II SAB/Kr 15/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : WSA Grażyna Firek AWSA Inga Gołowska Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. A. N. na bezczynność Wojewody w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej I. zobowiązuje Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w terminie jednego miesiąca; II. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem kosztów sądowych od uiszczenia których skarżący był zwolniony; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. A. N. kwotę 160 zł (sto sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] maja 2007r., które wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego w K. dnia 30 maja 2007r. M. A. N. zwrócił się do Wojewody o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek został złożony w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i dotyczył części majątku "[...]" położonego na terenie gminy [...], powiat o., województwo [...] na byłych ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie B.), którego właścicielem była T. J. N. z domu W., matka wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] czerwca 2007r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania braków wniosku poprzez przedstawienie dowodów potwierdzających miejsce zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku gdy wnioskodawcami są spadkobiercy właściciela pozostawionego mienia również dowody potwierdzające miejsce zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium RP właściciela i spadkobierców mienia pozostawionego. W wezwaniu wskazano, że w razie braku tych dowodów do wniosku należy dołączyć oświadczenie wnioskodawcy o miejscu zamieszkania tych osób. Oświadczenie takie podpisane przez wnioskodawcę wpłynęło do Wojewody dnia [...] września 2007r. Pismem z dnia [...] września 2007r. Wojewoda zawiadomił wnioskodawcę w trybie art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania. Postanowieniem z tego samego dnia Wojewoda zawiadomił, że postępowanie nie może być zakończone w ustawowym terminie i wyznaczył termin załatwienia sprawy na 27 marca 2008r. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że opóźnienie w załatwieniu wniosku jest spowodowane bardzo dużą liczbą oraz stopniem komplikacji spraw dotyczących tzw. mienia zabużańskiego wpływających do Wojewody. M. A. N. wniósł do Ministra Skarbu Państwa zażalenie na postanowienie Wojewody w przedmiocie wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Pismem z dnia 14 grudnia 2007r. Ministerstwo Skarbu Państwa zwróciło się do Wojewody z prośbą o pilne przesłanie akt sprawy M. N. oraz ustosunkowanie się do przedstawionych w zażaleniu zarzutów. W odpowiedzi z dnia 15 stycznia 2008r. Wojewoda po przedstawieniu przebiegu postępowania podniósł, że zażalenie jest bezzasadne. M. A. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wojewody, wskazując na przewlekłe działanie organu administracji w sprawie wszczętej z jego wniosku oraz wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ administracji celowo odwleka załatwienie sprawy, mimo że zgromadzone zostały wszystkie potrzebne dokumenty i nie jest prowadzone żadne dodatkowe postępowanie dowodowe. Skarżący zarzucił, że działania administracji w niniejszej sprawie są podejmowane pozornie i nie zmierzają do jej jak najszybszego zakończenia, co stanowi naruszenie zasad zawartych w kpa. Wskazał też, że braki organizacyjne lub kadrowe dotyczące organu nie mogą stanowić uzasadnienia dla jego bezczynności. Podkreślił, że w dniu 5 grudnia 2007r. przesłał do Ministra Skarbu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co jest wstępem do wniesienia skargi na bezczynność organu, a usuniecie tego naruszenia nie nastąpiło. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na dochowanie wymogów przedłużenia terminu do załatwienia sprawy wynikających z art. 35 i 36 kpa oraz podkreślając szczególny charakter spraw dotyczących tzw. mienia zabużańskiego, które wymagają szczegółowego i skomplikowanego postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008r. skarżący wskazał na dalszą bezczynność Wojewody, który postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. (k. 35) wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy – 27 września 2008r. i podał, że jest to spowodowane przesłaniem akt sprawy do Ministra Skarbu Państwa w związku z wniesionym przez skarżącego zażaleniem. