II SAB/Kr 123/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 7 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na bezczynność Rady Miejskiej w S. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej J.P.o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu 31 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej J.P. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 23 sierpnia 2012 r., w sprawie skargi na bezczynność Rady Miejskiej w S. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich miesięczny dochód wynosi 1.979 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 779 zł oraz świadczenie emerytalne męża wysokości 1.200 zł. Według oświadczenia skarżąca nie posiada cennych rzeczy ruchomych, jest właścicielką działki o pow. 0,3 0 ha. Mieszka w domu stanowiącym własność syna, na zasadzie prawa dożywocia. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku skarżąc wyjaśniła, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ani ona , ani jej mąż nie są właścicielami pojazdów mechanicznych. Stały miesięczny dochód skarżącej i jej męża stanowią świadczenia z ZUS w wysokości 2.138 zł netto. Do pisma dołączone zostały następujące dokumenty- kserokopie decyzji w sprawie podatku rolnego i leśnego za rok 2012, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na rzecz skarżącej, rachunek za wkładki anatomiczne na kwotę 78 zł oraz wyciągi z konta bankowego skarżącej obejmujące historię transakcji za okres od maja do lipca 2012 r. Skarżąca określiła również stałe miesięczne wydatki tj opłata za gaz - 19 zł, za telefon - 12 zł, spłata kredytów - 529 zł. Wymienione opłaty są udokumentowane w przedstawionych wyciągach z konta skarżącej. Ponadto ponosi ona również opłaty za wodę w wysokości 50 zł oraz energię elektryczną w wysokości 100 zł Te dwie ostatnie opłaty regulowane są synowi, który posiada dom na tej samej działce i skarżąca wspólnie z synem korzysta z ujęcia wody i energii. Ponadto oświadczyła ona, że około 350 zł miesięcznie przeznacza na zakup leków dla siebie i męża. Korzysta tezż usług taxi, kiedy udaje się z wizytą do lekarza. Wydaje na to przeciętnie miesięcznie około 100 zł. Reasumując stałe wydatki miesięczne wynoszą – 1.364 zł przy czym z tego 529 zł to kwota stanowiąca spłatę rat kredytów. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. W przedmiotowej sprawie zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody . Analizując przedstawione przez skarżącą zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu w wysokości 100 zł ( rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 24 grudnia 2003 r/ Nr 221, poz. 2193 z póź. zm. - § 2 ust.3 pkt 5 rozporządzenia), nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne ( telefon, taxi) mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii opłacanie przez skarżącą i jej męża rat kredytów należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W opinii orzekającego strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności te okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc do państwa. Skarżąca dysponująca stałym dochodem jest w stanie wygospodarować z domowego budżetu środki pieniężne umożliwiające wszczęcie postępowania sądowego. Fakt spłaty kredytu konsumenckiego, czy też innych obciążeń nie mających charakteru wydatków koniecznych nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącej pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258n § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).