II SAB/Kr 188/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: SWSA Joanna Człowiekowska AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki w sprawie wszczęcia postępowania w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu A. D. wniesiony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) zł. A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki w Krakowie w sprawie wniosku z dnia 18 czerwca 2025 r. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych. Skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ prowadzący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, 3. przyznanie skarżącemu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi A. D. podniósł, że wnioskiem z dnia 18 czerwca 2025 r. zawiadomił PINB w Krakowie o podejrzeniu prowadzenia robót budowlanych na działce nr [...], obręb [...], jedn. ewid. P. , ul. [...] w K. w sposób sprzeczny z projektem budowlanym, domagając się wszczęcia postępowania w oparciu o art. 50 i n. ustawy prawo budowlane. Zdaniem skarżącego wniosek ten powinien zostać zakwalifikowany jako żądanie wszczęcia postępowania, a nie jako skarga, jak to miało miejsce (pismo PINB z 31 lipca 2025 r. wystosowane do skarżacego w trybie art. 237 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego). W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki w Krakowie wniósł o oddalenie skargi w całości. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg bezczynność tylko w określonym tam zakresie: 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tak określonej kognicji sądu administracyjnego nie mieści się skarga na bezczynność powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w zakresie braku wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych. Trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 53a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 725 ze zm.) postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. W kontekście powołanego przepisu podkreślić należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 roku, sygn. II OPS 2/25: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku." W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następujące wskazania: "(...) skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292)". Podzielając to stanowisko Sąd odrzucił skargę jako nieodpuszczalną – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.