na cel inny, niż cel wywłaszczenia następuje po zrealizowaniu tego celu. Skoro Państwo pod przymusem i w drodze wyjątku pozbawiło kogoś własności, a nieruchomość nie jest już Państwu potrzebna, to winna być zwrócona. Skarżący wskazali, że w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. (P. 12/20110) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 137 ust. 1 ugn "w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", ale z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przy przyjęciu innego wzorca kontroli ocena mogłaby być odmienna. Skarżący zarzucili organom administracji niewyjaśnienie kwestii, czy po rzekomym zrealizowaniu celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości doszło do jej "użycia na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu". W ramach oględzin przeprowadzonych w dniu 27 czerwca 1997 r. ustalono bowiem, że na przedmiotowej nieruchomości prowadzono "sklep (hurt, detal, świeże jaja)". Nadto znajdujące się na nieruchomości zbiorniki wodne, wobec wprowadzenia innych rozwiązań technicznych zaopatrzenia w wodę od lat stoją nieużywane i znajdują się w stanie technicznym uniemożliwiającym ich eksploatację. O ich zbędności dowodzi pismo administratora budowy z dnia 4 października 2005 r. oraz zeznania pracowników [...] Wodociągów Sp. zo.o. Skarżący wnieśli nadto o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego "czy art. 136 ust. 1 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim nie przyznaje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy roszczenia o zwrot nieruchomości, na której w terminach wskazanych w art.137 ust. 1 powołanej ustawy zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość te przeznaczono na realizację innego celu, jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), z zasadą solidarności i współpracy partnerów społecznych (art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a także z art. 163, 165 ust. 1 i 216 ust. 2 i 218 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślił, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w szczególności dwa zdjęcia lotnicze z 1975 i 1977 r. pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia w terminach ustawowych. W sytuacji zaś wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo do jej zwrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Postępowanie administracyjne w sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo. W szczególności zgromadzono pełen materiał dowodowy, powalający na poczynienie niezbędnych do rozstrzygnięcia ustaleń. Jest niewątpliwe, że na działce nr [...] zrealizowano, i to z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokładnie tę inwestycję, na potrzeby której nabył ją w dniu 23 sierpnia 1972 r. Skarb Państwa. W tym zakresie dokonana przez organy ocena materiału odwodowego i sformułowane wnioski nie budzą żadnych zastrzeżeń. W istocie ustalenia te nie są wyraźnie kwestionowane przez skarżących, którzy zarzut uchybienia przepisom art. 7, art. 77 i art. 107 kpa odnoszą do okoliczności mających mieć miejsce po zrealizowaniu inwestycji. Te zaś okoliczności w o cenie Sądu nie mają w sprawie istotnego znaczenia. Sąd nie podziela wyrażonych w skardze poglądów, jakoby z przepisu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynikały dwa "rodzaje" roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przepis ten określa jedynie, w jakich okolicznościach i w jaki sposób roszczenie o zwrot może być skutecznie dochodzone i kiedy wygasa. Po pierwsze więc, w razie powzięcia zamiaru przeznaczenia nieruchomości na cel inny, niż cel wywłaszczenia, Skarb Państwa czy też Gmina ma obowiązek zawiadomić byłego właściciela, który w określonym terminie może roszczenie o zwrot zgłosić. W razie zaś bezskutecznego upływu tego terminu roszczenie o zwrot wygasa, a obecny właściciel może nieruchomością swobodnie dysponować. Opisana regulacja dotyczy sytuacji, w której do zagospodarowania nieruchomości jeszcze nie doszło. Po wtóre były właściciel może wystąpić z roszczeniem o zwrot, jeśli na nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia (i pozostała ona niewykorzystana, bądź została zagospodarowana inaczej niż to przewidywano). Zawsze roszczenie o zwrot nieruchomości wygasa z chwilą zrealizowania zamierzonej inwestycji w warunkach określonych art. 137 ustawy i nie "odżywa" w razie następczego przeznaczenia tej nieruchomości na cel inny. Wraz z realizacją celu następuję niejako "skonsumowanie" instytucji wywłaszczenia: władcze odebranie własności nieruchomości uzyskuje realne potwierdzenie i usprawiedliwienie. Z tą chwilą pozostanie nieruchomości w domenie własności publicznej znajduje konstytucyjne uzasadnienie. Przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mogą mieć zatem zastosowania do nieruchomości, która, wskutek prawidłowej realizacji celu, trwale przeszła do zasobu publicznego. Od tego momentu do gospodarowania tą nieruchomością, w tym do jej zbywania zastosowanie mają zupełnie inne przepisy. Zaprezentowana przez skarżących operacja myślowa miała na celu wykazanie, że roszczenie o zwrot pierwszego z opisanych w skardze "rodzajów" może być realizowane także po wykorzystaniu wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jak wyżej wskazano, z przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości taka możliwość nie wynika i pogląd ten trwale został ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W tej kwestii żadnych wątpliwości Sądu nie wzbudza także przywoływana przez skarżących treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r. P [...] ([...]). Trybunał, nie stwierdzając niezgodności art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 21 ust. 2 Konstytucji wskazał na brak adekwatności art. 21 ust. 2 Konstytucji jako wzorca oceny konstytucyjności w/w przepisu ugn. Stwierdził bowiem Trybunał, że art. 21 ust. 2 "odnosi się (tylko) do oceny konstytucyjnej prawidłowości merytorycznych podstaw i regulacji wywłaszczenia - od chwili wszczęcia procedury wywłaszczeniowej do momentu uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję wywłaszczeniową i jej wykonania". Jednocześnie jednak Trybunał nie wykluczył, że obowiązek "zwrotu" mógłby wynikać z innych przepisów Konstytucji, w szczególności art. 216 ust. 2, art. 218, art. 165 ust. 1, art. 163, art. 2, art. 20 Konstytucji. Wbrew ocenie skarżącego ta wypowiedź Trybunału wcale nie wskazuje prawidłowego wzorca kontroli konstytucyjnej przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W/w przepisy ustawy wszak regulują w sposób zupełny kwestię zwrotu nieruchomości w ramach instytucji wywłaszczenia, a nie gospodarowania nieruchomościami. Problem powrotu prawa do byłego właściciela nieruchomości po wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia w ogóle nie mieści się w regulacji art. 136 i art. 137. Dostrzega to też Trybunał Konstytucyjny nie widząc przeszkód w tym, aby to "ustawodawca wyszedł poza konstytucyjne minimum regulacji i wprowadził instytucję ustawowego prawa wykupu", bądź "wprowadził inne instytucje prowadzące do odzyskania wywłaszczonych nieruchomości, np. w postaci prawa pierwokupu lub pierwszeństwa nabycia". Problem więc nie polega na ewentualnym braku konstytucyjności art. 136 ustawy, lecz na braku pożądanej przez skarżącego regulacji prawnej i jako taki wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy. Stwierdzić ostatecznie należy, że ani postępowanie, ani wydana w jego wyniku decyzja nie są dotknięte wadami. Zaskarżony akt jest wynikiem prawidłowego zastosowania prawa materialnego, dlatego skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.