II SAB/Kr 144/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. postanawia: oddalić wniosek skarżącego J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. postanowienia z dnia 11 grudnia 2012 r. W dniu 20 września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 25 października 2012 r., w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.. Skarżący wskazał we wniosku, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 1.473,71 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 60 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 3,56 ha, w tym 0,7 ha stanowi las. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż jest osobą starszą, schorowaną, cierpi na wiele schorzeń. Mieszka w budynku, w którym nie ma prądu, wody, łazienki i c.o. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnego dochodu. Miesięcznie na leki skarżący wydaje około 1.000 zł. W piśmie z dnia 25 października 2012 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż nie korzysta z dopłat unijnych do gospodarstwa rolnego. Do pisma skarżący dołączył odcinek pobieranego świadczenia emerytalnego, faktury VAT za zakupione leki - z lipca 2012 r. na kwotę 116,25 zł oraz trzy z października 2012 r. na kwoty - 136,84 zł, 311,48 zł oraz 40,54 zł, fakturę VAT na wywóz odpadów - na kwotę 4,97 zł, dowód wpłaty należności z tytułu podatku leśnego - 23 zł z kwietnia 2012 r., odcinek pobieranego świadczenia emerytalnego za października 2012 r. Zaświadczenie o nie posiadaniu przez skarżącego żadnych pojazdów mechanicznych. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. sygn. akt II SAB/Kr 144/12 Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na nienależyte uzasadnienie sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów. W ustawowy terminie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od w/w postanowienia. W uzasadnieniu napisał, że nie zgadza się z twierdzeniami Referendarza sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W myśl art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a.") – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Sąd po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy stwierdził, iż J. P. nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych tj. kwoty 100 zł. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dodatkowo podnieść należy w tym miejscu, że z treści sprzeciwu skarżącego od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2012 r. nie wynikają żadne nowe fakty czy też okoliczności pozwalające na uwzględnienie wniosku J. P. dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Ponadto zauważyć trzeba, że J. P. posiada majątek, na który składają się: dom o powierzchni 60 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 3,56 ha, w tym 0,7 ha stanowi las. Nadto skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1473,71 zł, a jedynymi udokumentowanymi przez skarżącego wydatkami jest zakup leków – trzy faktury w miesiącu październiku 2012 r. na łączną kwotę 478,87 zł, jak również wywóz nieczystości w miesiącu lipcu i sierpniu 2012 r. – faktura na kwotę 4,97. Nie sposób wobec tego zgodzić się ze skarżącym, że w przypadku leków jest to stały wydatek wynoszący ok. 1.000 zł. Sąd zwraca także uwagę, że zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270).