II SAB/Kr 186/24

Kraków, dnia 4 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Nowa Huta w Krakowie Bogny Karety sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Starosty Tatrzańskiego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. B. kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. M. B., działający przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty Tatrzańskiego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Skarżący w ww. skardze wniósł: o stwierdzenie, że doszło do bezczynności organu; o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o wymierzenie organowi grzywny; o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza ustalenie, czy jest ona dopuszczalna. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie - na bezczynność organu w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę - podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ww. ustawy) w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3), 4) jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a), 5) w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b), 6) w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2). W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Pojęcie bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256, dalej k.p.a.) jako: - niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); - postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W tym kontekście wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 22 czerwca 2020 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały NSA wynika m.in., że skarga na bezczynność nie może być wnoszona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Zasadniczym bowiem celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, przesądził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). W powyższej uchwale jasno wskazano więc, że zakończenie postępowania administracyjnego przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, uniemożliwia jej rozpoznanie. Sąd nie może w takiej sytuacji badać, czy przed jej zakończeniem organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Wprawdzie wyrażone w ww. uchwałach stanowisko odnosi się bezpośrednio do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej, jednak należy mieć na względzie, że zarzut bezczynności lub przewlekłości ocenia się przez pryzmat sposobu realizacji kompetencji określonego organu. Jeśli zarzut bezczynności czy przewlekłości dotyczy organu rozpatrującego sprawę w pierwszej instancji (w niniejszej sprawie Starosta Tatrzański), to momentem granicznym, z perspektywy ww. uchwał, będzie wydanie przez właściwy organ decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podnosi, że – jak wskazał sam skarżący w skardze, a co wynika też z odpowiedzi na skargę – zatem jest między stronami bezsporne, prowadzone przez organ I instancji Starostę Tatrzańskiego postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę zostało zakończone 14 czerwca 2024 r. decyzją o umorzeniu postępowania. Skarga na bezczynność Starosty Tatrzańskiego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę została wniesiona przez skarżącego dnia 28 sierpnia 2024 r. W świetle powyższych niekwestionowanych okoliczności sprawy oraz wobec powyższych rozważań, w ocenie Sądu w takiej sytuacji - w której w chwili wniesienia rozpatrywanej skargi i obecnie przed skarżonym organem Starostą Tatrzańskim nie toczy się postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę – to odpada cel skargi na bezczynność organu, a w konsekwencji zachodzi przeszkoda do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, o czym stanowią ww. uchwały. W okolicznościach niniejszej sprawy Starosta Tatrzański nie pozostawał na dzień wniesienia skargi do sądu w bezczynności, bowiem nie prowadził już wówczas postępowania, które zakończył uprzednio swoją decyzją z 14 czerwca 2024 r. Wobec powyższego i mając na uwadze treść i wnioski skargi Sąd uznał, że wniesiona skarga na bezczynność Starosty Tatrzańskiego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę nie mogła odnieść skutku i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż podane w punktach 1-5a) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Takie stanowisko znajduje też potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie NSA – vide np. postanowienie z 12 listopada 2024 r. , sygn. III OSK 2428/24. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, postanowiono zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od niniejszej skargi, o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania Sąd wskazuje, że wniosek jest bezpodstawny i niezasadny i nie mógł być uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że żaden przepis nie przewiduje na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwości zasądzenia zwrotu kosztów od skarżącego na rzecz organu. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. jedynym przypadkiem, kiedy sąd zasądza zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jest przypadek uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Wówczas zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje skarżącemu od organu.