II SAB/Kr 174/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W.P. na bezczynność A. S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 30 czerwca 2015 r. I. umarza postępowanie w zakresie żądania udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność A. S.A. z siedzibą w K. w udostępnieniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o przyznanie od A. S.A. z siedzibą w K. na rzecz skarżącej W.P. sumy pieniężnej; IV. zasądza od A.. S.A. z siedzibą w K. na rzecz skarżącej W.P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 30 czerwca 2015 r. (doręczonym w dniu 8 lipca 2015 r.) W. P. zwróciła się do "T" S.A. z siedzibą w K. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania oraz dołączenie odpisów dokumentów urzędowych (a w przypadku ich braku - wskazanie podmiotu będącego w ich posiadaniu), z których wynikać będzie: Czy stanowiąca własność "T" S.A. linia elektroenergetyczna posadowiona na działkach położonych w G., gm. [...], powiat świdnicki, AM-2, oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], wykorzystywana jest obecnie w celach zasilania obiektów, a jeżeli tak, to jakie obiekty, względnie w jakich miejscowościach położone, zasilane są przy użyciu tych linii? Czy "T" S.A. ma obowiązek zapewnić zasilanie drugostronne dla obiektów położonych w gminie M., a jeżeli tak to z jakich aktów obowiązek ten wynika? Czy "T" S.A. posiada linię przesyłową zapewniającą zasilanie drugostronne dla obiektów we wsi S., gmina M., a jeśli tak to przez jakie działki linia ta przebiega? Czy "T" S.A. posiada linię przesyłową zapewniającą zasilanie drugostronne dla obiektów w Gminie M. (poza wsią S.), a jeśli tak to przez jakie działki linia ta przebiega? Jednocześnie skarżąca wyraziła gotowość do pokrycia wszelkich kosztów związanych z wykonaniem kopii wyżej wskazanych dokumentów. W piśmie z 20 lipca 2015 r. "T" S.A. z siedzibą w K. odmówił skarżącej udostępnienia znajdującej się w jego posiadaniu informacji publicznej. Jako przyczynę wskazał zawisłość sporu sądowego pomiędzy skarżącą a "T", w którym to sporze zgromadzono dokumenty i informacje będące przedmiotem wniosku o udzielenie informacji publicznej. Zdaniem "T", wobec tego sporu nieuzasadnione jest prowadzenie jakiejkolwiek korespondencji poza toczącym się postępowaniem sądowym. "T" nie kwestionował uprawnienia skarżącej do uzyskania dostępu do informacji publicznej w zakresie opisanym we wniosku, jak również swojego zobowiązania do jej udzielenia. W piśmie z 24 lipca 2015 r. skarżąca zwróciła się do spółki z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i udzielenie wyżej wskazanej informacji publicznej. W piśmie z 31 lipca 2015 r., doręczonym skarżącej w dniu 4 sierpnia 2015 r., spółka podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. W. P. w dniu 21 sierpnia 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność "T" S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnioskowanej w 30 czerwca 2015 r., zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1662 z późn. zm.) oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i nieujawnienie informacji publicznej wnioskowanej przez skarżącą w piśmie z 30 czerwca 2015 r., podczas gdy skarżąca ma prawo dostępu do tej informacji, zaś na "T" S.A. jako na przedsiębiorstwie energetycznym wykonującym zadania publiczne spoczywa obowiązek jej ujawnienia; obowiązku tego nie wyłącza ani też nie ogranicza fakt istnienia pomiędzy stronami sporu sądowego, albowiem okoliczność taka nie została określona wśród zdarzeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p.; - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 13 ust. 1 u.d.i.p. polegające na nieudostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku przez skarżącą w piśmie z 30 lipca 2015 r., co skutkowało naruszeniem konstytucyjnie zagwarantowanego skarżącej prawa dostępu do informacji publicznej, a w rezultacie także i koniecznością wniesienia niniejszej skargi na bezczynność "T" S.A. Skarżąca wniosła o zobowiązanie "T" S.A. z siedzibą w K. do załatwienia wniosku z 30 czerwca 2015 r. i udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność "T" S.A. w K. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o istnieniu obowiązku "T" S.A. do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, zasądzenie od spółki na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz sumy pieniężnej w wysokości 18.917,30 zł. