II SAB/Kr 12/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych oddala skargę Do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie dnia 18 września 2025 r. wpłynął wniosek R. D. (dalej jako skarżący) dotyczący podjęcia działań w sprawie budowy na działce nr [...] w miejscowości Z.. Dodatkowo 24 października 2025 r. Wnoszący złożył na dziennik podawczy organu kolejne pismo zawierające wniosek o udostępnienie akt sprawy oraz uzupełnienie do pisma z 18 września 2025 roku. Na skutek ww. interwencji, zakwalifikowanych przez PINB jako skarga indywidualna, pismem z 30 października 2025 r., znak: PBSIB-I-050.353.25.8383.45, organ zawiadomił skarżącego, że podejmie działania kontrolno - wyjaśniające w celu wyjaśnienia podniesionych zarzutów dot. ww. sprawy. Nadto wskazał, że po przeprowadzeniu ww. czynności w przypadku naruszenia przepisów prawa budowlanego, podejmie dalsze działania, w ramach swych ustawowych kompetencji z urzędu. Ponadto PINB wyjaśnił w odpowiedzi na pismo skarżącego, z 24 października 2025 r., iż dokumenty zgromadzone przez organ powiatowy w ramach czynności wyjaśniających nie podlegają udostępnieniu na podstawie art. 73 kodeksu postępowania administracyjnego, który reguluje zasady udostępnia akt stronom postępowania w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Jednocześnie PINB wskazał, że w wyniku ustalenia, iż prowadzone roboty budowlane na działce [...] w Z., realizowane są w oparciu o decyzję pozwolenia na budowę, podejmowane czynności kontrolne polegać będą na badaniu zgodności realizacji inwestycji z projektem zatwierdzonym w pozwoleniu na budowę oraz z przepisami. Dodatkowo PINB poinformował Wnoszącego, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego. W dniu 31 października 2025 r. do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie wpłynęło ponaglenie skarżącego. Pismem z dnia 05.11.2025r. znak: WSE.766.76.2025.AZDZ Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wskazał, że w sprawie prowadzonej w trybie skargowym brak jest podstaw do zastosowania trybu, o którym mowa w art. 37 k.p.a. dotyczącego możliwości wniesienia ponaglenia. Skarżący pismem z dnia 26.11.2025 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność PINB żądając stwierdzenie bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 18.09.2025 r. i zobowiązanie PINB do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie budowy na działce nr [...] w miejscowości Z., na podstawie art 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane. Podkreślono, że PINB nie wydał żadnego postanowienia o wszczęciu postępowania, nie wydał też decyzji ani postanowienia kończącego sprawę. Nie poinformował o przyczynach braku załatwienia wniosku ani nie wyznaczono nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący nie zgodził się też ze stanowiskiem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, który zdaniem skarżącego utrwala błędną ocenę prawną, która pozbawia go praw strony i środków ochrony prawnej. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż podjął stosowne działania zgodnie z kompetencjami. W szczególności podjął czynności inspekcyjne - wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, zgodnie z §9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. Nr 5 poz. 46 z 2002 r.). Po przeanalizowaniu rejestrów sprawdzono, iż dnia 25.05.2025r. dla inwestycji realizowanej na dz. nr [...] w m. Z. gm. Z. zgłoszono w tut. Inspektoracie rozpoczęcie budowy dotyczącej przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z rozbudową instalacji wewnętrznych: wody, kanalizacji, c.o., i elektrycznej, przebudową układu komunikacyjnego oraz rozbiórką budynku inwentarskiego na działce nr [...] w miejscowości Z.. Ponadto dnia 24.10.2025r. inspektorzy PINB przeprowadzili kontrolę w terenie. Obecna podczas kontroli córka właścicielki udostępniła teren inwestycji. Inspektorzy PINB dokonali pomiarów głównych gabarytów rozbudowywanego budynku i sporządzono protokół kontroli nr 887/2025 z dnia 24.10.2025r. Dnia 30.10.2025r. w siedzibie PINB stawiła się inwestorka i przedłożyła do wglądu następujące dokumenty: - decyzję pozwolenia na budowę z dnia 05.11.2021r. znak: AB.III-W.6740.1.1105.2021.MM wydaną przez Starostę Krakowskiego i utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 31.01.2022r. w postępowaniu prowadzonym pod znakiem WI-I.7840.7.119.2021.SM, - projekt budowlany zatwierdzony w/w decyzją, - dziennik budowy. Ponadto wskazano, iż zawiadomieniem nr 285/2025 z dnia 30.10.2025r. znak: PINB-I-050.353.25.8383.45 udzielono wnioskodawcy odpowiedzi na przesłane wnioski informując, iż organ jest w trakcie rozpatrywania wniosku i aktualnie prowadzone są czynności zmierzające do wyjaśnienia podnoszonych kwestii (kopia Zawiadomienia nr 285/2025 z dnia 30.10.2025r. w załączeniu). Dnia 20.11.2025r. PINB wysłał wezwanie do kierownika budowy celem stawienia się w PINB i złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów dotyczących realizacji inwestycji. W dniu 8.12.2025r. stawił się kierownik budowy i w celu wyjaśnienia