II SAB/Kr 244/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. i M. P. na bezczynność Starosty Oświęcimskiego w przedmiocie postępowania w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. skargę odrzuca. II. zwraca skarżącym B. P. i M. P. kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga B. P. i M. P. na bezczynność Starosty Oświęcimskiego w przedmiocie postępowania w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę t.j. budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wewnętrznymi instalacjami, zlokalizowanego w K. przy ul. [...] na działkach nr [...] oraz dotyczącą wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że Starosta Oświęcimski dopuścił się bezczynności w sprawie WAB.6740.1,128,2020.K z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Starosty Oświęcimskiego do wydania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wyroku, decyzji administracyjnej w sprawie, wymierzenie Staroście Oświęcimskiemu grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżących solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. Starosta Oświęcimski odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty Oświęcimskiego nr 213/20/K z dnia 19 sierpnia 2020 r. o symbolu: WAB.6740.1.128.2020.K. Pełnomocnik Skarżących w terminie t.j. 5 stycznia 2021 r. złożył odwołanie do Wojewody Małopolskiego. Po rozpoznaniu sprawy Wojewoda Małopolski Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji - oba rozstrzygnięcia wydane zostały do znaku sprawy: WI-I.7840.10.3.2021.MA. Starosta Oświęcimski pismem z dnia 14 lipca 2022 r. pouczył Strony postępowania o możliwości aktywnego udziału w postępowaniu oraz zakreślił nowy termin załatwienia sprawy - do dnia 31 października 2022 r. z zastrzeżeniem, że sprawa może być załatwiona wcześniej. Następnie pismem z dnia 15 lipca 2022 r. Starosta Oświęcimski wezwał Skarżących do zajęcia stanowiska oraz udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w Oświęcimiu I Wydział Cywilny sygn. akt[...] w terminie 30 dni. W odpowiedzi pismem z dnia 26 sierpnia 2022 r. pełnomocnik Skarżących złożył odpowiedź i przedstawił stanowisko reprezentowanych osób. Następnie pismem z dnia 27 października 2022 r. Starosta Oświęcimski wskazał nowy termin załatwienia sprawy - tj. do dnia 31 grudnia 2022 r. Sprawa nie została jednak w tym terminie załatwiona i pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. Starosta Oświęcimski wskazał nowy termin załatwienia sprawy na 28 lutego 2023 r. Sprawa nie została rozpoznana również w tym terminie i pismem z dnia 28 lutego 2023 r. Starosta Oświęcimski wskazał nowy termin załatwienia sprawy na 30 kwietnia 2023 r. W tym wypadku Starosta Oświęcimski również nie zmieścił się w wyznaczonym przez siebie terminie, ale po raz pierwszy również nie poinformował Stron o zmianie terminu załatwienia sprawy w terminie. Pismem z dnia 8 maja 2023 r. (a więc 8 dni po terminie z poprzedniego zawiadomienia) Starosta Oświęcimski wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 czerwca 2023 r. Również tym razem Organ nie wyrobił się z załatwieniem sprawy w wyznaczonym terminie ani z zawiadomieniem o zmianie terminu. Pismem z dnia 7 lipca 2023 r. (a więc 7 dni po terminie poprzednim) Starosta Oświęcimski wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 sierpnia 2023 r. Pismem te dnia 8 sierpnia 2023 skarżący wnieśli do Wojewody Małopolskiego w Krakowie, za pośrednictwem Starosty Oświęcimskiego ponaglenie. Pomimo upływu ponad dwóch miesięcy od tego czasu skarżący nie otrzymał ani od Starosty Oświęcimskiego, ani od Wojewody Małopolskiego żadnego pisma, a ponadto od 30 sierpnia 2023 r. Starosta Oświęcimski pozostaje w bezczynności, bowiem nie załatwił sprawy w wyznaczonym przez siebie terminie ani nie zawiadomił skarżących o nowym terminie na załatwienie sprawy. W niniejszej w ocenie skarżących sprawie oczywistym jest, że od dnia 31 sierpnia 2023 r. Starosta Oświęcimski pozostaje w stanie bezczynności. Organ sam wyznaczał kolejne terminy, po drodze zaliczając krótsze okresy bezczynności w maju oraz lipcu 2023 r. Obecnie jednak mimo wyznaczenia przez Organ terminu na załatwienie sprawy nie podjął on od dnia 7 lipca 2023 r. żadnych czynności w niniejszej sprawie. Organu nie zmobilizowało również ponaglenie wniesione przez Skarżących. Skarżący mają uzasadnione wątpliwości, czy ich ponaglenie zostało w ogóle przekazane organowi wyższej instancji, zważywszy, że od tamtej pory ich pełnomocnik nie otrzymał nawet informacji od Wojewody Małopolskiego o tym, że ponaglenie zostało przyjęte. W odpowiedzi na skargę organ wskazuje, że skarga jest bezzasadna. Wskazuje on, że w dniu 25 września 2023 r. Starosta Oświęcimski wydał decyzję, w której stwierdził, że decyzja Starosty Oświęcimskiego Nr 213/20/K z dnia 19 sierpnia 2020 r. orzekająca o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o udzieleniu pozwolenia na budowę na rzecz Pani A. M. P. oraz Pana B. P., na inwestycję obejmującą: budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wewnętrznymi instalacjami wydana została z naruszeniem prawa oraz odmówił jej uchylenia z uwagi na fakt, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Jednocześnie, w tym samym dniu, wydał postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Nr 213/20/K Starosty Oświęcimskiego z dnia 19 sierpnia 2020 r. o symbolu: [...]