II SAB/Kr 132/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Sebastian Pietrzyk AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie w sprawie znak MZ.52802.1.17.2025 w przedmiocie nakazu usunięcia materiałów palnych I. zobowiązuje Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie znak MZ.52802.1.17.2025 III. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Komendanta Miejskiego Powiatowej Straży Pożarnej w Krakowie na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Straży Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie. Wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że decyzjami z dnia 29 października 2025 r. Komendant Miejski nakazał skarżącej usunąć materiały palne składowane w pomieszczeniach technicznych oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] (decyzja nr 195) oraz materiały palne składowane na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji w tym budynku (decyzja nr 197). W wyniku skutecznie wniesionych odwołań, Komendant Wojewódzki uchylił w dniu 29 grudnia 2025 r. powyższe rozstrzygnięcia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 20 lutego, a następnie 27 lutego 2026 r. skarżąca złożyła ponaglenia, dołączając materiał dowodowy w postaci zdjęć ujawniających fakt, że na kondygnacji -1 nie są składowane żadne rowery ani materiały palne. W odpowiedzi została poinformowana, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w terminie zgodnie z obowiązującymi przepisami z uwagi na stopień skomplikowania zagadnień prawnych i faktycznych wchodzących w zakres będący przedmiotem postępowania oraz koniecznością szczegółowego przeanalizowania zebranego materiału dowodowego, a także nowych pism i wniosków wniesionych w znacznej ilości przez stronę. Ponadto, w trakcie biegu sprawy wynikły nowe istotne okoliczności dla toczącego się postępowania. Ujawniono występowanie potencjalnych lokali usługowych w przedmiotowym budynku, w związku z tym należy wziąć pod uwagę zmianę kategorii zagrożenia ludzi dla całego lub części budynku z kategorii zagrożenia ludzi ZL IV na kategorię, zagrożenia ludzi ZL III. Wskazane zmiany mogą skutkować istotną zmianą warunków ochrony przeciwpożarowej oraz wymaganej klasy odporności pożarowej elementów budynku. Powyższe zmiany niosą za sobą szereg istotnych zmian dla ochrony przeciwpożarowej przedmiotowego budynku które należy szczegółowo przeanalizować i poddać sprawdzeniu. Strona skarżąca wyraziła przekonanie, że przewlekłość w niniejszej sprawie nie ma charakteru "przypadkowego opóźnienia", lecz jest elementem utrwalonej metody działania organu wobec skarżącej, polegającej na rozmywaniu granic sprawy, instrumentalnym generowaniu rzekomej złożoności problemu oraz wykorzystywaniu instytucji procesowych do utrzymywania skarżącej w stanie długotrwałej niepewności prawnej, przy jednoczesnym unikaniu merytorycznego zajęcia się rzeczywistym problemem obniżenia ochrony przeciwpożarowej zespołu budynków, ustalonej w projekcie budowlanym osiedla, wskutek przekształcenia drogi pożarowej w parking pojazdów na sąsiedniej działce. Zdaniem skarżącej, granice sprawy są wyraźnie oznaczone, a organ nie może przy okazji rozpoznawać innych spraw ani pozyskiwać materiału dowodowego do potrzeb innych postępowań. Tymczasem organ podejmuje czynności, które w rzeczywistości odpowiadają ustaleniom właściwym dla postępowań dotyczących drogi pożarowej i dokumentacji budowlanej całego zespołu budynków, a więc wykraczają poza zakres decyzji nr 195 i nr 197. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. W uzasadnieniu powołano się na wynikający z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz. U. z 2025 roku, poz. 1312 z późn. zm.) obowiązek przeprowadzenia ponownych czynności kontrolno-rozpoznawczych. Organ nie rozstrzygnął sprawy niezwłocznie, ale wbrew twierdzeniom strony sprawa, ze względu na skomplikowany charakter, ujawnienie nowych istotnych okoliczności dla toczącego się postępowania oraz konieczność ponownych czynności kontrolno-rozpoznawczych. Pismem z dnia 26 lutego 2026 r. zawiadomiono stronę o zmianie terminu załatwienia sprawy. W dniu 20 marca 2026 r. przeprowadzono czynności kontrolne, a w dniu 26 marca sporządzono z nich protokół. Ponadto, w trakcie analizy materiału dowodowego ujawniono występowanie potencjalnych lokali usługowych w budynku zarządzanym przez skarżącą co może prowadzić do zmiany kategorii zagrożenia ludzi dla całego lub części budynku z kategorii zagrożenia ludzi ZL IV na kategorię zagrożenia ludzi ZL III. Wskazane zmiany mogą skutkować istotną zmianą warunków ochrony przeciwpożarowej przedmiotowego budynku. W związku z powyższym, w dniu 27 lutego 2026 r. organ wystąpił pisemnie do Prezydenta Miasta Krakowa oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki o udzielenie informacji w sprawie zmiany sposobu użytkowaniu przedmiotowego budynku lub jego części. Nie bez znaczenia dla terminu rozstrzygnięcia sprawy mają liczne wnioski, zapytania i pisma informujące pochodzące od skarżącej składane do akt sprawy, którymi organ jest "zasypywany". