II SAB/Kr 249/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. w K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego I. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie do rozpatrzenia wniosku z dnia 30 sierpnia 2024 r. II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IISAB/Kr249/25 UZASADNIENIE 30 sierpnia 2024 r. P. (dalej: "stowarzyszenie") na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 1-2 kpa zażądało od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: "SKO") wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego i stwierdzenia nieważności - decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa nr 30/C/2023 z 3 października 2023 r, znak: WPP-III.6733.10.2023, ustalającej P. Sp. z o.o. w W. lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z WLZ oraz kanalizacją kablową o znaczeniu [...] na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w T. - jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 54 ust. 1 pkt 2 lit. b i d w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Pismem z 19 września 2024 r, znak: SKO.ZP/415/324/2024, SKO poinformowało stowarzyszenie, że decyzja nie jest obarczona wadami nieważności (art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa), w szczególności dlatego, że przepisy prawa nie wymagają określenia parametrów poszczególnych anten w decyzjach o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzje o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie wymagają już uprzedniego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a to w tej ostatniej określano parametry techniczne inwestycji, w tym moc promieniowania anten i kąty ich nachylenia. Z uwagi na brak wymogu formy postanowienia dla informacji o tym, że nie będzie wszczęte z urzędu postępowanie nieważnościowe, wystarczająca jest forma pisma (III SA 408/97). 24 września 2024 r. stowarzyszenie wezwało SKO do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 1 października 2024 r. SKO wyjaśniło, że forma pisma jest prawidłowa, bo przepisy kpa nie przewidują formy postanowienia dla informacji o tym, że nie będzie Wszczęte z urzędu postępowanie nieważnościowe i nie ma prawnej możliwości zmuszenia organu do wszczęcia postępowania niewaźnościowego, gdy ten nie widzi ku temu podstaw (l OSK 1225/20). 6 listopada 2024 r. stowarzyszenie wywiodło skargę na bezczynność SKO w rozpatrzeniu wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania niewaźnościowego, w której wniosło o zobowiązanie SKO do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca od uprawomocnienia się wyroku i zwrot kosztów (w tym zastępstwa procesowego). Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 i 2 kpa, powołało się na orzecznictwo (III OSK 1116/23, II OSK 143/21, III OSK 951/22) i podniosło, że SKO rozpatrzyło wniosek poza trybem procesowym, podczas gdy formułowanie treści co do istoty sprawy poza postępowaniem administracyjnym jest niedopuszczalne, zwłaszcza że w pismach SKO nie podano podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że sprawę załatwiło w terminie, a powołane w skardze orzecznictwo nie dotyczy postępowań nieważnościowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 24 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Kr 235/24) stwierdził, że SKO dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania niewaźnościowego, która -t nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał SKO do wydania aktu w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Rozpoznawszy skargę kasacyjną SKO, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł kasatoryjnie (sygn. akt II OSK 1232/25), wskazując przy tym na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego wynikającą z tego, że wyrok odnosi się do bezczynności dotyczącej decyzji wydanej przez Wójta Gminy Wierzchosławice, o której już prawomocnie orzeczono (sygn. akt II SAB/Kr 234/24). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego (k. 120), Sąd rozpoznaje skargę na bezczynność SKO w przedmiocie rozpoznania wniosku stowarzyszenia z 30 sierpnia 2024 r. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa nr 30/C/2023 z 3 października 2023 r., znak: WPP-111,6733.10.2023, ustalającej P. Sp. z o.o. w W. lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z WLZ oraz kanalizacją kablową o znaczeniu [...] na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w T.. Argumentacja poniżej zaprezentowana jest zasadniczo zbieżna z argumentacją zaprezentowaną w wyroku uchylonym na zasadzie art. 183 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. póz. 935, dalej: "ppsa). Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 ppsa). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149§ 1 a ppsa). Stowarzyszenie złożyło wniosek w trybie art. 31 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a bezczynności SKO dopatruje się w braku wydania postanowienia, które jego zdaniem było w tym przypadku wymagane. Natomiast w opinii SKO poprawną i wystarczającą formą odpowiedzi było wystosowane przez nie pismo. W sporze tym Sąd przyznał rację stowarzyszeniu. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (art. 31 kpa). Wbrew twierdzeniom SKO w doktrynie oraz w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że organ administracji publicznej jDrowadzący postępowanie w sprawie, do którego organizacja społeczna skierowała wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, albo organ administracji publicznej, do którego skierowała ona wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu na jej żądanie, weryfikuje przesłanki decydujące o możliwości uzyskania przez organizację społeczną statusu podmiotu na prawach strony (art. 31 § 1-4) i wydaje postanowienie stosowne do wyników tej oceny (por. Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III Opublikowano: WKP 2023). "Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku organizacji społecznej ubiegającej się o przyznanie jej statusu podmiotu na prawach strony wymaga formy postanowienia. Organizacja społeczna korzysta z praw strony w rozumieniu art. 10 od chwili wydania postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 albo od chwili wydania postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu z jej inicjatywy" (wyroki NSA: z 20.01.2005 r., OSK 1755/04, ONSAiWSA2005/6, póz. 111, iż 16.11.2007 r, l OSK 1595/06, LEX nr417771). W jednym ze swoich wyroków NSA trafnie stwierdził, że za niezgodne z prawem uznać należy postępowanie, które polega na tym, że organ administracji ani nie wydaje postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, ani nie wydaje postanowienia o odmowie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji organizacja faktycznie nie zostaje dopuszczona do udziału w postępowaniu, ale jednocześnie nie może tego kwestionować przed organem wyższego stopnia oraz następnie przed sądem administracyjnym (wyrok NSA z 6 września 2012 r., II OSK 1767/12). SKO broni się, że strona wnioskująca o wszczęcie postępowania z urzędu nie ma możliwości, aby zmusić organ do tego. W sprawie nie chodzi jednak o rozstrzygnięcie, czy zachodziły podstawy do wszczęcia postępowania i dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu, ale o formę, w jakiej organ rozstrzygnie o zasadności tego wniosku. Prawdą jest, że w przytoczonym przez SKO orzeczeniu NSA stwierdzono, iż "organ administracji, jeśli uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu nie ma obowiązku wydawania* postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia. Wystarczającym jest w takiej sytuacji pisemne poinformowanie osoby, która żąda wszczęcia przez organ administracji postępowania z urzędu, że brak jest podstaw do jego wszczęcia, co też w przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego uczynił szczegółowo przedstawiając swoje argumenty w tej kwestii" (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r, sygn. akt II OSK 2487/14). Wyrok ten dotyczył jednak sygnalizacyjnego wniosku osoby fizycznej, a nie wniosku stowarzyszenia złożonego na podstawie art. 31 § 1 kpa. Sytuacja procesowa w tych przypadkach jest znacząco różna. Skoro SKO zobowiązane było do wydania postanowienia, a tego nie uczyniło w wymaganym terminie, to pozostawało w bezczynności. Bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem SKO szybko zareagowało na pismo stowarzyszenia, informując o braku podstaw do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Zastosowanie nieodpowiedniej formy prawnej nie było próbą pogwałcenia uprawnień stowarzyszenia czy zablokowania jego działań, lecz wynikiem błędnej wykładni przepisów (pkt II wyroku). W związku z tym Sąd zobowiązał SKO do rozpatrzenia wniosku z 30 sierpnia 2024 r. (pkt I wyroku). W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 ppsa). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 ppsa). Wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej - 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2021 r. póz. 535). Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2023 r. póz. 1964). Opłacie skarbowej w stawce 17 zł podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym (art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z cz. IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2024 r. póz. 1154). Reprezentowane przez adwokata stowarzyszenie (k. 3 i k. 34) uiściło wpis od skargi (k. 13) i opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa (k. 37), toteż Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sadowego w wysokości 597 zł (pkt III wyroku).