II SAB/Kr 14/06

Sygn. akt II SAB/Kr 14/06 Dnia 2 stycznia 2008 roku POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego postanawia: oddalić wniosek skarżącego P. B. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący P. B. w piśmie z dnia [...] października 2006 roku domagał się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej) oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Wskazał, iż ponosi koszty związane z dochodzeniem swoich praw przed sądami, jest obecnie zadłużony (na kwotę w wysokości 6000 zł) i nie posiada środków, które mógłby wydać na koszty w niniejszej sprawie. Jego zdaniem, odmowa zwolnienia spowoduje ograniczenie jego prawa do sądu. Jako majątek wskazał - % domu jednorodzinnego w budowie (ok. 80 m2) wraz z działką, podał także, iż wystawił na sprzedaż 11 letni, zepsuty samochód marki R. [...], jednakże nie znalazł dotąd kupca. Zgodnie z oświadczeniem, dochód P. B. z tytułu umowy o pracę wynosi miesięcznie 2250 zł netto, natomiast miesięczne wydatki składają się z opłat za czynsz, media, ubezpieczenie- w wysokości 849,60 zł, żywność -400 zł, żywność dla chorego dziecka- ok. 300 zł. Skarżący wskazał także na inne koszty utrzymania dziecka w kwocie ok. 300 zł, dojazd do pracy ok. 200 zł, opłaty za gaz - ok. 30 zł, środki czystości i higieny osobistej- około 100 zł, odzież- około 100 zł, leki- ok. 20 zł. Podał, że miesięcznie zadłuża się na kwotę ok. 100- 200 zł. W piśmie z dnia [...] listopada 2006 roku skarżący wskazał, że jego stały dochód wraz z dodatkiem stażowym wynosi 2548 zł brutto. Podał nadto, że jego żona nie pracuje i utrzymuje się ze "stosownego świadczenia", którego wysokości P. B. nie zna. Postanowieniem referendarza z dnia 29 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w wyżej opisanym zakresie. Od tego orzeczenia P. B. wniósł sprzeciw. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie wniosek skarżącego oddalił. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. B. podniósł, iż zapadłym w sprawie o ochronę dóbr osobistych wyrokiem został zobowiązany do zapłaty kosztów postępowania w wysokości 2 400 zł. Wskazał także, że jego miesięczne wydatki składają się z kosztów zleceń stałych (czynsz, ubezpieczenia, media) około 900 zł, żywność- około 500 zł, żywność dla chorego dziecka- 100 zł, inne wydatki na dziecko- odzież, leki- około 100 zł, dojazd do pracy - 200 zł, opłaty za gaz- 35 zł, środki czystości i higieny osobistej- około 100 zł, odzież- około 100 zł, leki- około 100 zł, ponoszone koszty sądowe w innych sprawach- około 200 zł, inne- 200 zł. Skarżący wskazał także, iż jego żona pokrywa koszty swojego utrzymania, brakującą kwotę uzupełniając z limitu kredytowego na wspólnym koncie, zasilanym wyłącznie zarobkami skarżącego. P. B. zaznaczył, że wobec stałego zadłużania nie ma obecnie już żadnej możliwości pokrywania kosztów sądowych, bez wchodzenia w pułapkę kredytową. Brak zwolnienia od kosztów oznaczać będzie jego prawo do sądu. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2007 roku, sygn. akt l OZ 476/07, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z dnia 26 stycznia 2007 roku. Sąd odwoławczy wskazał, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej taką pomoc, jednakże gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające dla rzetelnej oceny jego sytuacji materialnej i rodzinnej, sąd- zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a.) - winien wezwać wnioskodawcę o dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że w niniejszej sprawie wyjaśnienia skarżącego są niejasne, wobec czego takie wezwanie jest niezbędne. Rozpoznając sprawę po raz kolejny, w wykonaniu zarządzenia z dnia 29 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dokumentów, potwierdzających jego wydatki i dochody w wymiarze miesięcznym oraz przez wskazania osiąganego w wymiarze miesięcznym dochodu żony, jak również przez dokładne określenie nieruchomości, której jest właścicielem-to jest lokalizacji, powierzchni działki, standardu i orientacyjnej wartości- w terminie siedmiu dni. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 listopada 2007 roku. Dnia 26 listopada 2007 roku P. B. złożył osobiście pismo, w którym wniósł o przedłużenie powyższego terminu o siedem dni ze względu na zwolnienie lekarskie, obejmujące okres od 20 do 26 listopada 2007 roku, a także trudności z pozyskaniem dokumentów, o jakich mowa w piśmie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 p.p.s.a., od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym-gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprost z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, iż ciężar wykazania okoliczności, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na osobie, która składa wniosek, co zresztą wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym w niniejszej sprawie orzeczeniu. Jeżeli sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, poweźmie wątpliwości co do treści oświadczenia, składanego przez stronę, winien w myśl art. 255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia lub przedłożenia dokumentów, poświadczających zawarte w nim dane. Trzeba podkreślić, iż sąd administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale nie dysponuje również prawnymi możliwościami, aby wyręczać wnioskodawcę w wykazywaniu i dokumentowaniu jego stanu majątkowego, albowiem dokumenty, poświadczające jego sytuację, może dostarczyć wyłącznie ten, kto składa wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie incydentalne, toczące się w oparciu o art. 245 i n. p.p.s.a. zakłada zatem konieczność współpracy strony (ew. uczestnika) z sądem, zaś jedynym środkiem, jakim dysponuje sąd dla wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, jest wezwanie, o jakim mowa w art. 255 p.p.s.a. Jeżeli strona nie przedstawia wyjaśnień bądź dokumentów, uznać należy, iż nie wykazała okoliczności, uzasadniających przyznanie prawa pomocy w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. W sprawie niniejszej oświadczenie, złożone przez P. B., wzbudziło wątpliwości sądu pierwszej instancji, zaś ocenę tą podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej postanowieniu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wezwano skarżącego do potwierdzenia dokumentami jego dochodów i wydatków, a także do uzupełnienia oświadczenia o wskazanie dochodów żony oraz dokładne określenie posiadanej nieruchomości. P. B. nie uczynił zadość wezwaniu w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Sąd uwzględnił, iż skarżący w złożonym dnia [...] listopada 2007 roku piśmie zażądał przedłużenia terminu, wskazując na przeszkodę, istniejącą do tej daty. Trzeba jednak mieć na uwadze, iż przeszkoda (zwolnienie lekarskie) nie została przez P. B. w żaden sposób udokumentowana, nadto zarówno z informacji, zawartych w omawianym piśmie, jak i z faktu osobistego złożenia go przez skarżącego wynika, iż przeszkoda ustała najpóźniej w dniu 26 listopada 2007 roku. Warto zatem zaznaczyć, iż pomimo upływu ponad miesiąca, skarżący w dalszym ciągu nie przedłożył ani dokumentów, ani informacji, o jakie go wezwano. Sąd uwzględnił także, iż zwolnienie lekarskie nie mogło stać na przeszkodzie wykonaniu wezwania w terminie w tej przynajmniej części, w której dotyczyło ono wskazania dochodu żony oraz dokładnego określenia nieruchomości. W tym zakresie wezwanie nie obejmowało przedłożenia dokumentów, a jedynie złożenia oświadczenia, co nie przekraczało z pewnością możliwości skarżącego, skoro był on w stanie sporządzić pismo z wnioskiem o przesunięcie terminu. Reasumując, Sąd - po wyczerpaniu możliwości, jakie daje art. 255 p.p.s.a.- uznał, iż skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak na wstępie, za podstawę przyjmując art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.