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej określanej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). W myśl art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 K.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca dopełniła tego wymogu, kierując do organu ponaglenie w dniu 20 lutego 2026 r., tj. dzień przed wniesieniem skargi. Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 § 1 K.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W niniejszej sprawie powyższe terminy zostały przekroczone, bowiem decyzja uchylająca rozstrzygnięcia Komendanta Miejskiego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia została wydana w dniu 29 grudnia 2025 r., a do dzisiejszego dnia nie została zakończona. Wprawdzie Komendant wystosował w dniu 26 lutego 2026 r. pismo informujące o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 28 kwietnia 2026 r. (co uczynił z resztą w odpowiedzi na złożone przez stronę skarżącą ponaglenia), jednakże nie uwolnił się w ten sposób skutecznie od zarzutu przewlekłości, chociażby z tego powodu, że sprawa nie została do dziś zakończona. Organ powołał się na szczególny stopień skomplikowania sprawy oraz konieczność przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że celem przedmiotowego postępowania miało być tylko i wyłącznie ustalenie, czy w budynku przy ul. [...] w pomieszczeniach technicznych oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach oraz na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji składowane są materiały palne w postaci rowerów, przy czym o czynnościach kontrolnych strona powinna być tym razem prawidłowo zawiadomiona. W opinii Sądu sprawdzenie, czy na klatkach schodowych składowane są rowery lub inne materiały łatwopalne, nie jest skomplikowaną materią, wymagającą przeprowadzenia skomplikowanych czynności dowodowych. Wobec tego wszelkie tłumaczenia organu, który powoływał się na trudny i złożony charakter sprawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ustawowy termin był całkowicie wystarczający, aby ustalić, czy na klatkach znajdują się rowery i zakończyć postępowanie. Jak słusznie argumentowała strona skarżąca, organ winien procedować w granicach sprawy, a te wyznaczone były kasacyjną decyzją organu odwoławczego. Jeżeli w toku postępowania wyłoniły się nowe zagadnienia, dotyczące prawdopodobnej zmiany klasy przeciwpożarowej budynku z uwagi na zmianę przeznaczenia lokali, winny być one rozpoznane w ramach odrębnego postępowania. Chybione były również argumenty organu, który bronił się tym, że jest "zasypywany" pismami i wnioskami strony skarżącej, co utrudnia prowadzenie postępowania. W odpowiedzi należy podkreślić, że organ zobowiązany jest tak zorganizować swoją pracę, aby sprawnie i możliwie szybko załatwić sprawę. Składanie pism procesowych, czy wniosków jest uprawnieniem strony i nie uwalnia organu od obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd nie miał wątpliwości, że zarzut przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie jest zasadny. Analizując kwestię, czy przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy wskazać, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować dolegliwe dla strony skutki. W ocenie Sądu taka kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Wprawdzie strona skarżąca zarzucała organowi celowe opóźnianie załatwienia sprawy i utrzymywanie wspólnoty w stanie prawnej niepewności, to zarówno ze skargi, jak i z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika zdaniem Sądu, że aspekty przeciwpożarowe dotykające wspólnotę są złożone i wielowymiarowe. Brak terminowego wydania decyzji był wynikiem chęci całościowego rozstrzygnięcia powyższej problematyki, co było błędem procesowym, jednakże bez rażącego naruszenia prawa. Zwłoka organu nie pociągnęła też dla strony skarżącej dolegliwych skutków. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a w pkt II i III wyroku. W konsekwencji zobowiązano organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono w pkt. IV wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.