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przedsiębiorstwo energetyczne, w związku z prowadzoną dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami publicznymi, jest zobowiązane do udzielenia informacji publicznej. O takim obowiązku stanowi wprost art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto żądane przez wnioskodawczynię informacje oraz dokumenty dotyczące stanowiących własność "T" linii elektroenergetycznych, a znajdujących się na nieruchomościach stanowiących własność skarżącej, są w rozumieniu u.d.i.p. informacjami publicznymi, do udostępnienia których zastosowanie ma tryb przewidziany w tej ustawie. Niewątpliwie bowiem informacje te i dokumenty są w posiadaniu "T" i służą mu do realizacji zadań publicznych. Z tego względu dostęp do nich należy traktować jako dostęp do informacji publicznej. Zaznaczyła, że "T" potwierdził uprawnienie skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie takiej właśnie informacji oraz to, że takową dysponuje. Twierdzenia "T" są oczywiście bezzasadne i nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach sprawy. Gdyby skarżąca dysponowała wnioskowaną przez nią informacją, nie zwracałaby się dwukrotnie o jej udzielenie. Nawet, gdyby wnioskowane informacje publicznej były ujawnione w toku toczącego się pomiędzy stronami postępowania sądowego (a która to okoliczność w sprawie niniejszej nie wystąpiła), to i tak przedsiębiorstwo energetyczne nie może odmówić ich udzielenia, albowiem art. 5 nie wymienia takiego właśnie przypadku jako przesłanki odmowy udzielenia informacji publicznej, wszak katalog z wyżej wskazanego przepisu ma charakter enumeratywny, przez co nie może być rozszerzany. Skarżąca podkreśliła, że spór zawisły przed sądem powszechnym dotyczy stosunków z zakresu prawa cywilnego, zaś skierowany przez skarżącą wniosek o udzielenie informacji publicznej inicjuje odrębne postępowanie administracyjne, podlegające kontroli sądów administracyjnych. Z uwagi na niezależność proceduralną obu trybów postępowania, wniosek nadany na adres "T" nie może być traktowany jako "wymiana korespondencji" pomiędzy stronami sporu cywilnego, a stanowi w istocie pismo inicjujące odrębne postępowanie. Podniosła również, że odmowa udzielenia informacji przez przedsiębiorstwo energetyczne powinna nastąpić w formie decyzji oraz czynić zadość wymogom stawianym w tym zakresie przez relewantne przepisy prawa. Pisma "T" z 31 lipca 2015 r. i 20 lipca 2015 r. wymogów tych nie spełniają. W odpowiedzi na skargę "T" S.A. w K. wniosła o oddalenie skargi i obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Spółka wskazała, że w niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną prawo skarżącej do żądania udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie jednak z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa/05 - dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. Tymczasem W. P. jest stroną w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Rejonowym I Wydziałem Cywilnym w Świdnicy, a przedmiotem tego postępowania są urządzenia linii energetycznej posadowione na działkach w G. gmina M.. W. P. jest jednym z powodów i żąda usunięcia tych urządzeń z działek. W związku z tym, w aktach sprawy cywilnej znajdują się wszelkie dokumenty, w tym mapy dotyczące linii energetycznych posadowionych na działkach w G., jak również zeznania świadków - pracowników "T" S.A. w pełnym zakresie, również w tym wynikającym z wniosku skarżącej. Spółka poinformowała więc skarżącą w piśmie z 20 lipca 2015 r., że wniosek o udzielenie informacji publicznej jest nieuzasadniony, ponieważ wszystkie informacje dot. urządzeń energetycznych posadowionych na działkach o których mowa w pismach skarżącej, zostały już ujawnione w toczącym się cywilnym postępowaniu sądowym. Spółka podała, że w piśmie z 24 lipca 2015 r. K. I. złożył wniosek o udzielenie informacji identyczny w swojej treści co wnioski skarżącej. Pismem z 24 sierpnia 2015 r. Spółka udzieliła mu odpowiedzi na wniosek i tym samym udostępniła informację publiczną. Spółka poinformowała, że nie posiada dokumentów na okoliczność budowy linii energetycznej średniego napięcia L-472 położonej w G. Gmina M.. Napowietrzno-kablowy odcinek linii średniego napięcia L-472 w rejonie kopalni [...], służy jako awaryjne zasilanie dla stacji transformatorowych położonych na terenie Gminy M. / w S., Z., M., B., S. i K.. Linia L-472 stanowi również rezerwowe zasilanie z niezależnego GPZ, R- Z., dla obszaru Gminy M., w przypadku awarii GPZ-R J.. Pełnomocnik skarżącej adw. M. P. złożyła w dniu 10 września 2015 r. w Sądzie Rejonowym I Wydział Cywilny w Świdnicy pismo procesowe z 4 września 2015 r. wraz z załączonym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej K. I. oraz odpowiedzią na wniosek udzieloną przez spółkę. Niezależnie od powyższego spółka zaznaczyła, że skarżąca otrzymała żądaną informację publiczną w piśmie z 14 września 2015 r. Skarżąca w piśmie z 4 listopada 2015 r. potwierdziła, że otrzymała wnioskowaną informację publiczną i wniosła o umorzenie postępowania, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie sumy pieniężnej o wskazanej w skardze wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej była badana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyroku NSA z 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, LEX nr 737513, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi". Działalność przedsiębiorstwa energetycznego niemieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej", nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie budzi zatem wątpliwości, że na przedsiębiorstwie energetycznym, do którego skarżąca zwróciła się z wnioskiem z 30 czerwca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, ciążył obowiązek rozpoznania tego wniosku w przewidzianej prawem formie w zależności od tego, czy wnioskowana informacja miała charakter informacji publicznej. