II SAB/Kr 161/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. [...]– D.J. sprawy ze skargi W.J. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wniosku z dnia 12 lutego 2016 r. I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do wydania aktu administracyjnego w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego W.J. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W.J. pismem złożonym dnia 19 września 2016r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 12 lutego 2016r. o wszczęcie postępowania naprawczego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane w celu usunięcia przepompowni ścieków na działce nr [...] w B. Skarżący zarzucił, iż powyższy wniosek został bezpodstawnie przez organ potraktowany jako skarga z art. 238 kpa (zawiadomienie organu z 17 czerwca 2016r.), co z kolei bezpodstawnie zamknęło drogę do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania aktu administracyjnego, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podając, iż w związku ze skargą W.J. z dnia 12.02.2016 r., zostało przeprowadzone postępowanie kontrolno-wyjaśniające, które nie wykazało podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. W szczególności w trakcie postępowania kontrolnego ustalono na podstawie wypisu z rejestru gruntów, iż właścicielem działki nr [...] w B., jest W.J. W dniu 11.03.2016 r. przeprowadzono kontrolę przepompowni ścieków zlokalizowanej na działce nr [...] w wyniku której stwierdzono, iż jest to przepompownia ścieków sanitarnych. Ustalono jego dokładne położenie i charakterystykę obiektu. W dniu 30.05.2016 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego, na podstawie § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. nr 5 poz. 46 z 2002 r.) wezwał Urząd Miasta i Gminy do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, w terminie 7 dni. W dniu 17.06.2016 r. wpłynęło pismo Urzędu Miasta i Gminy znak: [...], wraz z dokumentacją dotyczącą przedmiotowej sprawy. Po przeanalizowaniu dostarczonej dokumentacji stwierdzono, iż przedmiotowa przepompownia została wybudowana na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 26.10.1995 r. wydanej przez Urząd Rejonowy dla inwestycji pn.: "budowa kanalizacji sanitarnej dla osiedla [...] w S. do studzienki odpowietrzającej Nr [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w S". W postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania w/w decyzji pozwolenia na budowę jako strony postępowania brali udział m.in. K.J., W. J., F.J., których oświadczenia o wyrażeniu zgody na lokalizację pompowni ścieków na terenie działki nr [...] są załączone do analizowanej dokumentacji. Decyzja nr [...] z dnia 26.10.1995 r. stała się ostateczna z dniem 21.11.1995r. Dnia 14.11.1995 r. Urząd Miasta i Gminy pismem znak: [...] zgłosił do Urzędu Rejonowego rozpoczęcie realizacji zadania: kanalizacja sanitarna os. [...] zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Dnia 23.10.1996 r. komisja powołana przez Urząd Miasta i Gminy pismem znak: [...] odebrała bez uwag przedmiotową przepompownię ścieków. Po przeanalizowaniu zgromadzonych informacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, o czym poinformował skarżącego zawiadomieniem w trybie art. 238 kpa dnia 17 czerwca 2016 r. Udzielenie odpowiedzi w sprawie oznacza, że ustaje naruszenie prawa w postaci bezczynności organu. Organ uzasadnił merytorycznie odmowny sposób załatwienia żądania, jak również - tryb w jakim zostało ono załatwione. Prokurator wniósł o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżący wyczerpał środek zaskarżenia w trybie art. 52 § 4 p.p.s.a., wnosząc pismem z dnia 2.05.2016 roku zażalenie na bezczynność PINB do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący ma także interes prawny do zaskarżenia bezczynności organu w zakresie zbadania legalności przepompowni ścieków na działce nr [...] w B., skoro działka ta stanowi jego własność. Skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest uzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub nawet gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 84). Jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego została zawarta w art. 7 kpa, zgodnie z którym organy administracji są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Niewątpliwie zaś w słusznym