kwestii usytuowania budynku okazał szkic tyczenia rozbudowywanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wykonane przez uprawnionego geodetę. Odległość od budynku usytuowanego na dz. [...] (po podziale dz. [...]) w m. Z. gm. Z. zgodna jest ze stanem faktycznym na budowie oraz z zatwierdzonym projektem budowlanym. Zobowiązano kierownika budowy do niezwłocznego dostarczenia pozostałych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji, które były wymienione w wezwaniu. W dniu 15.12.2025r. stawił się w siedzibie PINB kierownik budowy i przedłożył do wglądu kopię rysunków z zatwierdzonego projektu budowlanego z wprowadzonymi zmianami zaopiniowanymi przez projektanta jako odstępstwo nieistotne. Dodatkowo w dniu 8.01.2026r. ponownie stawił się w siedzibie PINB kierownik budowy i przedłożył kopię rysunków z zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami wprowadzonymi w trakcie budowy zakwalifikowanymi przez projektanta jako odstępstwo nieistotne a także zaopiniowanymi przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Rzeczoznawca potwierdził zgodność projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej bez uwag. Kierownik budowy przedłożył pismo dotyczące materiałów wbudowanych na przedmiotowej inwestycji. Odnośnie zaś sporów granicznych organ wskazał, iż ustalenie przebiegu granic pomiędzy działkami ewidencyjnymi nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego i w tej kwestii strony winny zwrócić się z wnioskiem o rozgraniczenie do Wójta Gminy Z.. Roboty budowlane prowadzone na działce [...] w m. Z. gm. Z. prowadzone są w obszarze objętym wnioskiem o pozwolenie na budowę zgodnie z Projektem zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją pozwolenia na budowę z dnia 05.11.2021r. znak: AB.III-W.6740.1.1105.2021.MM wydaną przez Starostę Krakowskiego i utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 31.01.2022r. w postępowaniu prowadzonym pod znakiem WI-I.7840.7.119.2021.SM. W toku postępowania kontrolno - wyjaśniającego przeanalizowano dostarczone dokumenty przez inwestora, kierownika budowy, projektanta oraz rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Na podstawie zgromadzonego materiału w postępowaniu kontrolno – wyjaśniającym nie stwierdzono podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Aby wyjaśnić wskazane zarzuty przez Skarżącego oraz w związku z uznaniem skargi P. R. D.’A. przez MWINB za zasadną (Pismem z dnia 02.01.2026r. - data wpływu do PINB w dniu 05.01.2026r., znak: WSE.7641.193.2025.AZDZ ) w dniu 08.01.2025r. PINB udzielił merytorycznej odpowiedzi Skarżącemu poprzez Zawiadomienie nr 1/2026 znak: PINB-I-050.353.25.8383.45. PINB stoi na stanowisku, że dotychczas w niniejszej sprawie dopełniono wszystkich obowiązków wynikających z ustawy Prawo budowlane oraz kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżący domagał się wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie legalności budowy na działce nr [...], miejscowość Z.. Tymczasem stosownie do treści art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.) postępowanie w takich sprawach wszczyna się z urzędu. Na tle tego przepisu pojawiły się rozbieżności interpretacyjne dotyczące uprawnienia do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przez organ nadzoru budowlanego oraz skuteczności takiego żądania. Rozbieżności te zostały wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 roku, sygn. II OPS 2/25. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny zajął następujące stanowisko: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku." Z w/w uchwały NSA z dnia 8 września 2025 roku, sygn. II OPS 2/25 wprost wynika, iż nie jest dopuszczalne w sprawach w których postępowanie wszczyna się wyłącznie z urzędu tj. regulowanych przez: Rozdział 5b ustawy prawo budowlane (rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy) oraz Rozdziału 6 (utrzymanie obiektów budowlanych), wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny, gdyż wystarczające jest jedynie poinformowanie wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Tym samym skoro skarżony organ w kontrolowanej sprawie, w której postępowanie wszczyna się z urzędu a nie na wniosek strony, podjął szereg koniecznych czynności kontrolno – wyjaśniających w postaci wezwania inwestora o dokumentację i przeanalizowania dostarczonej dokumentacji zarówno przez inwestora, jak i kierownika budowy, projektanta oraz rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a następnie wobec nie stwierdzenia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, przesłał do skarżącego zawiadomienie (pismo informacyjne) w którym udzielił mu merytorycznej odpowiedzi, to wypełnił zatem swoje powinności, jakie były w sprawie wymagane, stosownie do obowiązujących przepisów i zgodnie z wymogami z ww. uchwały NSA. Nie miał on więc obowiązku ani wydania postanowienia w przedmiocie wszczęcia albo odmowy wszczęcia postępowania. Tym samym nie można postawić mu zarzutu bezczynności czy przewlekłości. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.