II SAB/Kr 164/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowoli budowlanej postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. K. uiszczony wpis w kwocie 100 (sto złotych). Pismem z dnia 28 lipca 2024 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowoli budowlanej. W skardze, na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności; 2. zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do załatwienia sprawy oraz wyznaczenie 7 dniowego terminu do jej załatwienia; 3. zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności oraz podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości. 4. nakazanie PINB wszczęcia postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej polegającej na zmianie przeznaczenia budynku wbrew obowiązującym przepisom budowlanym - Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla obszaru [...] i przeprowadzenie go z udziałem stron postępowania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 9 czerwca 2024 r wniósł o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej [...] – polegającej na zmianie przeznaczenia budynku bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej dla budynku oznaczonego identyfikatorem [...] położonego przy ul [...] w K. na działce ewidencyjnej nr [...] obr [...]. W dniu 4 lipca 2024 r. otrzymał pismo niebędące decyzją o wszczęciu postępowania legalizacyjnego, lecz – jak określił je skarżący - pismem urzędowym, w którym Powiatowy Inspektor nie odniósł się do wniosków, twierdzeń i dowodów skarżącego w sprawie. Zdaniem skarżącego, prawdopodobnie przez miesiąc działania nic się nie wydarzyło, a sprawa nie wydaje się być bardzo skomplikowana. Stąd też skarżący wywiódł, że organ dopuścił się zaniedbania i zaniechania. PINB nie wyznaczył również nowego terminu dla załatwienia sprawy. Skarżący zaznaczył, że skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia 4 lipca 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ potwierdził twierdzenia skargi, zgodnie z którymi w dniu 9 czerwca 2024 r. skarżący złożył opisany wyżej wniosek o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w sprawie samowoli budowlanej. Organ stwierdził, że pismem z dnia 4 lipca 2024 r. wyjaśniono wnioskodawcy, że -zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym - pismo, w którym strona wnosi o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu nie stanowi żądania, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a. i nie wiąże organu. Nie skutkuje ono również wszczęciem postępowania administracyjnego. Pismo takie należy traktować jako powiadomienie organu o okolicznościach, które zdaniem strony, winny skutkować wszczęciem postępowania z urzędu. Skoro norma prawa materialnego, tj. art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 725) ustanawia zasadę oficjalności (wszczęcie postępowania następuje wyłącznie z urzędu), jednostka nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a w następstwie zarzucać bezczynności organu. Organ podzielił też stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, brak podstaw do przyjęcia, że organ powinien wydać akt o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu, gdyż przepis art. 61a k.p.a. nie znajduje w takim przypadku zastosowania. Organ zwrócił uwagę, że w dniu 7 lipca 2024 r. skarżący wniósł ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., które wraz z odpowiedzią zostało przesłane za pismem z dnia 17 lipca 2024 r. do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, który zawiadomieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r. uznał skargę K. K. na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki w sprawie zmiany przeznaczenia budynku bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej dla budynku na działce nr [...] obr. [...] ul. [...] w K. za zasadną, wskazując konieczność zajęcia merytorycznego stanowiska PINB. Wypełniając dyspozycję MWINB w dniu 14 sierpnia 2024 r., PINB udzielił skarżącemu szczegółowej odpowiedzi o podjętych działaniach, na podstawie art. 237 § 3 i art. 238 § 1 k.p.a. Kwestia dot. zbadania zmiany sposobu użytkowania z budynku gospodarczego przy ul. [...] w K. na mieszkalny przeanalizowana została w prowadzonych czynnościach kontrolnych, które zostały zakończone przy braku podstaw do naruszenia prawa skutkującego koniecznością prowadzenia postępowania administracyjnego w podnoszonym przez skarżącego temacie, o czym poinformowano skarżącego. Reasumując, organ podkreślił, że K. K. udzielona została odpowiedź na jego pismo z dnia 9 czerwca 2024 r., która w ocenie nadzoru budowlanego II instancji była niepełna, co PINB niezwłocznie uzupełnił udzielając skarżącemu odpowiedzi zawiadomieniem z dnia 14 sierpnia 2024 r. Mając powyższe na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie-Powiat Grodzki wniósł o oddalenie skargi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) - dalej określana jako "p.p.s.a." - sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd z urzędu ustalił, że pod sygnaturą II SAB/Kr 160/24 została zarejestrowana i rozpoznana skarga K. K. z dnia 28 lipca 2024 r o tym samym zakresie przedmiotowym i podmiotowym, bowiem dotyczy bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zmiany użytkowania obiektu budowlanego położonego przy ul [...] z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny bez zgody organów uprawnionych. Sprawa ta została rozstrzygnięta, bowiem wyrokiem z dnia 23 października 2024 zobowiązano Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie dotyczącej wniosku z dnia 26 maja 2024 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności , która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek z dnia 9 czerwca 2024 r na który powołuje się skarżący w sprawie II SAB/Kr 164/24 dotyczy tego samego obiektu budowlanego położonego w K. przy ul [...], na działce nr [...] obr [...], o którym mowa we wniosku z dnia 26 maja 2024 r. Ponieważ sprawa dotycząca bezczynności objęta skargą wniesioną w niniejszej sprawie dotyczy zmiany przeznaczenia budynku przy ul [...] w K. i została rozpoznana w sprawie II SAB/Kr 160/24 - należało odrzucić skargę na podstawie powołanego wyżej art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wykonując wyrok z dnia 23 października 2024 r, organ zobowiązany jest zając się sprawą dotyczącą zmiany przeznaczenia budynku położonego w K. przy ul [...], wynikającą z dotychczas złożonych przez skarżącego pism - wniosków. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z obowiązującym art. 53a ust 1 ustawy – Prawo budowlane – postępowania uregulowane w rozdziale 5a w.w. ustawy zatytułowanym: "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" (art. 48- art. 53a tj. tzw. postępowania naprawcze i legalizacyjne) wszczyna się z urzędu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 sierpnia 2024r II OSK 1447/23 "wykładnia ww. przepisu w niniejszej sprawie nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że postępowania wskazane w tym przepisie, w tym postępowanie w przedmiotowej sprawie, mogą być inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności", a "organ nie może wszcząć postępowania administracyjnego "na wniosek" – bez względu na to, czy wniosek taki pochodzi od osoby, która posiada interes prawny w sprawie, czy też takiego interesu nie posiada."