II SAB/Kr 239/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. P., I. F. i G. P. na bezczynność "T" S.A. w K. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; III. zasądza od "T" S.A. w K. na rzecz skarżących E. P., I. F. i G. P. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. E.P., G.P. i I.F. , wniosły skargę na bezczynność przedsiębiorstwa A. S. A. z siedzibą w K. polegającą na: 1) nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżących z dnia 19.12.2012 r. uzupełnionym pismem z dnia 05.08.2013 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, póz. 1198 z późn. zm.) przy jednoczesnym 2) niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1. Na podstawie tych zarzutów skarżące wniosły o: — stwierdzenie bezczynności A. S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; — zobowiązanie A. S.A. z siedzibą w K. do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie zgodnie z wnioskiem skarżących w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wydanego orzeczenia w niniejszej sprawie; — zasądzenie od A. S.A. z siedzibą w K. na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych plus 17 zł. tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi skarżące podały, że pismem z dnia 19.12.2012 r. wystąpiły do A. S.A. z siedzibą w K. Oddział w B. m. in. o udostępnienie dokumentacji techniczno - prawnej w tym dokumentacji prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce nr [...] opisanej w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. V Wydział Ksiąg Wieczystych księdze wieczystej KW nr [...], w szczególności do przedłożenia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce nr [...] opisanej w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. V Wydział Ksiąg [...] oraz innych dokumentów techniczno - prawnych. [..] S.A. z siedzibą w K. Oddział w B. pismem z dnia 10.01.2013 r. poinformował że odpowiedzi udzieli po dokonaniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotu sprawy. Następnie pismem z dnia 25.03.2013 r. poinformował o możliwości wglądu do materiałów archiwalnych w siedzibie A. S.A. z siedzibą w K. Oddział w B. po uprzednim telefonicznym umówieniu spotkania. Skarżące pismem dnia 05.08.2013 r. sprecyzowały że wnoszą o udostępnianie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii posiadanej przez organ A. SA. z siedzibą w Krakowie Oddział w B. dokumentacji. W pierwszej kolejności skarżące podkreśliły, że w aktualnie obowiązujących przepisach prawa brak jest wskazania, że w przypadku skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej strona skarżąca związana jest jakimkolwiek terminem na jej wniesienie. Podkreśliły również, że w świetle wyroku z dnia 24 maja 2006 r. NSA w Warszawie l OSK 601/05 - należy przyjąć, że bezczynność zobowiązanego w przedmiocie udzielenie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Następnie zwróciły uwagę na treść art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Skarżące przytoczyły szeroko poglądy prezentowane w orzecznictwie, dotyczące szczególnej roli przedsiębiorstw energetycznych w systemie gospodarczym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia wydanego w sprawie sygn. akt I OSK 851/10, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25.07.2006 r. sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. II SAB/Kr 112/09) Z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia takiej informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej. W przypadku gdy organ nie wykonuje żadnej z czynności przewidzianych w ustawie należy przyjąć, iż nie rozpatrzył on w istocie wniosku o udzielenie informacji publicznej - tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 stycznia 2010 r. II SAB/Sz 34/2008. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r. wydanego w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 142/2011 stwierdził, że "art. 14 ust. l ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie określonej we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonym we wniosku". Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Żaden Przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów - tak Wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. wydanego w sprawie w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 8/2011. Nie ulega wątpliwości, że żądanie skarżących w przedmiocie przesłania kserokopii przez A. S.A. z siedzibą w K. dokumentacji techniczno - prawnej, w tym dokumentacji prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce nr [...] opisanej w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. V Wydział Ksiąg Wieczystych księdze wieczystej nr[...] , w szczególności do przesłania kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce nr [...] opisanej w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P> Wydział Ksiąg Wieczystych księdze wieczystej K W nr [...] oraz innych dokumentów techniczno - prawnych stanowi informację publiczną. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zagwarantowanie wnioskodawcy dostępu do informacji w określonym przez ustawę terminie. Oznacza to, że zasadą jest udostępnienie informacji, a wyjątkiem jej odmowa. Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialne technicznej. Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie ma do niej zastosowania, gdyż ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera odesłanie do stosowania tego kodeksu jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udzielenia informacji, nie zaś do czynności materialno-technicznej polegającej na jej udzieleniu. Podkreślić należy, że gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w szerszym zakresie niż to wynika z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to uczyniłby to w sposób wyraźny. Zauważyć należy, że przepis art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia uruchomienie drogi postępowania sądowo administracyjnego od wyczerpania środków zaskarżenia. Ma to miejsce jedynie wówczas, gdy środki takie przysługują, czy to na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, czy to przepisów szczególnych, czy też ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie środków takich nie przewiduje zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej jak i w zakresie aktów i czynności Kodeks postępowania administracyjnego. Wykładnia językowa art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi upoważnia do stwierdzenia, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynności w zakresie wydawania aktów. Uwagi te dotyczą także art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Do dnia wniesienia skargi skarżące nie otrzymały jakichkolwiek wnioskowanych dokumentów, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę A. S.A. w K. wniosło o umorzenie postępowania podnosząc, że po wniesieniu skargi udostępniono dokumenty żądane przez skarżące. W piśmie procesowym z dnia 11 października 2013 r. pełnomocnik Skarżącej podniósł, że w niniejszej sprawie postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 19 grudnia 2012r. i A. SA winna zakończyć to postępowanie poprzez udzielenie informacji, poprzez wydanie stosownej decyzji lub poprzez zawiadomienie wnioskodawczyni, że informacji nie posiada. Skarżące pismem z dnia 5 sierpnia 2013r. ponowiły swój wniosek, ale do tego pisma A. w ogóle się nie odniosła. Wskazał dalej, że ze względu na przekazanie żądanych informacji niniejsze postępowanie należy w ocenie skarżącego umorzyć na zasadzie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowe a także ze skarżące cofają żądanie zawarte w pkt. 4 skargi i podtrzymują żądanie zawarte w pkt. 5 skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269 ze zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., póz. 270). W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność, gdyż skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05 LEX nr 236545). Przedmiotem kontrolowanej sprawy jest bezczynność A. SA w K,. dotycząca nieudostępnienia informacji publicznej, obejmującej dokumentację związaną z wybudowaniem na działkach strony skarżącej infrastruktury energetycznej. Nie budzi w sprawie tej wątpliwości sądu okoliczność, że przesłane przez A. SA w K. dokumenty, która przekazane zostały stronie skarżącej przez wskazaną spółkę przy piśmie z dnia 24 września 2013r. - odnoszą się do infrastruktury urządzeń energetycznych zlokalizowanych na działkach stanowiących własność skarżących, gdyż nie kwestionowali oni okoliczności, iż dokumenty, które otrzymali od A. SA w K. odnoszą się do budowy infrastruktury energetycznej na działkach stanowiących ich własność. Również w piśmie z dnia 11 października 2013r. skarżące nie kwestionowały kompletności otrzymanej dokumentacji, co więcej wskazywały, że postępowanie winno podlegać umorzeniu, gdyż ich wniosek został zrealizowany. Mając więc na uwadze, że ostatecznie stronie skarżącej udostępnione zostały żądane dokumenty, Sąd uznał, że na chwilę orzekania w sprawie, stan bezczynności A. SA w K. nie występuje. Postępowanie sądowe jest zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności. To zaś jest powodem umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku. Podstawą prawną umorzenia postępowania jest art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej określana jako "p.p.s.a.") Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ udzielił stronie skarżącej żądanej informacji publicznej już po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność. Jak wynika z akt sprawy, skarga została złożona za pośrednictwem organu w dniu 12 września 2013r. natomiast informacji udzielono pismem z dnia 24 września 2013r. (k. [...]). Udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 zd. 2. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa nie reguluje przesłanek takiego orzeczenia. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy. Oceniając powyższy aspekt sprawy Sąd uznał, iż bezczynność spółki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt l wyroku). Ocena ta wynika z faktu, że udostępnienie stronie skarżącej żądanych informacji nastąpiło niezwłocznie po skierowaniu skargi do sądu, a żądana dokumentacja dotyczy dokumentów pochodzących sprzed ponad trzydziestu lat, zatem jej odszukanie mogło być czasochłonne. Prawdą jest, że odpowiedź A. SA z dnia 25 marca 2013r. nie stanowiła należytego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Spółka A. wykazywała jednak chęć współdziałania ze skarżącymi, nie sprzeciwiała się udostępnieniu informacji co do zasady, natomiast pierwotnie nie zrealizowała wniosku w zakresie żądanej formy udostępnienia informacji, wskazując na możliwość osobistego wglądu w żądane dokumenty w miejsce przesłania ich kserokopii. W opisanej sytuacji nie można było zatem przyjąć, nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej, że stwierdzona bezczynność [...] S.A. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, dlatego na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 ppsa orzeczono jak w pkt. l wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt III wyroku) nastąpiło na podstawie art. 201 w/w ustawy. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz strony skarżącej orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest postawą do zwrotu kosztów sądowych właśnie na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.