II SAB/Kr 16/13
PostanowienieWSA w Krakowie2013-06-20
Skład orzekający: Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, której jedynym stałym dochodem są alimenty w kwocie 600 zł, jest bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu. Posiadane oszczędności, które stanowią zabezpieczenie przed ubóstwem, nie mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania, zwłaszcza gdy osoba utrzymuje również dziecko i nie ma perspektyw na szybkie zatrudnienie.Stan faktyczny
Skarżący D. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący wskazał, że jego jedynym dochodem są alimenty w wysokości 600 zł, jest bezrobotny i utrzymuje małoletniego syna. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym analizy historii rachunku bankowego i oświadczeń skarżącego, sąd stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić dla niego adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. J. na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie ustalenia odszkodowanie postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K..
Wnioskiem z dnia 25 lutego 2013 r. D. J. wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył skarżący, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema pełnoletnimi córkami i małoletnim synem. Jedyne źródło dochodu skarżącego stanowią alimenty w wysokości 600 zł na rzecz małoletniego syna. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z alimentów i oszczędności. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o pow. 48 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 2ha, z której nie uzyskuje żadnego dochodu. Dodatkowo wyjaśnił, że dzieci się uczą i nie osiągają żadnych dochodów.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny, w tym kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy, a także za telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wskazanie jakie ponosi wydatki na żywność, leki oraz o aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzające ewentualne zaległości z tytułu opłat za media; oświadczenie czy prowadzi sam gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami wskazując ich stopień pokrewieństwa i uzyskiwane w miesiącu dochody; przedstawienie historii rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu o uzyskaniu statusu osoby bezrobotnej; przedłożenie zaświadczenia z właściwego wydziału komunikacji o pojazdach zrejestrowanych na nazwisko skarżącego lub osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe; wyjaśnienie czym zajmują się pełnoletnie córki skarżącego; wyjaśnienie z jakiego tytułu otrzymuje alimenty; wyjaśnienie w jaki sposób skarżący wykorzystuje nieruchomość rolną stanowiącą jego własność, czy pobiera z tego tytułu dopłaty unijne; oświadczenie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej.
W odpowiedzi na powyższe D. J. podał, że gospodarstwo domowe prowadzi sam, dwie dorosłe córki studiują stacjonarnie poza T. i nie pracują, zaś nieruchomość rolna w większości stanowi nieużytki. Wskazał, że nie korzysta z dopłat unijnych ani z pomocy opieki społecznej oraz przedłożył historię rachunku bankowego, kartę rejestracyjna bezrobotnego i polisę ubezpieczeniową pojazdu mechanicznego, którego jest właścicielem.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek D. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, iż nie jest prawdą jakoby jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny były alimenty w wysokości 600 zł. Z przedłożonego bowiem przez skarżącego raportu obrotów z konta bankowego wynika, że na konto to wpływają też inne środki pieniężne. Wskazał nadto, że samo utrzymanie mieszkania skarżącego wraz z opłatą za media wynosi 830 zł. miesięcznie, spłata zaciągniętego kredytu wynosi 159,44 zł., a do tego należy doliczyć koszty zakupu żywności, środków czystości, ubrań czy leków, a także koszty utrzymania pojazdu mechanicznego, którego właścicielem jest skarżący. Dodał, że przedstawione przez skarżącego konto nie jest jedynym którym dysponuje skarżący.
Na w/w postanowienie D. J. wniósł sprzeciw podnosząc, że podane we wniosku informacje są prawdziwe, jedynym źródłem jego utrzymania są świadczenia alimentacyjne w wysokości 600 zł., nie osiąga żadnych innych dochodów, a współwłaścicielem konta bankowego jest również jego była żona, dlatego pojawiają się na nim różne transakcje pieniężne.
Na wezwanie sądu skarżący wyjaśnił, że posiada wspólne oszczędności z byłą żoną w wysokości 6000 zł, które to pieniądze mają zostać przeznaczone na remont mieszkania. Była żona dokonuje regularnych wpłat na rachunek, dzięki czemu opłaca koszty mieszkania. Ponadto wskazał, że miesięczne utrzymanie wynosi ok. 1000 zł. Studiujące córki są wspierane finansowo przez matkę. Z pomocy byłej żony korzysta także skarżący, gdyż z samych alimentów nie byłby w stanie się utrzymać.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei zgodnie z pkt 2 ww. przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W oparciu o złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu oświadczenie, uzupełnione okolicznościami wskazanymi w dalszych pismach Sąd stwierdził, że zachodzą podstawy do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Wyłączny stały dochód skarżącego stanowią alimenty w kwocie 600 zł, przy czym jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (co zostało uprawdopodobnione odpowiednim zaświadczeniem z urzędu pracy). Nie ulega wątpliwości, że środki w tej wysokości nie są wystarczające aby utrzymać siebie i małoletnie dziecko i że konieczne jest dodatkowe wsparcie byłej żony i korzystanie z posiadanych oszczędności. Tylko bowiem w ten sposób skarżący jest w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby bytowe. Nie można więc uznać, że jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania. Tej oceny nie może zmienić fakt posiadania zgromadzonych środków finansowych na rachunku bankowym, skoro stanowią one jedyne zabezpieczenie skarżącego i jego rodziny przed ubóstwem. Nie można bowiem stracić z pola widzenia faktu, że skarżący nie pracuje i nie wiadomo kiedy sytuacja ta ulegnie zmianie, zwłaszcza wobec panującego w kraju wysokiego bezrobocia, a dodatkowo ma na utrzymaniu syna. W tym stanie rzeczy nie można więc wymagać, aby zgromadzone środki finansowe zostały przeznaczone w pierwszej kolejności na zabezpieczenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło