II SAB/Kr 235/23

Dnia 18 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S.R.P. w O. na bezczynność Dyrektora Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. [...] w B. w sprawie udzielenia informacji publicznej z wniosku z dnia 18 września 2023 roku, I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia informacji publicznej; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Dyrektora Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. [...] w B. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi STOWARZYSZENIE P. z siedzibą w O. jest bezczynność Dyrektora Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. J. P. II w B. w rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 18 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarga została złożona w następujących okolicznościach. W dniu 18 września 2023 r. STOWARZYSZENIE P. z siedzibą w O. w formie mailowej zwróciło się do Dyrektora Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. J. P. II w B. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci statutu szkoły podstawowej działającej w Niepublicznym Zespole Szkolno-Przedszkolnym im. J. P. II w B.. Stowarzyszenie. We wniosku wskazano, aby żądana informacja publiczna została udostępniona w formie elektronicznej oraz za pośrednictwem poczty elektronicznej na wskazany we wniosku adres. W związku z brakiem odpowiedzi pismem z dnia 10 października 2023 roku Stowarzyszenie wniosło skargę bezczynność Dyrektora w rozpatrywaniu powyższego wniosku. W skardze zaznaczono, że Dyrektor definitywnie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, gdyż reprezentuje on gminną jednostkę budżetową. Jak dalej wskazano, nie powinna budzić kontrowersji teza, że przedmiotowy wniosek został skutecznie doręczony Dyrektorowi w dniu 18 września 2023 r. Wiadomość zawierająca przedmiotowy wniosek została przesłana na adres e-mail [...], który to wskazany jest na stronie BIP Niepublicznego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. J. P. II w B. (https://spblonie.szkolnastrona.pl/bip/). Stowarzyszenie zaznaczyło też, że zakres wnioskowanych informacji mieści się w zakresie przedmiotowym objętym u.d.i.p. Pytanie odnosi się bowiem do statutu szkoły - dokumentu, który dotyka chociażby statusu prawnego tejże szkoły (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a u.d.i.p.), jej organizacji (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p.) oraz jej organów (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.). Bez znaczenia pozostaje fakt, że Dyrektor reprezentuje placówkę niepubliczną - w dalszym ciągu realizuje on bowiem zadania publiczne z zakresu edukacji i oświaty. Postępowanie Dyrektora jest skrajnie niewłaściwe i ogranicza nasze prawo do informacji, wynikające z art. 61 Konstytucji RP, na co nie może być zgody wymiaru sprawiedliwości. Powołując się na powyższe Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że Dyrektor dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 18 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Dyrektora do rozpatrzenia ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. J. P. II w Błoniu B. K. – M., dalej jako "Dyrektor", wskazała że w dniu 10 października 2023 r. Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność Dyrektora w rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 18 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej im. J. P. II w B.. Dyrektor skargę otrzymał w dniu 13 października 2023 roku. Na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., tj. w ramach instytucji samokontroli, Dyrektor, którego bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości, tj.: I) 18 października 2023 r. opublikował Statut za pośrednictwem strony internetowej BIP Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. J. P. II w B. oraz II) 19 października 2023 r. przesłał Statut na wskazany w skardze adres e-mail osoby kontaktowej ze Stowarzyszenia ([...]). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został przesłany pocztą elektroniczną z adresu nieznanego Dyrektorowi i został zwyczajnie przeoczony wśród przychodzącej korespondencji. Brak odpowiedzi nie był w żadnym wypadku wynikiem złej woli. Dyrektor zwraca także uwagę, że od przesłania przez Stowarzyszenie wniosku do złożenia skargi upłynęły zaledwie 22 dni. W efekcie, w ocenie Dyrektora, braku przesłania Statutu w tym okresie nie należy kwalifikować jako bezczynności organu dokonanej z rażącym naruszeniem prawa. Niezależnie od powyższego, w związku z ustaniem bezczynności skarga nie podlega rozpoznaniu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 w takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. postępowanie powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Podobnie stwierdził NSA w wyrokach z 24 lutego 2011 r., sygn. I OSK 1970/1 z dnia 11 września 2012 r., sygn. II OSK 1431/1 z dnia 3 września 2013 r., sygn. II OSK 1888/1 czy postanowieniu z dnia 25 września 2014 r., sygn. II FZ 1306/1. Z uwagi na fakt, że Dyrektor wnioskowi zadośćuczynił w całości i żądaną informację udostępnił w sposób wnioskowany przez Stowarzyszenie, dalsze postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Mając na względzie powyższe, wnoszę o umorzenie postępowania sądowo-administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadku, o którym mowa w § 1, Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd oddala skargę w całości albo w części. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., ani wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. I OSK 2931/16; NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/15; NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. I OSK 503/15; NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. I OSK 88/13). Dokonując kontroli wspomnianych okoliczności w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Ustawodawca przewidział w ustawie zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 902 ze zm.) – dalej też jako "u.d.i.p." udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W myśl art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej. Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Niepublicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. J. P. II w B. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, jako kierujący podmiotem wykonującym zadania publiczne. Podobnie wnioskowana informacja, to jest statut szkoły podstawowej stanowi informację publiczną. Poza wszelką wątpliwością skarżące Stowarzyszenie złożyło skutecznie w dniu 18 września 2023 r. wniosek o udzielenie wskazanej informacji publicznej oraz wskazało w jakiej formie informacja ta ma być udzielona. Jak wynika przy tym z akt sprawy przedmiotowa informacja została udzielona przez Dyrektora jednak nastąpiło to w dniu 18 października 2023 r. W przypadku, gdy żądana informacja stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym, a organ do którego zostało skierowane żądanie jest właściwy i kompetentny w sprawie udostępnienia informacji publicznej, posiada żądaną informację oraz ma środki techniczne umożliwiające mu udostępnienie wnioskowanej informacji w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, to powinien on zareagować na wniosek o udostępnienie informacji publicznej bądź przez udostępnienie w terminie 14 dni żądanej informacji (czynność materialno-techniczna) w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, bądź przez wydanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) lub o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Powyższe wynika z uregulowań art. 13 u.d.i.p. i art. 16 u.d.i.p. W rozpoznawanej sprawie podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej (Dyrektor) nie udostępnił w terminie skarżącemu żądanej informacji publicznej, ani też nie odmówił jej udostępnienia w formie decyzji administracyjnej, mimo że stanowiła ona informację publiczną. Informacja ta jednak została udzielona już po wniesieniu skargi. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że został przekroczony 14-dniowy termin, określony w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, na załatwienie wniosku. Wobec tego należy uznać, że organ od dnia 3 października 2023 r. do dnia 18 października 2023 r. pozostawał w bezczynności. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w dacie wniesienia skargi, to jest na dzień 10 października 2023 r. organ pozostawał w bezczynności. Jednakże z uwagi na udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem w dniu 18 października 2023 r. konieczne stało się umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności. Obowiązkiem Sądu, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., było stwierdzenie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przypisania organowi kwalifikowanej postaci bezczynności. Dla uznania naruszenia prawa jako rażącego konieczne jest ustalenie, że bezczynność posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, jednak naruszenie to musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podmiot obowiązany z niezbyt dużym opóźnieniem zareagował na złożony wniosek, a jego postępowania w tym zakresie nie można zakwalifikować jako oczywistego czy też intencjonalnego naruszenia terminów do załatwienia wniosku, w związku z czym nie sposób przypisać postępowaniu organu rażącego naruszenia prawa. Z wymienionych przyczyn, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w punkcie IV wyroku, na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 100 zł składa się uiszczony wpis od skargi.