interesie obywateli leży, by organy administracji publicznej działały wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do załatwienia sprawy, co nakazuje art. 12 § 1 kpa ustanawiający zasadę szybkości postępowania. W celu zapewnienia ochrony tej zasadzie ustawodawca ustanowił wymogi proceduralne, które należy dochować w przypadku, gdy dana sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie - art. 35-38 kpa zawierające reguły postępowania w zakresie terminowości załatwiania spraw. W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył wyżej wskazane przepisy pozostając w bezczynności polegającej na nie rozstrzygnięciu o legalności wykonania przepompowni ścieków na działce nr [...] w B., poprzez niewydanie w terminach przewidzianych przepisami, stosownego do rozstrzygnięcia sprawy aktu administracyjnego. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, iż został przez skarżącego złożony wniosek (żądanie) wszczęcia postępowania (pismo z dnia 12 lutego 2016r. k. 9 akt adm.) zawierający konkretnie wskazane zarzuty względem wybudowanej na jego działce przepompowni ścieków. W tej sytuacji nie można mieć wątpliwości jaka była intencja wnioskodawcy – wszczęcie postępowania administracyjnego. Sprawa winna być zatem rozpoznana w normalnym trybie administracyjnym, zakończonym wydaniem stosownego aktu administracyjnego, a nie jak nieprawidłowo uczynił skarżony organ, poprzez zakwalifikowanie do postępowania skargowego. Jeśli ewentualnie organ przyjmuje, iż brak jest podstaw do wszczęcia takiego postępowania, to winien w takim przypadku wydać akt administracyjny o odmowie wszczęcia postępowania (vide: art. 61a § 1 kpa). Nie można uznać za załatwienie sprawy, kierowania w opisanej sytuacji do strony pisma wyjaśniającego w trybie skargowym, gdyż tryb wnioskowo – skargowy (art. 221 i n. kpa) dotyczy zupełnie innych kwestii niż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, które było precyzyjnie przez skarżącego wypowiedziane. Rozpatrzenie przez skarżony organ powyżej opisanego wniosku w trybie skargowym mogło doprowadzić de facto do uniemożliwienia uzyskania przez stronę kontroli sądowej działania organu, gdyż tryb wnioskowo-skargowy jest wyłączony spod jurysdykcji sądów administracyjnych. Natomiast ewentualne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podlega zaskarżeniu do sądu. W związku ze stanowiskiem organu przedstawionym w odpowiedzi na skargę, podkreślić natomiast należy, że choć postępowania prowadzone przez organ nadzoru budowlanego są co do zasady prowadzone z urzędu, to jednak odróżnić należy sytuację, kiedy wniosek o wszczęcie postępowania składa podmiot nie mający interesu prawnego, od sytuacji, kiedy wniosek składa podmiot, który ma interes prawny we wszczęciu określonego postępowania. W przedmiotowym wypadku skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której jego zdaniem znajduje się nielegalnie wzniesiony obiekt budowlany. Jego wniosek jest zatem żądaniem skierowanym do organu o wszczęcie postępowania, które doprowadzi do zbadania legalności obiektu i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Wniosek taki nie może być zatem załatwiony w trybie skargowym. Skoro skarżony organ zaniechał wydania aktu administracyjnego w celu załatwienia sprawy administracyjnej to pozostaje w bezczynności, stąd Sąd zobowiązał organ do wydania aktu w przedmiocie wniosku z dnia 12 lutego 2016r. w terminie 14 dni, jak w pkt I wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził przy tym, że opisana bezczynność skarżonego organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt. II wyroku). Ocena taka związana jest z tym, że jak wynika z akt administracyjnych, organ bezzwłocznie przeprowadził faktycznie postępowanie odnośnie zgłoszonego wniosku, a jedynie wskutek błędnej wykładni przepisów nie wydał aktu administracyjnego. Z uwagi na to, że organ podjął faktyczne czynności, mające na celu zbadanie zasadność wniosku skarżącego, a jego bezczynność sprowadza się jedynie do nie wydania aktu administracyjnego, Sąd oddalił też wniosek o nałożenie grzywny (pkt. III wyroku). Powyżej wskazane okoliczności wskazują bowiem, że organowi nie można zarzucić braku woli i aktywności w rozpoznaniu sprawy, co istotnie zmniejsza jego winę. O kosztach (pkt. IV wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.