II SAB/Kr 15/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Wojewody p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Wojewody w sprawie znak: [...] M. A. N. złożył wniosek o udzielenie mu częściowego prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Wniosek skarżącego nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lutego 2008 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] marca 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek M. N. na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną M. N. oraz czwórką dzieci: 14-letnim D. N., 16-letnim M. N., 20-letnim F. N. oraz 21-letnią D. N. Miesięczny dochód rodziny wynosi 2.100 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego wraz z dodatkami kombatanckimi oraz zasiłkami. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 150 m² oraz nieruchomość rolna o areale 4 ha. Nie posiada on natomiast zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M. N. podniósł, iż jest osobą starszą (ma ukończone 85 lat), jest emerytem i na jego utrzymaniu pozostają obecnie wszyscy członkowie jego rodziny. Żona nie pracuje, gdyż zajmowała się wychowaniem dzieci. Jedynym źródłem utrzymania jest emerytura skarżącego wraz z różnymi zasiłkami, a dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza miesięcznie 300 zł. Posiadana nieruchomość o areale 2,5 ha stanowi zabytkowy park, a jedynie 1 ha stanowi ziemię uprawną. Wszystkie dzieci skarżącego pobierają jeszcze naukę – dwoje dzieci studiuje. Syn skarżącego M. jest osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej opieki. Wydatki na jego rehabilitację stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu. Skarżący podniósł także, że jest zadłużony w bankach na kwotę około 15.000 zł i spłaca miesięcznie raty kredytu. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz rodziny. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącego trudna sytuacja majątkowa i rodzinna. Jedynym źródłem utrzymania 6-osobowej rodziny skarżącego jest jego świadczenie emerytalne wraz z dodatkami kombatanckimi oraz zasiłkami w łącznej wysokości 2.100 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy, że dwoje dzieci studiuje, z czym związane są wydatki na przejazdy, akademik, wyżywienie i zakup podręczników. Jeden z synów skarżącego jest osobą niepełnosprawną, a z jego leczeniem i rehabilitacją wiążą się znaczne wydatki. Skarżący spłaca ponadto raty zaciągniętego kredytu bankowego. Wysokość ponoszonych wydatków wskazuje, że pobierane przez skarżącego dochody wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. W sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).