II SAB/Kr 198/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Krystyna Daniel Sędziowie: SWSA Małgorzata Łoboz (spr.) SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. M. na bezczynność Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. do udzielenia informacji publicznej; 2. stwierdza, że Dyrektor Pałacu Młodzieży w T. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1a - sentencja wyroku (tryb uproszczony) G. M. w dniu 8 kwietnia 2019 r. złożył wniosek do Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umów podpisanych przez Pałac Młodzieży w T. z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. oraz faktur za prowadzone czynności przy dwóch sprawach toczących się przed WSA w Krakowie. Pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. organ poinformował wnioskodawcę, na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330, dalej jako "u.d.i.p."), że w związku z zakresem wnioskowanej informacji, która może być uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa, organ wystąpił do Kancelarii Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. w likwidacji o wyrażenie zgody na udostępnienie danych zgodnie z wnioskiem. Jednocześnie, w związku ze wskazanymi wyżej okolicznościami, organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 8 czerwca 2019 r., a także udostępnił część wnioskowanej informacji w postaci faktur nr: [...], [...] i [...]. W reakcji na pismo informacyjne z dnia 17 kwietnia 2019 r., wnioskodawca skierował do organu odpowiedź z dnia 18 kwietnia 2019 r., w której wskazał, że wnioskowane przez niego umowy mają charakter informacji publicznej. Ponadto podał, że nie widzi podstaw dla przedłużania terminu udostępnienia wnioskowanej przez niego informacji, a także, że argumenty zawarte w piśmie organu z dnia 17 kwietnia 2019 r. nie mają znaczenia dla realizacji jego wniosku. Następnie Kancelaria Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. w likwidacji, pismem z dnia 13 maja 2019 r. poinformowała organ, że wyraża zgodę na udostępnienie w drodze dostępu do informacji publicznej zainteresowanej osobie umów, jakie łączyły ją z Pałacem Młodzieży w T.. W dniu 13 maja 2019 r. G. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. w związku z niezałatwieniem jego wniosku z dnia 8 kwietnia w części dotyczącej żądania udostępnienia umów podpisanych przez Pałac Młodzieży w T. z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. G. M. wniósł o: zobowiązanie Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie przewidzianym prawem bez zbędnej zwłoki; orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo, że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przed organ po wniesieniu skargi do sądu; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wnioskodawca wskazał, że organ świadomie pozostał w bezczynności przez niepodjęcie czynności, do której był zobowiązany w terminie ustalonym przez prawo, a przytaczane przez organ argumenty są chybione, gdyż Kancelaria podejmując współpracę z Pałacem Młodzieży w T. miała świadomość, że jest on publiczną placówką i na obsługę prawną wydaje publiczne pieniądze. W dalszej części wskazał, że informacje, które w umowach z kancelarią stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa nie stoją na przeszkodzie udostępnieniu umowy po zanonimizowaniu w niej elementów stanowiących tę tajemnicę. Nadto w ocenie wnioskodawcy tajemnica zawarta we wnioskowanej umowie straciła walor tajemnicy przedsiębiorstwa przy okazaniu umowy organowi przy jej podpisywaniu czy przy wystawianiu faktur na jej podstawie. Według G. M. organ tworzy sztuczne bariery w celu ukrycia i zatajenia faktu wydawania gigantycznych publicznych pieniędzy na bliżej nieokreślone cele. W dniu 23 maja 2019 r. Dyrektor Pałacu Młodzieży w T., mając na uwadze zgodę kancelarii wyrażoną w piśmie z dnia 13 maja 2019 r., udostępnił G. M. wnioskowaną przez niego informację publiczna w postaci umowy o obsługę prawną zawartą z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka. Jednocześnie organ wskazał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę udzielonej w dniu 24 maja 2019 r. Dyrektor Pałacu Młodzieży w T. wniósł o umorzenie postępowania, a w przypadku uznania przez Sąd, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, wniósł o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że nie doszło do zaistnienia bezczynności w niniejszym postępowaniu, a tym bardziej bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za bezczynność bowiem ustawodawca uznaje sytuację, w której organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w kodeksie lub przepisach szczególnych, ani w nowym terminie wyznaczonym przez organ, w sytuacji niezałatwienia sprawy w pierwotnie obowiązującym terminie. Organ trafnie podjął działania polegające na zwróceniu się do Kancelarii Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. w likwidacji o wyrażenie zgody na udostępnienie wnioskodawcy umowy, której treść mogła zostać uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa. Okoliczność ta miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie z uwagi na art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tajemnica przedsiębiorstwa podlega ochronie na gruncie ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Organ podniósł, że w zakresie przedłużenia terminu załatwienia sprawy skorzystał z ustawowego uprawnienia wynikającego z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Dyrektora Pałacu Młodzieży przedłużenie terminu załatwienia sprawy maksymalnie do dnia 8 czerwca 2019 r. było uzasadnione i uzależnione od okoliczności zewnętrznych w stosunku do organu. W ocenie organu zarówno w dniu wniesienia skargi, jak i w dniu orzekania w niniejszej sprawie, nie można mówić o bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodne z którym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest skarga na bezczynność Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. w związku z niezałatwieniem wniosku G. M. z dnia 8 kwietnia 2019 r. w części dotyczącej żądania udostępnienia umów podpisanych przez Pałac Młodzieży w T. z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. [...] Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana w oparciu o kryterium zgodności z prawem wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330, dalej jako "u.d.i.p."), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Stan bezczynności – w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej – oznacza zatem sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów podmiot zobowiązany nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji lub objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej. W niniejszej sprawie w zakreślonym terminie organ udzielił skarżącemu tylko część żądanej informacji - w zakresie przesłania faktur za wykonane na rzecz organu czynności prawne. Co do pozostałej części żądania strony wskazanego we wniosku z dnia 8 kwietnia 2019 r. tj. udostępnienia umów podpisanych przez Pałac Młodzieży w T. z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. w T. organ skorzystał z trybu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o czym poinformował wnioskodawcę pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. Jako powód przedłużenia terminu do udzielenia informacji wskazano na konieczność uzyskania zgody Kancelarii Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. w likwidacji na udostępnienie danych zgodnie z wnioskiem, w związku z możliwością naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Pomimo, że organ poinformował stronę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od wpływu wniosku, co jest warunkiem sine qua non skutecznego przedłużenia terminu, Sąd uznał jednak, że organ skorzystał z trybu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu, to w gestii organu leżało rozstrzygnięcie kwestii czy udostępnienie wnioskodawcy umów podpisanych przez Pałac Młodzieży w T. z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k. stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i w związku z tym uzasadnia odmowę udzielenia żądanej informacji (art. 16 u.d.i.p.), albo tajemnicy tej nie narusza i w związku z tym powstaje obowiązek udostępnienia wskazanych umów w terminie 14 dni od wpływu wniosku. Zagadnienie to wymagało samodzielnego rozstrzygnięcia przez organ. W tej sytuacji niezasadne i wręcz nieprawidłowe było zwracanie się do podmiotu trzeciego o wyrażenie zgodny na udostępnienie tej informacji. Powyższe stwierdzenie implikuje zatem istnienie po stronie Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. bezczynności w udzieleniu G. M. informacji publicznej wskazanej przez niego we wniosku z dnia 8 kwietnia 2019 r. w postaci udostępnienia umów o współpracę zawartych przez organ z Kancelarią Prawa Gospodarczego [...] i s-ka sp. k., która istniała również w dniu wniesienia przedmiotowej skargi do WSA w Krakowie. Jak wynika z akt sprawy organ udzielił żądanej informacji w całości zgodnie z wnioskiem strony dopiero po wniesieniu skargi. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność uczyniło zatem zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. do rozpoznania żądania skarżącego w tym zakresie. Nie można bowiem nakazywać podmiotowi zobowiązanemu, aby udostępnił informację publiczną w sytuacji, gdy już to uczynił. Jego działanie, wyprzedzające orzeczenie sądu administracyjnego, wyczerpuje zatem jeden z wniosków skargi na bezczynność, co wyłącza możliwość jej uwzględnienia nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie lub czynność materialnotechniczna zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich dokonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1431/12). Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Pałacu Młodzieży w T. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 8 kwietnia 2019 r. okazało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku, a przed wydaniem wyroku wystąpiło zdarzenie, które uczyniło zbędnym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie. Stosownie bowiem do uchwały NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., pozwalający na umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe, ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku strony skarżącej już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. W oparciu zatem o dyspozycję art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2390/12, publ.: baza orzeczeń CBOIS). Skoro udzielenie żądanej przez stronę skarżącą informacji publicznej nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 u.d.i.p. organ pozostawał w tym okresie w bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone zatem dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, albowiem udzielenie żądanej przez stronę informacji zostało częściowo udzielone w terminie, a w pozostałej części niezwłocznie po uzyskaniu przez organ zgody ww. Kancelarii. Nie wynikało zatem ze złej woli organu, czy lekceważenia wnioskodawcy, lecz było wynikiem błędnej oceny prawnej organu. W tak specyficznej sytuacji, skoro przekroczenie terminu do udostępnienia informacji publicznej nie było znaczne oraz wobec wyjaśnienia przyczyn opóźnienia w rozpoznaniu wniosku przez organ, należy uznać, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu ocenianą okoliczność należy stopniować, jak bowiem należałoby zakwalifikować znacznie dłuższe i nieusprawiedliwione przypadki bezczynności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt I sentencji wyroku). Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 206 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.