II SAB/Kr 219/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Fundacji S. w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Fundacja S. w W. dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Fundacji S. w W. do wydania aktu lub dokonania czynności na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej; III. zasądza od Fundacji S. w W. na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 1 listopada 2021 r. D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Fundacji [...] w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej z 30 września 2021 r. We wniosku domagał się domagał się przesłania zestawienia faktur wystawionych Fundacji [...] przez podwykonawcę umowy z miastem B. na opiekę nad bezdomnymi zwierzętami oraz ich wyłapywanie za lata 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 i 2020. Żądał również wpisania daty faktury, kwoty faktury oraz wyszczególnienia za jakie konkretnie usługi została wystawiona faktura. W odpowiedzi na skargę Fundacja [...] w W. wniosła o jej oddalenie. Podniesiono, że w dniu 30 września 2021 r. D. K. skierował na adres mailowy fundacji wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wskazano jednak, że wiadomość skarżącego z uwagi na dotychczasowe nękanie fundacji i kierowanie wobec niej bezpodstawnych oskarżeń, została automatycznie przekierowana do spamu. Dopiero na skutek ponownego wysłania powyższego wniosku na prywatny adres mailowy Prezesa Zarządu Fundacji [...] wniosek został odnaleziony w spamie poczty elektronicznej i odczytany w dniu 1 listopada 2021 roku. Po analizie treści wniosku Fundacja niezwłocznie, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2021 roku w zw. z art. 16 i art. 17 ustawy, wydała w dniu 2 listopada 2021 r. decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej, z uwagi na fakt, że wniosek dotyczył tajemnicy przedsiębiorcy i prowadzonej przez niego działalności pod firmą Gabinet Weterynaryjny “[...]", do której ujawnienia Fundacja [...] nie była upoważniona, a wręcz udostępniając takie informacje narażałaby się na wszczęcie wobec niej postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.) sprawa ze skargi na bezczynność została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei art. 149 § 1a p.p.s.a. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie natomiast z art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a. Skarga w przedmiotowej sprawie okazała się zasadna. Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ww. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Określa ona m.in. podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też określa katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6). Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy organ (podmiot zobowiązany) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (informacja o sprawach publicznych), czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę. Jeśli zatem, przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a organ będący adresatem wniosku, taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą na przykład w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. Nie wydaje się natomiast decyzji odmownej w sytuacji, w której żądana informacja - wbrew przekonaniu wnioskodawcy - nie posiada waloru informacji publicznej lub, gdy adresat wniosku nie posiada żądanej informacji publicznej, a także gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których dostęp odbywa się na odrębnych zasadach. Obowiązkiem organu jest wówczas zawiadomić wnioskodawcę o stosownej przyczynie, która uniemożliwia zrealizowanie wniosku. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Fundacja może być podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., wskazującym na podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Należało zauważyć przy tym, że przedmiotem żądania skarżącego były faktury wystawione dla Fundacji jako podwykonawcy umowy z miastem B. na opiekę nad bezdomnymi zwierzętami oraz ich wyłapywanie, co stanowi zadanie publiczne. Informacja o finansowaniu zadań publicznych mieści się w informacji o majątku publicznym, rozumianym szeroko, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a tym samym stanowi informację publiczną. Bezsporne pozostawało to, że pismem z dnia 30 września 2021 r. skarżący skierował na adres e-mail Fundacji wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Bezsporne pozostaje również i to, że w dniu 2 listopada 2021 r. organ wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Niewątpliwie Fundacja [...] w W., obowiązana do realizacji wniesionego przez skarżącego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, nie wywiązała się z tej powinności w zakreślonym terminie. Zatem podmiot obowiązany pozostawał w zwłoce (bezczynności) w realizacji ustawowego obowiązku. Jednocześnie Sąd ocenił, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, stwierdzona bezczynność nie była wynikiem złej woli podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji, który nie jest organem administracji publicznej i rozpatrywanie tego typu wniosków nie należy do podstawowej sfery jego działalności. Zwłoki należy raczej upatrywać w mylnym przekonaniu Fundacji, że wcześniejsze zachowania skarżącego zwalniają ją z ustawowych obowiązków wobec niego. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że bezczynności Fundacji nie można przypisać charakteru kwalifikowanego, dlatego rozstrzygnął jak w punkcie I sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność ustała dopiero po wniesieniu przez D. K. skargi. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydana została 2 listopada 2021 r., po wniesieniu skargi (k. 12 akt sądowych). Z tego względu zbędne stało się zobowiązywanie Fundacji do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, a jednocześnie konieczne stało się umorzenie przez Sąd postępowania w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.