II SAB/Kr 179/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Fronc SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego w Krakowie w sprawie wszczęcia postępowania w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych, znak PINB-l-514.61.25.767.42 postanawia: I. odrzucić skargę, I. zwrócić skarżącej T. S. wniesiony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) zł. II. II SAB/Kr 179/25 UZASADNIENIE 30 stycznia 2025 r. T. S. (dalej: "skarżąca") wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego w Krakowie (dalej: "PINB") o wszczęcie postępowania administracyjnego co do budynku gospodarczo-inwentarskiego J. i B. O. (dalej: "inwestorzy") powstałego w 2010 r. pod adresem [...] wskazując przy tym, że: 1) powstał w granicy z jej działką bez jej zgody; 2) nie powinien był powstać na zgłoszenie, bo ma dwie kondygnacje, zalaną płytę i ponad 80 mkw., zaś gdy jej syn w 2015 r. zgłaszał taki sam budynek, to organ uznał, że nie jest to budynek parterowy; 3) inwestorzy nie dopełnili wszystkich formalności, bo przy zgłoszeniu nie było zgody na wycinkę drzew kolidujących z budową; 4) rozstrzygnięcie PINB będzie dowodem w postępowaniu, w którym inwestorzy zarzucają nielegalność jej ogrodzenia. 15 maja 2025 r. skarżąca uzupełniła swój wniosek, kwestionując dodatkowo otwory okienne i drzwiowe, komin, dach oraz kierowanie wód opadowych. PINB zawiadomieniem 151/2025 z 25 czerwca 2025 r. poinformował, że budynek był już przedmiotem postępowania kontrolno-wyjaśniającego. W 2014 r. -< stwierdzono, że został zrealizowany na podstawie zgłoszenia i podstaw do wszczęcia postępowania nie ma. Podczas kontroli z 28 maja 2025 r. nie stwierdzono śladów wykonania robót budowlanych, które mogłyby wpłynąć na charakterystykę budynku; bryła jest jednolita, nie nosi śladów rozbudowy, nadbudowy ani przebudowy, a inwestorzy oświadczyli, że od czasu budowy nie wykonywali żadnych robót budowlanych. Z uwagi na brak nowych okoliczności PINB podtrzymał swoje stanowisko i nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania. 1 sierpnia 2025 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność PINB, w której wniosła o: 1) zobowiązanie do niezwłocznego załatwienia sprawy i wszczęcie postępowania lub wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania; 2) uznanie jej za stronę z uwagi na usytuowanie budynku w granicy; 3) zasądzenie kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi i uzupełnienia skargi wynika niezadowolenie skarżącej z tego, że PINB ograniczył się do wysłania zawiadomienia po przeprowadzeniu nierzetelnej kontroli, bez zgromadzenia materiału dowodowego i bez odniesienia się do wszystkich zarzutów. Skarżąca wskazała, że budynek wymagał pozwolenia na 1 budowę. W żadnym zgłoszeniu nie ujęto sześciometrowego, wymagającego pozwolenia na budowę, komina znajdującego się ok. 3,5 m od stodoły, w której skarżąca składuje materiały łatwopalne (siano, słoma, zboże). Dodatkowe otwory okienne i drzwiowe oraz balkon (okna od wschodu i zachodu) nie zostały przewidziane w zgłoszeniu, bo widnieją w nim tylko dwa okna od strony południowej. Budowa miała nie pogorszyć stanu środowiska i nie ingerować w zieleń, a tymczasem bez zezwolenia wycięto drzewa. Przy granicy część dachu obito blachą, więc wody opadowe są odprowadzane na jej działkę. W zgłoszeniu nie było tak dużych wypustów dachu w stronę wschodnią i zachodnią. Budynek (którego usytuowanie utrudni dotarcie straży pożarnej do hydrantu na działce skarżącej) nie ma ściany oddzielenia przeciwpożarowego, choć jest w nim przewód kominowy dymowy. Wbrew twierdzeniom inwestorów komin nie pełni funkcji wentylacyjnej, bo w pomieszczeniu, w którym się znajduje, nie ma kratek wentylacyjnych (PINB nie zrobił zdjęć w drugim pomieszczeniu z piecem, gdzie ujawniłby sadzę). W aktach sprawy nie ma zgłoszenia z 2009 r. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o oddalenie skargi albo stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. PINB powołał się na zasadę wszczynania postępowania z urzędu (art. 53a i art. 72a Prawa « budowlanego), w świetle której rozpatrywane zgodnie z kolejnością wpływu wnioski stanowią podstawę do przeprowadzenia postępowania kontrolno-wyjaśniającego, którego wynik stanowi podstawę do ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu. PINB wskazał, że kontrola budynku z uwagi na nieobecność właścicieli nie odbyła się 14 lutego 2025 r., lecz dopiero 28 maja 2025 r., zaś zawiadomieniem nr 151/2025 z 25 czerwca 2025 r. poinformował o braku podstaw do wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie żart. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 935 z późn. zm.) - dalej i określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. 2 Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg bezczynność tylko w określonym tam zakresie: 8) bezczynność lub przewlekłe , prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tak określonej kognicji sądu administracyjnego nie mieści się skarga na bezczynność powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w zakresie braku wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych. * Trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie żart. 53a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 725 z późn. zm.) postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. W kontekście powołanego przepisu podkreślić należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r., sygn. II OPS 2/25: "Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. póz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku." W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następujące wskazania: "(...) skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy ,(zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt l SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt l GSK 1722/20; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r.s. 292)". Podzielając to stanowisko Sąd odrzucił skargę jako nieodpuszczalną - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.