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał Wojewodę do nadesłania w terminie 7 dni kompletnych akt postępowania administracyjnego toczącego się z wniosku skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie Wojewoda podał, że "akta nie znajdują się w dyspozycji organu I instancji, ponieważ przy piśmie z dnia 15 stycznia 2008r. zostały przekazane Ministrowi Skarbu Państwa wobec zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewody z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga na bezczynność Wojewody jest uzasadniona. Jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego została zawarta w art. 7 kpa, zgodnie z którym organy administracji są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Niewątpliwe zaś w słusznym interesie obywateli leży, by organy administracji publicznej działały wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do załatwienia sprawy, co nakazuje art. 12 § 1 kpa ustanawiający zasadę szybkości postępowania. W celu zapewnienia ochrony tej zasadzie ustawodawca ustanowił wymogi proceduralne, które należy dochować w przypadku, gdy dana sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie. Należy tu wskazać przede wszystkim art. 35-38 kpa zawierające reguły postępowania w zakresie terminowości załatwiania spraw. Zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, zatem, stosownie do art. 61 § 3 kpa, za datę wszczęcia postępowania należy uznać dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a więc 30 maja 2007r. (k. 2 akt administracyjnych). Uznając sprawę wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej za szczególnie skomplikowaną w rozumieniu art. 35 § 3 kpa, ustawowy dwumiesięczny termin do jej załatwienia upłynął 30 lipca 2007r. O ile jednak postanowienie Wojewody z dnia [...]r. o wyznaczeniu terminu do załatwienia sprawy na 27 marca 2008r., można by w pewnym zakresie uznać za uzasadnione, (choć zastrzeżenia może budzić fakt wyznaczenia do załatwienia sprawy aż sześciomiesięcznego terminu) - mając na względzie, że w niniejszej sprawie zachodziła konieczność uzupełnienia wniosku przez złożenie przez wnioskodawcę stosownego oświadczenia, które wpłynęło do Wojewody dnia 21 września 2007r. (k. 4 akt administracyjnych) oraz uwzględniając charakter sprawy - to sytuację trwającą do dnia wydania wyroku, a więc 3 czerwca 2008r., to jest brak wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, należy uznać za bezczynność Wojewody. Wprawdzie Wojewoda wydał postanowienie z dnia [...] marca 2008r. wyznaczające nowy termin do załatwienia sprawy na dzień [...] września 2008r., jednak w treści postanowienia zostały podane przyczyny, które w żadnym wypadku nie mogą uzasadniać kolejnego odsunięcia w czasie załatwienia niniejszej sprawy. Fakt przesłania akt sprawy do Ministra Skarbu Państwa celem rozpoznania zażalenia skarżącego nie może samo w sobie wstrzymywać rozpoznania sprawy. Przesyłanie akt sprawy jest wewnętrzną kwestią organizacyjną organu administracji, który ponadto dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi, jak chociażby możliwość powielenia akt niezbędnych do kontynuowania postępowania, do tego, by postępowania incydentalne nie tamowały rozpoznawania spraw. Tym bardziej strony nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwej organizacji pracy organów administracji. Skargę na bezczynność Wojewody w niniejszej sprawie należy uznać za uzasadnioną tym bardziej, że działania organu wskazują na kolejne nieprawidłowości - potwierdzeniem tego jest brak możliwości przedstawienia Sądowi kompletnych akt sprawy, co Wojewoda uzasadnił tym, że nie jest w posiadaniu tych akt, które nadal znajdują się w Ministerstwie Skarbu w związku z rozpoznawaniem zażalenia skarżącego. Skoro więc Wojewoda nie jest w stanie przedstawić akt, spełniając ustawowy obowiązek przedstawienia Sądowi wraz ze skargą kompletnych akt postępowania, to świadczy to także o tym, że postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącego wciąż nie jest prowadzone z powodu braku akt. W związku z powyższym Sąd uznał, że Wojewoda, będąc zobowiązanym do wydania decyzji administracyjnej, pozostaje w bezczynności, orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 149 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 223 § 2 w związku z art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Sąd uwzględnił skargę, a skarżący był zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu, który w niniejszej sprawie wynosił 100 zł. Ponadto Sąd uznał, że wydatki pełnomocnika skarżącego na pokrycie kosztów podróży w celu uczestnictwa w rozprawie stanowią niezbędne koszty postępowania w rozumieniu art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie przekraczają wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego.