II SAB/Kr 209/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w [...] do udzielenia informacji publicznej na wniosek strony skarżącej z dnia [...] lutego 2015 r.; II. stwierdza, że bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 361,20 zł ( trzysta sześćdziesiąt jeden) złotych dwadzieścia (groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 23 września 2015 r. Stowarzyszenie [....] w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w T., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznych, których dotyczył wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. Zarzucając naruszenie art. 13 i 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie odpowiedzi na złożony w tym trybie wniosek, Stowarzyszenie domagało się zobowiązania Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w T. do prawidłowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej - z uwzględnieniem okoliczności, że wnioskowane dane mają charakter informacji publicznych - w terminie 14 dni, a także zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, obejmujących: opłatę sądową (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (240 zł), opłatę skarbową (l7 zł), opłatę pocztową (4,20 zł). Wnosiło również o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów , tj. wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dowodu jego przesłania. W uzasadnieniu faktycznym Stowarzyszenie wskazywało, że przesłało do Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w T., pocztą elektroniczną, na adres [email protected], dnia 18 lutego 2015 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii lub skanów orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011-2014. Strona przeciwna nie odpowiedziała na wniosek i nie udzieliła informacji publicznej. W dalszych rozważaniach Stowarzyszenie zawarło wywody natury prawnej dla wykazania, że informacje żądane we wniosku mają charakter informacji publicznej, a Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w T. był zobowiązany do jej udostepnienia i posiada zdolność sądową. W odpowiedzi na skargę, datowanej na dzień 12 grudnia 2016 r., Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w T. wnosił o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uznając skargę za bezprzedmiotową wskazywał, że w dniu 2 czerwca 2016 r. wydał decyzję nr [....] , na mocy której odmówił udostępnienia informacji publicznej polegającym na przesłaniu kserokopii lub skanów orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011-2014. Uzasadniając swoją decyzję powołał się na art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz podał przyczyny uznania zawnioskowanej informacji za informację publiczna przetworzoną. Nadto zasygnalizował , iż w celu uzyskania informacji przetworzonej wnioskodawca powinien wykazać, że wydanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, co jednak nie spotkało się z jakąkolwiek reakcją ze strony Stowarzyszenia. Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w T. podnosił, że przedmiotowa decyzja, stanowiąca reakcję na wniosek skarżącego i odnosząca się w sposób merytoryczny do tego wniosku, została skarżącemu doręczona przesyłką poleconą w dniu 8 czerwca 2016 r. Decyzja posiadała wszelkie niezbędne wymogi nałożone na podstawie przepisów prawa, w tym także pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia - z czego skarżący nie skorzystał. Wraz z odpowiedzią na skargę organ przedstawił decyzję nr [....] z dnia 2 czerwca 2016 r. i potwierdzenie jej odbioru. Stowarzyszenie [....] w W., któremu doręczono odpis odpowiedzi na skargę nie kwestionowało twierdzeń w niej zawartych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W sprawie niniejszej z uwagi na przedmiot zaskarżenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 - zwana dalej w skrócie u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 – 2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wnika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W takim przypadku nie istnieje też powinność uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia bezczynności, ani wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przedmiotowa skarga została złożona przez podmiot i przeciwko podmiotowi, które posiadają zdolność sądową oraz zdolność do czynności procesowych, nie jest dotknięta brakami formalnymi lub fiskalnymi. Okoliczności powyższe nie były kwestionowane, jak również z urzędu nie stwierdzono żadnych przesłanek uzasadniających odrzucenie skargi. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. W art. 4 ust. 1 - 2 u.d.i.p. został wskazany podstawowy, otwarty katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Pojęcie informacji publicznej określono w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przykładowym katalog takich informacji zawiera art. 6 u.d.i.p. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. , prawo do informacji publicznej obejmuje między innymi uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że informacje żądane wnioskiem z dnia 18 lutego 2015 r. mają charakter informacji publicznej, a Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w T. wniosek ten otrzymał, znajduje się posiadaniu tych informacji oraz należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostepnienia informacji publicznej. Powyższe, jako nie budzące zastrzeżeń także w ramach sądowej kontroli wywołanej wniesieniem przedmiotowej skargi, pozostaje poza szerszymi rozważaniami. Artykuł 7 - 12 u.d.i.p. normuje sposób oraz formę udostępniania informacji publicznej. Termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek został określony w art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p., który stanowi w ust. 1, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku ( art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom ( art. 15 ust. 1 u.d.i.p.). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek ( art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). W art. 5 u.d.i.p. unormowano kwestię ograniczeń w dostępie do informacji publicznej . Nadto w ślad regulacjami, z których wnika możliwość nieuwzględnienia wniosku pomimo posiadania informacji publicznej, art. 16 u.d.i.p. przewiduje, że : 1. Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. 2. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 i 2 u.d.i.p. : 1. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. 2. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie ( m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, Lex Omega nr 491969 – nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z treścią art. 149 §1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego ( art. 149 § 1b p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa. Specyficzna sytuacja, uniemożliwiająca wydanie wyroku co do istoty sprawy przez zobowiązanie organu do wydania aktu lub podjęcia czynności ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność albo przewlekłość, zostanie stwierdzony fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo podjęcia stosownej czynności, choćby z przekroczeniem terminów ustawowych. Wskazana sytuacja oznacza załatwienie wniosku i czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Stan taki ma miejsce w niniejszej sprawie w związku z wydaniem przez Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w T. decyzji nr [....] z dnia 2 czerwca 2016 r., którą na podstawie art. 16 ust.1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i art. 104 k.p.a. o odmówiono udostepnienia Stowarzyszeniu [....] informacji publicznej na wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. przez przesłanie kserokopii lub skanów orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011-2014. Decyzję tę doręczono wnioskodawcy 8 czerwca 2016 r. Wydanie i doręczenie powyższej decyzji kończy stan bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 18 lutego 2015 r., która miała miejsce, zaś posiada cechy rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894 ). Tak właśnie jest w niniejszym przypadku z uwagi na ponad roczny, niczym nie usprawiedliwiony brak jakiejkolwiek reakcji organu na przedmiotowym wniosek. Przebieg i wynik postępowania w sprawie sygn. akt II OS/Kr 7/16 stanowi odrębne zagadnienie. Składając skargę na bezczynność Stowarzyszenie [....] w W. żądało przyznania mu sumy pieniężnej lub wymierzenia organowi grzywny. Roszczeń takich nie zgłaszało również już w toku sprawy, natomiast do stosowania sankcji przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. z urzędu, bez ujawnienia dalszych, szczególnych okoliczności przez zainteresowany podmiot, brak jest w stanie faktycznym sprawy dostatecznych przesłanek. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w pkt I. sentencji wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym wydania nakazów związanych ze stanem bezczynności albowiem ustał on w toku postępowania, zaś w pkt II. sentencji wyroku, uwzględniając art. 149 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, zawartego w pkt III. sentencji wyroku, stanowi art. 200 p.p.s.a., art. 201 §1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.