II SAB/Kr 168/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Zarządu Spółki [...] w P. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2011 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.. W dniu 18 marca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. We wniosku oraz dalszych pismach uzupełniających podniesiono, że w związku z konfliktem, jaki istnieje w Spółce [...] co do prawidłowej jej reprezentacji, A. G. i M. G., którzy działają w sprawie jako członkowie Zarządu Spółki zostali pozbawieni przez nowy Zarząd dostępu do jakichkolwiek dokumentów Spółki obrazujących jej aktualną sytuację majątkową (zwłaszcza bilansu zysków i strat Spółki, sprawozdania finansowego, czy historii rachunku bankowego), nie mają też faktycznej możliwości korzystania ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym Spółki, gdyż zostało ono zablokowane do czasu rozwiązania kwestii spornych związanych z jej reprezentacją. Na tę okoliczność przedłożono stosowne zaświadczenie z Banku [...] w L. z dnia 19 marca 2008 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono również, że A. G. i M. G. reprezentując Zarząd Spółki działalność tę wykonują społecznie, nieodpłatnie, w związku z czym nie posiadają środków na pokrycie kosztów sądowych oraz adwokackich. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na niedoręczenie w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów obrazujących sytuację majątkową i możliwości płatnicze wnioskodawcy. Od powyższego rozstrzygnięcia został wniesiony w ustawowym terminie sprzeciw, w którym powtórzono wcześniejszą argumentację, zwłaszcza w zakresie niemożności uzyskania stosownych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przede wszystkim należy podnieść, iż na gruncie obowiązującego prawa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (innej jednostce organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej) zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 246 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co oznacza, że to na podmiocie ubiegającym się o uzyskanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wynikających z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oczywiście nie jest to uznanie dowolne. Sąd nie będzie mógł odmówić przyznania prawa pomocy, jeśli następstwem takiego postanowienia byłoby istotne ograniczenie prawa do sądu (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 319). Z dołączonych do akt sprawy dokumentów oraz pism wynika, że Zarząd Spółki w osobach A. G. i M. G. w chwili obecnej całkowicie został pozbawiony możliwości dostępu do konta bankowego Spółki, z którego ewentualnie mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz koszty zastępstwa adwokackiego. Konto bankowe wprawdzie zostało odblokowane, co wynika z przedłożonego pisma z dnia 28 kwietnia 2011 r., jednakże prawo dysponowania środkami na nim zgromadzonymi mają wyłącznie członkowie nowo wybranego Zarządu Spółki. Z powodu konfliktu we władzach Spółki dotychczasowy Zarząd został też pozbawiony faktycznej możliwości dostępu do dokumentacji spółki obrazującej jej możliwości płatnicze i sytuację finansową. Wspomnieć także należy, że na tym etapie postępowania (ewentualna skarga kasacyjna od postanowienia tut. Sądu z dnia 27 stycznia 2011 r. o umorzeniu postępowania sądowego) obowiązuje tzw. przymus adwokacki, co oznacza, że strona nie może osobiście reprezentować własnych interesów, ale musi korzystać z pomocy fachowego pełnomocnika. Dlatego też odmowa udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby doprowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak na wstępie.