II SAB/Kr 102/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1233/01 p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od wpisu sądowego, I) w pozostałej części oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu [...] 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.P. z dnia [...] 2007 roku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1233/01. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że jest wdową na własnym utrzymaniu. Ma dwoje dorosłych dzieci posiadających własne rodziny. Jej jedynym dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Mieszka w mieszkaniu będącym własnością wnuczki. W związku z tym, że wnuczka skarżącej jest studentką i nie posiada stałych dochodów, J.P. opłaca czynsz za mieszkanie w wysokości [...] zł miesięcznie, rachunki za gaz (średnio [...] zł za 1,5 miesiąca) i energię elektryczną w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. W związku z wiekiem skarżącej ([...]lat) wydaje ona ok. [...]zł miesięcznie na lekarstwa. W skład majątku skarżącej wchodzą dwie działki pozostałe po wywłaszczeniu o powierzchni [...] m², bez dojazdu, położone w terenach zielonych. Skarżąca nie czerpie z nich żadnych dochodów, a ich zbycie jest niemożliwe ze względu na przeznaczenie tych działek na tereny zielone. Nie posiada ona żadnych zasobów pieniężnych, jak również cennych ruchomości. Skarżąca dodała także, że jej dorosłe dzieci są również w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Ze względu na trwałą chorobę obydwojga, jedynym źródłem ich utrzymania są bardzo niskie renty. Zdaniem Sądu wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z § 4 art. 245 ustawy wynika, że częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca J.P. pobiera bowiem stałe miesięczne dochody w wysokości [...] zł. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, że oprócz wydatków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżąca ponosi wydatki związane z leczeniem Sąd stwierdził, że istnieją podstawy do częściowego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Sąd nie przychylił się jednak do wniosku strony skarżącej o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Należy zauważyć, że wszczynając spór przed sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jeśli takowe strona uznaje za niezbędne. Strona winna zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. W sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego stanowi, zdaniem Sądu, wystarczającą pomoc państwa. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).