II SAB/Kr 192/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektor Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie nakazania wydania aktu lub dokonania czynności ; II. stwierdza , że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektor Szpitala na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...]zł ( słownie: sto pięć złotych dwadzieścia groszy ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 28 czerwca 2017 r. M. K. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się drogą elektroniczną, za pomocą platformy ePUAP, do Szpitala Powiatowego w C. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "czy placówka w latach 2014 - 2016 zawierała umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego". W wypadku odpowiedzi pozytywnej wniosła o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji w Ł.. W skardze zawartej w piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie bezczynność Szpitala, domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł. Skarżąca uzasadniła, że organ nie zareagował na wniosek w żaden sposób. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala wniósł o jej odrzucenie. Potwierdził wpływ przedmiotowego wniosku. Wyjaśnił również, że w dniu 31 sierpnia 2017r. (data nadania przesyłki) udzielił skarżącej żądanej informacji publicznej. W dalszej części odpowiedzi wyjaśniono, że organ wniosek skarżącej otrzymał na platformie ePUAP, która przewiduje datę otrzymania pisma tożsamą z datą jego wysłania przez kierującego. Dyrektor wskazał, że wniosek przesłany został poza godzinami pracy sekretariatu organu. Dodatkowo wyjaśnił, że w związku z korzystaniem z platformy ePUAP jedynie przez inne jednostki administracji publicznej w szczególności Urząd Wojewódzki, który informuje o złożeniu pisma drogą e-mail lub telefonicznie, pracownik obsługujący platformę przeoczył wniosek skarżącej. Nadmienił również, że wniosek został złożony drogą elektroniczną w okresie wzmożonych urlopów wypoczynkowych, które powodują zwiększenie zakresu obowiązków osób wykonujących sprawę w organie, jak również nieobecność osób zwyczajowo zajmujących się danym zakresem spraw. Nadto Dyrektor wskazał również, że bezczynność organu nie spowodowała szkody u skarżącej, brak jest także przesłanek do uznania, iż doszło do oczywistego, zawinionego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."; stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, dalej w skrócie: "u.d.i.p."). Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) W razie uwzględnienia skargi bezczynność , sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Szpital Powiatowy w C. , domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Poza sporem pozostaje, że Dyrektor szpitala, do którego został skierowany wniosek, jako podmiot wykonujący zadania publiczne z zakresu służby zdrowia, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Żądana informacja stanowił zaś informację publiczną, bowiem dotyczyła funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Zatem, organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ uwiarygodnił, że udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek (listem poleconym nadanym w dniu 31 sierpnia 2017r.) Tym samym w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze skarżącą, że organ pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która ustała w momencie doręczenia skarżącej pisma zawierającego żądane informacje wraz z odpowiedzią na skargę, czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącej. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK [...], publ. na stronie orzeczenia nsa.gov.pl). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Przy czym, podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Jednocześnie mając na względzie brzmienie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zważył, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ przekroczony (ok. 1,5 miesiąca), jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom, że działanie to nie było zamierzone. Sąd miał na uwadze, iż wniosek został złożony drogą elektroniczną za pomocą platformy ePUAP, w sezonie urlopowym (28.06.2017r.). Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku wynikała po części z problemów związanych z obsługą platformy e-PUAP i ustała niezwłocznie po wniesieniu skargi. Zatem w sprawie tej nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Orzekając o kosztach postępowania sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota [...]zł 20 gr - obejmująca wpis od skargi (100 zł) i koszt nadania przesyłki pocztowej (5 zł 20 gr ), dlatego na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, stosowanie do art. 206 p.p.s.a., właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. Mając to na uwadze, uznano, że w niniejszej sprawie uzasadnione będzie zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w części tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (wpisu od skargi oraz kosztu nadania skargi listem poleconym). Sąd odstąpił od zasądzenia wynagrodzenia adwokata Ł. K., z tego powodu, że przed WSA w Krakowie, jak również przed innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie tożsame. W tut. sądzie do chwili obecnej zarejestrowano 27 spraw (sygn. II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...] - II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 200/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 205/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 211/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...]). We wszystkich sprawach skarżąca była reprezentowana przez adwokata Ł. K., który dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej. Niezależnie od tego wskazać należy na nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy i znikomy wręcz nakład pracy adwokata. Sąd wziął bowiem pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że wniesione do tutejszego Sądu sprawy nie tylko są jednorodzajowe (dotyczą udostępnienia informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), ale też analogiczne w swojej treści. W zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. W sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 189 /17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez skarżącą, tutejszy Sąd zasądził koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. Kwota ta powinna zrekompensować koszty, które skarżąca ewentualnie poniosła w związku z ustanowieniem fachowego pełnomocnika, choć celowość takiego działania jest dalece wątpliwa w aspekcie niezbędności, o jakiej mowa w art. 200 p.p.s.a. Wątpliwość ta uzasadniona jest, z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie [...], iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej [...] liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op [...], II SAB/Ke [...], II SAB/ Rz [...], II SAB/Ol [...]). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k, sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. Podsumowując, przygotowanie skargi w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność polegająca na nieudzieleniu informacji publicznej, wymagało w istocie minimalnego wkładu pracy, ponieważ w sprawie nie występowały ani okoliczności faktyczne wymagające wyjaśnienia, ani budzące wątpliwości problemy prawne wymagające rozstrzygnięcia. Ponadto - co Sądowi wiadomo z urzędu i zostało już wyżej zasygnalizowane, skarga wniesiona w niniejszej sprawie stanowiła w istocie odpowiednie powielenie treści szeregu innych skarg wnoszonych w ostatnim czasie do tutejszego Sądu oraz wojewódzkich sądów administracyjnych w całej [...] przez M. K. - reprezentowaną przez adwokata Ł. K.. W ocenie Sądu, opisane wyżej okoliczności, mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206