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obejmuje ono, między innymi, dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., II SA/Wa 1009/05, opub. w LEX nr 188310). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było, że żądana przez skarżącą informacja miała charakter informacji publicznej. Nie ulega również wątpliwości, zwłaszcza w kontekście oświadczenia pełnomocnika skarżącej zawartego w piśmie z 4 listopada 2015 r. że – po wniesieniu skargi do sądu – została ona skarżącej udostępniona. Jednocześnie, skoro wniosek wpłynął do spółki dniu 8 lipca 2015 r., a informacja została udostępniona dopiero w dniu 14 września 2015 r., to należy uznać, że "T" S.A. w K., po upływie przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.o.i.p. 14-dniowego terminu, pozostawał w bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm. - dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast stosownie do art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-2 tego przepisu lub gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, jeżeli po wniesieniu skargi zaistnieją okoliczności powodujące niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe niewątpliwie w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji bądź też dokonania czynności po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu, czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 ). Mając powyższe okoliczności na uwadze, wobec udostępnienia informacji publicznej przed dniem wyrokowania przez sąd, postępowanie w zakresie zobowiązania do dokonania czynności bądź wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Zaistniały stan rzeczy nie zwalniał jednak sądu od oceny, czy bezczynność miała charakter rażący. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że "T" S.A. w K. nie udzielił żądanej informacji publicznej, jednak jej nieudzielenie wynikało z przekonania, że skarżąca ( a w zasadzie jej pełnomocnik) są w posiadaniu informacji, albowiem wynikają one z dokumentów złożonych w sprawie cywilnej, jaka toczy się między stronami. Strony nie przedłożyły dokumentów na podstawie których powyższe twierdzenie można było zweryfikować. Okoliczność ta nie ma jednak zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nawet bowiem w sytuacji, gdy spółka pozostawała w błędnym przekonaniu, że skarżąca jest już w posiadaniu żądanej informacji, to w zakreślonym terminie, w piśmie z 20 lipca 2015 r., poinformowała o zajętym stanowisku. Nie kwestionowała przy tym, że żądane informacje stanowią informacje publiczne, a jedynie, że nie jest zobowiązana do ich udzielenia. Podkreślenia wymaga także, że po wniesieniu skargi niezwłocznie wysłała skarżącej żądane informacje. Wreszcie należało również wziąć pod uwagę, że ideą wprowadzenia uregulowań dotyczących dostępu do informacji publicznej było zapewnienie transparentności działań władzy publicznej oraz umożliwienie społecznej kontroli. Ze względu na bardzo szerokie określenie podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, żądania mogą być kierowane również do podmiotów niebędących organami administracji publicznej, których głównym zadaniem nie jest załatwianie spraw administracyjnych, a – jak w tym przypadku - prowadzenie działalności gospodarczej. Przy decydowaniu o rażącym naruszeniu, czy też zasądzeniu grzywny/sumy pieniężnej należy pamiętać o powyższym rozróżnieniu. W przedmiotowej sprawie, żądanie informacji publicznej wiązało się z prowadzonym postępowaniem sądowym, a więc służyło zaspokojeniu partykularnych interesów skarżącej. Chociaż motywacja osób występujących z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, pozostaje poza zainteresowaniem sądu, to jednak kłóci się z poczuciem sprawiedliwości przyznanie w zaistniałej sytuacji sumy pieniężnej z racji opóźnienia w załatwieniu wniosku. W świetle powyższego sąd uznał, że bezczynność "T" S.A. w K. nie miała miejsca rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku), jak również oddalił wniosek skarżącej o wymierzenie określone w skardze sumy pieniężnej (pkt III wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.