II SAB/Kr 154/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie WSA Magda Froncisz WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 18 lutego 2026r. I. zobowiązuje Rektora [...] do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Rektor [...] dopuścił się bezczynności w realizacji odpowiedzi na wniosek z dnia 18 lutego 2026r. o udzielenie informacji publicznej; III. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Rektora [...] Na rzecz skarżącego M. J. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek dotyczący: (1) wykazu umów najmu lub dzierżawy oraz ich treści obowiązujących w okresie od 01.01.2021 do 31.12.2025, które dotyczyły obiektu Domu Studenckiego nr B-1 przy ul Bydgoskiej 19A w Krakowie (lub nieruchomości gruntowej, na której znajduje się ww. obiekt) wraz z danymi Najemcy/Dzierżawcy, wskazaniem okresu ich obowiązywania, stawki najmu/dzierżawy za 1 wynajmowanej/dzierżawionej powierzchni, trybu i przyczyn zakończenia/rozwiązania tych umów (jeśli dotyczy); (2) kopii ostatnich trzech umów (wraz ze wszystkimi zawartymi aneksami) na świadczenie usługi utrzymania czystości (sprzątanie obiektu oraz utrzymanie terenu zewnętrznego), które dotyczyły obiektu Domu Studenckiego nr B-1 przy ul Bydgoskiej 19Aw Krakowie. W odpowiedzi otrzymał pismo z dnia 18 marca 2026 r., w którym rektor poinformował go, że żądane informacje nie mają charakteru publicznego w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, zwanej dalej u.d.i.p.). Skarżący nie zgadza się z powyższą interpretacją, dlatego zawnioskował o: 1. zobowiązanie Rektora Politechniki Krakowskiej do rozpoznania wniosku, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wyjaśniono, że organ za pismem z dnia 4 marca 2026 r. przedłużył termin udostępnienia informacji publicznej, powołując się na konieczność zgromadzenia niezbędnych informacji, pierwotnie zakładając, że wnioskowane informacje powinny zostać udostępnione w trybie u.d.i.p. Następnie, w piśmie z dnia 18 marca 2026 r., tj. po wpłynięciu do uczelni pozwu skarżącego w sprawie pracowniczej, odmówił pismem informacyjnym udzielenia skarżącemu żądanej informacji uznając, że stara się on uzyskać informacje na potrzeby załatwienia swojej własnej sprawy toczącej się z udziałem stron przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za sygn. akt.: IV P 245/26/N, a nie dla osiągnięcia celu w postaci troski o dobro publiczne. Taka ocena złożonego przez skarżącego wniosku jest o tyle uzasadniona, że jest on merytorycznie powiązany z treścią złożonego przez skarżącego pozwu do sądu pracy. Wobec powyższego zdaniem organu wnioskowane przez skarżącego informacje nie dotyczą spraw publicznych, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z ww. przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zatem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w jej uzasadnieniu. Jeżeli chodzi o zakres podmiotowy, to nie ma żadnych wątpliwości, że adresat wniosku – Rektor Politechniki Krakowskiej jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Zakres przedmiotowy informacji publicznej wynika natomiast z treści art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z cytowanym przepisem, udostępnieniu podlega informacja publiczna w postaci danych publicznych, przy czym dane te nie są wyczerpująco skatalogowane, lecz wymienione wyłącznie przykładowo, o czym świadczy użycie określenia "w szczególności". Oznacza to, że organ winien za każdym razem dokonać indywidualnej interpretacji i oceny, czy żądana informacja ma charakter danych publicznych, czy też nie. Nie mniej jednak art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a i d ustawy wprost stanowi, że za dane publiczne należy uznać w szczególności informacje o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach. W przedmiotowej sprawie żądane informacje dotyczyły kwestii finansowych uczelni zw. z warunkami umów najmu lub dzierżawy dotyczących domu studenckiego oraz umów dot. usług utrzymania czystości na terenie tego obiektu. Bez wątpienia zatem stanowią one dane publiczne, o których mowa w art. 6 ust. 5 lit. d u.d.i.p. Do takich samym wniosków doszedł również na wstępie organ, który w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że pierwotnie przystąpił do gromadzenia żądanych danych, uznając, iż mają one charakter informacji publicznej. Odstąpił jednak od jej udzielenia dochodząc do wniosku, że żądanie skarżącego stanowi nadużycie prawa. W postępowaniu sądowym strony spierają się, czy motywacja wnioskodawcy, a zatem chęć uzyskania i wykorzystania żądanych informacji w tzw. "własnej sprawie" sprawia, że informacja ta traci charakter informacji publicznej. Obydwie ze stron przedstawiały w tym zakresie swoją argumentację oraz adekwatne orzecznictwo, a organ powoływał się na instytucję nadużycia prawa. Choć kwestia nadużycia prawa nie została uregulowana w ustawie, pojęcie to znalazło swój wyraz z orzecznictwie. Podkreśla się w nim, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawności administracji i innych organów władzy publicznej (zob. wyroku NSA z: 23 listopada 2016 r. sygn. akt 1 OSK 1601/15; 11 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 181/22; 12 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 4024/21; 21 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 7224/21, wyrok NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21). W jednym z wyroków Sąd jednoznacznie stwierdził, że celem u.d.i.p. jest troska o dobro publiczne nie zaś zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż dbałość o dobro publiczne. Nie można zatem co do zasady korzystać z instytucji dostępu do informacji publicznej dla celów prywatnych, np. na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1272/25). Przytaczając powyższą linię orzeczniczą organowi umknęło jednak to, że uznanie, iż wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej z uwagi na chęć wykorzystania uzyskanych danych wyłącznie we własnej sprawie, nie pozbawia takiej informacji charakteru publicznego, lecz daje organowi prawo do odmowy udzielenia żądanej informacji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie jest merytoryczna ocena, czy organ zasadnie odmówił udzielenia informacji. O bezczynności organu przesądziło to, że odmowa nastąpiła w złej formie. Jeżeli bowiem organ uznał, że skarżący nadużył prawa do informacji publicznej, winien wydać stosowną decyzję na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, o czym orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W konsekwencji organ zobowiązany jest do udzielenia odpowiedzi na zadane mu pytanie, bądź do wydania decyzji odmownej, jeżeli spełnione zostaną ku temu przesłanki. W pkt II i III wyroku Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednakże bezczynność ta miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.). Wykładnia językowa art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. wskazuje, że chodzi w nim nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 275/23). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r.; sygn. akt II OSK 1589/20). Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem ustawowych terminów będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 238/23). W przedmiotowej sprawie nie można zdaniem Sądu mówić o rażącym naruszeniu prawa. Choć skarżący żądanych informacji nie otrzymał, nie było to wynikiem lekceważenia jego uprawnień, lecz popartego szeroką argumentacją stanowiska organu w przedmiocie nadużycia prawa. O bezczynności organu przesądziła wyłącznie zła forma odpowiedzi, które to uchybienie nie świadczy jednak o rażącym naruszeniu przepisów. W konsekwencji Sąd oddalił również wniosek o ukaranie organu grzywną (pkt. IV wyroku). O kosztach orzeczono w pkt V wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a.