II SA/Kr 999/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr. [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu [...] 2008r. J.P. złożyła wraz ze skargą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie swej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów, a także znaczne koszty leczenia i utrzymania. Podnosi, iż jest wdową, samotnie gospodarującą. Utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego. Mieszka w mieszkaniu, które jest własnością jej wnuczki, ale ponosi koszty jego utrzymania w łącznej kwocie około 430 zł miesięcznie. Dodatkowo oświadcza, iż jej dorosłe dzieci mają własne rodziny i nie są w stanie jej pomóc, gdyż znajdują się również w bardzo trudnej sytuacji materialnej ze względu m. innymi na przewlekłe choroby. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...]zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie posiada nieruchomości lokalowych, zamieszkuje w mieszkaniu swojej wnuczki, i ponosi wszelkie opłaty z tym związane w wysokości miesięcznie około 430,00 zł. Wnioskodawczyni posiada natomiast [...] działki o łącznej pow. [...] m2, które nie mają dojazdu i przeznaczone są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny zielone. Jak wskazuje, działki te nie nadają się do sprzedaży ze względu na ich przeznaczenie. Skarżąca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów, wydatki na leczenie i utrzymanie, brak oszczędności i majątku, który ew. można byłoby wynająć czy zastawić, a także wysokość wpisu należnego od złożonej skargi, nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd uznał za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł, a zatem dysponuje stałym, pewnym dochodem i w perspektywie czasu, mogłaby poczynić oszczędności w celu zgromadzenia odpowiedniej sumy dla pokrycia kosztów ew. zastępstwa procesowego. Nie można zatem wobec sytuacji materialnej wnioskodawczyni stwierdzić, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ponieważ, jak zaznaczono posiada ona stały, pewny dochód. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie ma również nikogo na utrzymaniu, nie ma zadłużenia, a zatem swobodnie może dysponować swoim dochodem. W tym miejscu Sąd pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulację zawartą w art. 134, a także a art. 140 cyt. ustawy, nie mają uzasadnienia obawy stron, iż bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualne sytuacji finansowej wnioskodawczyni, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia części kosztów ( tj. kosztów ustanowienia ewentualnego pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny ) nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych z jednej strony, z drugiej zaś strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1, art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).