II SAB/Kr 131/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Fronc SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym * w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Organizacji Międzyzakładowej nr [...] "[...] w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego z siedzibą w Łodzi na bezczynność Dyrektora Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Krakowie w udzieleniu informacji publicznej na wniosek z dnia 18 kwietnia 2023 r. I. stwierdza, że Dyrektor Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Krakowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Krakowie do wydania aktu albo do dokonania czynności, II. zasądza od Dyrektora Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Krakowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Kr 131/23 UZASADNIENIE Pismem z dnia 24 maja 2023 r. Organizacja Międzyzakładowa nr [...]" w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego z siedzibą w Ł. (dalej: "skarżąca") wywiodła skargę na bezczynność Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Krakowie (dalej: "organ"). W uzasadnieniu skargi podniosła, że: - pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. drogą elektroniczną wniosła o udostępnienie informacji publicznej, tj. Zarządzenia Dyrektora MORD w Krakowie z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego kursu kwalifikacyjnego dla kandydatów na egzaminatorów organizowanego przez MORD w Krakowie oraz tegoż Regulaminu; - pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. organ przesłał jej Zarządzenie Nr 7/021/2023 Dyrektora MORD w Krakowie z dnia 23 lutego 2023 roku. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazał, że nie rozumie, dlaczego żądana informacja publiczna nie została udostępniona, choć dotyczy - nałożonych ustawą o kierujących pojazdami oraz rozporządzeniem w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach - zadań wykonywanych przez MORD w Krakowie związanych ze szkoleniem kandydatów na egzaminatorów. Prowadzenie szkoleń i związana z tym kontrola prawidłowości ich realizacji leży u podstaw interesu publicznego ważnego dla dużego kręgu odbiorców, nie tylko potencjalnych, ale także realnych. Prawidłowość przeprowadzanego procesu szkolenia w MORD Kraków ma wpływ bezpośrednio na sferę publiczną (bezpieczeństwo ruchu drogowego). Ukrywanie informacji dotyczących sposobu funkcjonowania w sferze wykonywania zadań ustawowych jest niedopuszczalne. Celem skarżącej jest nie tylko weryfikacja wykonywanych przez MORD Kraków zadań, ale również wspieranie działań związanych z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego. Charakter żądanej informacji jest zatem czysto formalny i pragmatyczny. W interesie publicznym leży respektowanie przez władze publiczne wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, w tym przede wszystkim działań związanych ze sferą bezpieczeństwa ruchu drogowego i związanej z tym transparentności. Ma to istotny wpływ na zaufanie do organów władzy przez społeczeństwo i jest związane z interesem o charakterze publicznym. Ewentualne nieprawidłowości związane z procesem szkolenia egzaminatorów kandydatów na kierowców i jego wadliwą kontrolą, a przede wszystkim próba ukrycia tychże informacji może zachwiać poczuciem sprawiedliwości, bezpieczeństwa i zaufania dla organów władzy oraz wzbudzić poczucie niższości względem władzy. W przedmiotowej sprawie istota wniosku ma wyraźne i niezaprzeczalne walory przydatności dla realizowania interesu publicznego, stąd żądana informacja powinna być udostępniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, a w razie stwierdzenia bezczynności organu – o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że do odpowiedzi z dnia 28 kwietnia 2023 r. omyłkowo załączono zarządzenie inne niż żądane, natomiast zarządzenie właściwe (żądane) udostępniono – w związku ze skargą - pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. Uzasadniając ewentualny wniosek o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, organ wskazał, że pierwotna niewłaściwa realizacja wniosku wynikała z omyłki, a organ nie milczał i udzielił odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowią, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony przez organ albo poprzez udzielenie żądanej informacji albo w drodze wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji z przyczyn wskazanych w przepisach prawa (wynikających ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 u.d.i.p. oraz w przepisach szczególnych). W niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi to, że podmiot, do którego wniosek skierowano, jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. W tym zakresie podnieść trzeba, że wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego (samorządowe wojewódzkie osoby prawne) tworzone są po - uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu - przez nadzorujące je sejmiki województw (art. 116 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dalej: "p.o.r.d."). Działalnością ośrodka kieruje dyrektor powoływany i odwoływany przez zarząd województwa (art. 118 ust. 1 i 2 p.o.r.d.). Do zadań ośrodka należy m.in. organizowanie egzaminu państwowego na prawo jazdy, który przeprowadzany jest przez egzaminatora zatrudnionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami). Także kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji jako informacji publicznej jest oczywista, choć zastrzec należy, że rozstrzygająca nie jest forma prawna dokumentu (zarządzenie), lecz zawarta w nim treść, która na gruncie niniejszej sprawy wynikają z § 41 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, ośrodek egzaminowania. Zgodnie z tym przepisem: "Ośrodek egzaminowanie, przyjmując kandydata na egzaminatora lub egzaminatora na kurs kwalifikacyjny: 1) zapoznaje go ze stosowanym na kursie regulaminem wewnętrznym zatwierdzonym przez dyrektora [...]". Z akt wynika, że pierwotna odpowiedź na wniosek została udzielona w ustawowym terminie, lecz nie stanowiła prawidłowego załatwienia tego wniosku. Z kolei druga odpowiedź na wniosek już czyniła mu zadość, choć została udzielona w dniu 12 czerwca 2023 r. (jak wynika z adnotacji o wysłaniu e-mailem), a nie w dniu 7 czerwca 2023 r., jak wskazywano w odpowiedzi na skargę (była to jedynie data z nagłówka pisma). W świetle powyższego należy stwierdzić, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została udzielona po upływie ustawowego 14-dniowego terminu i po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie. Sąd nie miał więc podstaw, aby orzekać o zobowiązaniu podmiotu obowiązanego do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II wyroku. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podjęcie przez organ działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, lecz przekroczenie to musi być również nacechowane brakiem woli załatwienia sprawy oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie to jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. Niezależnie od tego, że rzeczą podmiotu obowiązanego było właściwe odczytanie wniosku i wysłanie w odpowiedzi na ten wniosek odpowiedniego dokumentu, a skarżąca nie miała obowiązku poprzedzenia skargi na bezczynność w ponagleniem, to jednak nie sposób nie zauważyć, że w razie minimalnej współpracy obu stron najprawdopodobniej wcale nie musiałoby dojść do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższe w połączeniu z faktem, że pierwotna odpowiedź na wniosek została udzielona w ustawowym terminie, a reakcja podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji na wniesioną skargę nastąpiła w rozsądnym terminie, doprowadziły ostatecznie do uznania, że bezczynność – choć niewątpliwa – nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono w pkt III wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, na którą złożył się wpis od skargi.