II SAB/Kr 113/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. i Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na bezczynność Wójta Gminy R. p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.. W dniu 16 listopada 2009r. H. i Z. K. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na bezczynność Wójta Gminy R. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazują, iż źródłem utrzymania 3 – osobowej rodziny jest renta matki w wysokości [...] zł, dochody ze sprzedaży mleka i innych plonów gospodarstwa rolnego w kwocie 300 zł oraz zasiłek stały skarżącego w kwocie [...]. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 1 360,64 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z matką. Rodzina utrzymuje się z renty J. P. w wysokości [...] zł, dochodu z plonów gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł oraz zasiłku stałego Z. K. w kwocie [...] zł. Skarżący wskazują, iż otrzymują dotacje z Unii Europejskiej w wysokości 836,47 zł rocznie oraz dodatek górski w wysokości 422,40 zł. Wskazują, iż na posiadanym gospodarstwie uprawiają rośliny dla potrzeb własnych oraz mają łąki do wypasu bydła. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają budynek mieszkalny o pow. 40 m2, oraz 2,40 ha nieruchomości rolnej. Maja też stary ciągnik z 197.. roku, oborę, [...] krowy. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania innych wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Skarżący wskazują, iż ich miesięczne wydatki to: leki 80 zł, energia elektryczna 156,44 zł, gaz 55,25 zł, śmieci 115,56 zł, ubezpieczenie roczne 138 zł, podatek 149 zł rocznie. Ponadto matka skarżących wydatkuje na własne leki około 140 zł. Dla uwiarygodnienia swej sytuacji majątkowej skarżący przedstawiają szereg dokumentów ją potwierdzających m.in. odcinki rent, decyzję GOPS w R. o przyznaniu Z. K. zasiłku stałego, faktury VAT za energią elektryczną, gaz, faktury zakupu leków w aptekach, decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości, potwierdzenia zapłaty ubezpieczenia rolniczego, decyzję o przyznaniu wsparcia bezpośredniego na rok 2008 wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny w wysokości 1 360,00 zł, wykazane i udokumentowane koszty utrzymania, pomoc otrzymywaną z opieki społecznej - nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawcy otrzymują co prawda stały, pewny dochód z tytułu renty, dochód z zasiłku stałego jak i dochód z plonów otrzymywanych z posiadanego gospodarstwa, nie mają innych osób na utrzymaniu oraz posiadają majątek ( dom oraz gospodarstwo rolne w terenach górzystych ), jednakże wysokość tegoż dochodu ( 1360,00 zł ) w przeliczeniu na trzy osoby, w kontekście potwierdzonych wydatków na utrzymanie i leczenie oraz fakt, iż skarżący nie posiadają żądnych oszczędności uzasadnia, zdaniem orzekającego, przyznanie im pomocy w zakresie całkowitym. Należy przy tym zaznaczyć, iż o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu decyduje jedynie jego sytuacja materialna i stan finansów, a nie charakter czy okoliczności sprawy, bądź też merytoryczna potrzeba udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na skomplikowaną jej materię. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).