. Powyższe rozstrzygnięcia końcowe organu (decyzja i postanowienie), wysłano do wszystkich stron postępowania, w tym na adres Kancelarii Radcy Prawnego MK A. K. w K. przy ul. [...], zgodnie z tym jak to zostało wskazane w pełnomocnictwie z dnia 31.08.2020 r. W trakcie postępowania wznowieniowego pełnomocnik strony skarżącej zmienił adres do doręczeń na adres Kancelarii Radcy Prawnego MK w K. e przy ul. [...], nie zawiadamiając wprost tut. organu o tym fakcie (wskazano jedynie nowy adres w treści pisma), dlatego też końcowe rozstrzygnięcia organu, o których mowa powyżej (decyzja i postanowienie), zostały po wysłaniu zwrócone do tut. organu w dniu 17.10.2023 r. przez urząd pocztowy w O. z adnotacją "adresat nie podjął awizowanego pisma w terminie". W tym miejscu należy wskazać, że cała wcześniejsza korespondencja w tej sprawie wysyłana na adres Kancelarii przy ul. [...] w K. e, również po zmianie adresu, skutecznie była doręczana przez Pocztę zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego z czytelnym podpisem odbiorcy, dopiero zawiadomienie z art. 10 Kpa zostało zwrócone do organu z adnotacją "adresat nie podjął awizowanego pisma w terminie", co spowodowało, że czujność organu została niejako uśpiona. Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę zmianę adresu do doręczeń, tut. organ w dniu 10 listopada 2023 r. ponownie wysłał rozstrzygnięcia w sprawie na nowy adres. W replice na odpowiedź na skargę z dnia 11 grudnia 2023 r. skarżący wskazuje, że nieskuteczne są argumenty opierające się o brak poinformowania organu o zmianie adresu pełnomocnika, na dowód czego przedłożono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma z dnia 26 maja 2022 r. zawiadamiającego o zmianie adresu pełnomocnika (k. 24 sądowych akt sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. Jeżeli organ trwa w bezczynności po wniesieniu skargi podlega ona merytorycznemu rozpoznaniu. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Jeszcze inną sytuacja jest sytuacja, gdy bezczynność ustała przed wniesieniem skargi. W takiej sytuacji nie ma przedmiotu skargi (nie ma bezczynności), a zatem skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22.06.2020 r., II OPS 5/19 uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził między innymi, że skarga na bezczynność lub przewlekłe postępowanie jest skargą na bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a skarga na przewlekłe prowadzenie jest skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, a nie historyczny (tak: A. Kabat, Komentarz do art. 149 p.p.s.a. [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, WKP/el. 2021). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że poza sporem pozostaje fakt wydania decyzji przez Starostę Oświęcimskiego w dniu 25 września 2023 r. (k. 67, tom III administracyjnych akt sprawy). Decyzja ta została wydana przed wniesieniem skargi datowanej na dzień 25 października 2023 r. (data wpłynięcia skargi do tut. Sądu to 31 października 2023 r.). Zatem skarga została złożona po ustaniu stanu bezczynności, co stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w powołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bez znaczenia przy tym pozostają okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik skarżących, a to, że decyzja nie została mu doręczona i nie miał o niej wiedzy z uwagi na fakt, że doręczenia dokonywano na nieprawidłowy adres. W istocie pełnomocnik skarżących zawiadomił o zmianie adresu w dniu 26 maja 2022 r. Organ nie uwzględnił tej dyspozycji, dlatego wydana decyzja została doręczona na nieprawidłowy adres. Okoliczności te pozostają jednak bez wpływu na wynik sprawy albowiem bezczynność w przedmiocie wydania aktu jest stanem obiektywny (wydano akt bądź nie wydano aktu). Dla oceny stanu bezczynności organu bez znaczenia jest czy skarżący o jego wydaniu miał widzę, czy też nie. Wobec powyższego, jako, że w przedmiotowej sprawie stan bezczynności ustał przed wniesieniem skargi, zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze należało orzec o odrzuceniu skargi, a w konsekwencji na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zwrocie na rzecz skarżących kwoty 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.