II SAB/Kr 256/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na bezczynność [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w N. T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w N. T. do wydania aktu lub podjęcia czynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w N. T. na rzecz S. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Pismem z dnia 25 listopada 2021 r. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w N. T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organowi zarzucił naruszenie: 1/ art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2/ art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. O dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu 29 października 2021 r. złożył za pośrednictwem platformy ePuap wniosek o udostepnienie informacji publicznej następującej treści: "Na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. O dostępie do informacji publicznej zwracam się z wnioskiem do [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w N. T., o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie: 1/ Czy warunkiem przyjęcia do szpitala pacjenta niezaszczepionego jest poddanie go badaniu testem: PGR, antygenowym lub kasetkowym na obecność wirusa SarS-CoV-2? W przypadku, gdy taki obowiązek w Państwa szpitalu istnieje, proszę o wskazanie podstawy prawnej wykonywania takich zabiegów. 2/ Czy warunkiem uzyskania świadczenia zdrowotnego w nagłych przypadkach na SOR/ Izbie Przyjęć/ Opiece Całodobowej/Pomocy Doraźnej/Nocnej Pomocy/pacjenta niezaszczepionego jest wykonanie testu w kierunku COVID-19? W przypadku, gdy taki obowiązek w państwa szpitalu istnieje, proszę o wskazanie podstawy prawnej wykonywania takich zabiegów. Zasadność skierowania niniejszego wniosku o udzielnie informacji publicznej powstaje z uwagi na treść pisma z Ministerstwa Zdrowia, z jakiego wprost wynika, że w świetle obowiązujących przepisów prawa – badanie (w kierunku COVID - 19 nie jest badaniem obligatoryjnym wymaganym do udzielenia świadczenia w ramach leczenia szpitalnego (przed planowanym zabiegiem)". Skarżący stwierdził, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany do którego skierowano wniosek, nie udzielił odpowiedzi. W konkluzji skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 29 października 2021 r. W odpowiedzi na skargę [...] Szpital Specjalistyczny im. [...] w N. T. wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 4.11.2021r. z zachowaniem ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi została podpisana przez Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego odpowiedź na wniosek, zawierająca szczegółowe i wyczerpujące odpowiedzi na zadane pytania. Dokument został podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym w dniu 8.11.2021r. o godz. [...]. Na skutek błędu dokument ten nie został wysłany do adresata, a jedynie znalazł się w folderze zawierającym robocze wersje wiadomości. W dniu 29.11.2021r. wpłynęła do szpitala skarga S. M.. W trakcie jej rozpoznawania ustalono, że sporządzona terminowo odpowiedź nie została prawidłowo wysłana do adresata, co opisano powyżej. Niezwłocznie przesłano odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji skarżącemu w dniu 30.11.2021 o godz. [...] Ustosunkowując się do skargi organ wskazał, że skarżący wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 53 § 2 b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wniósł do szpitala stosownego ponaglenia. Wskazany przepis określa, że "skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu". Wniesienie ponaglenia jest formalnym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność organu, a skarga nie poprzedzona ponagleniem powinna zostać odrzucona, jako nie spełniająca warunków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 P.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10). Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności po myśli art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 P.p.s.a. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest więc skarżony podmiot, co jest między stronami bezsporne. Oczywistym i bezspornym pomiędzy stronami było również, że żądana przez stronę skarżącą informacja stanowiła informację publiczną. W niniejszej sprawie w dniu 29 października 2021 r. skarżący złożył za pośrednictwem platformy ePuap wniosek o udostepnienie informacji publicznej następującej treści: "Na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. O dostępie do informacji publicznej zwracam się z wnioskiem do [...] Szpitala Specjalistycznego im[...] w N. T., o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie: 1/ Czy warunkiem przyjęcia do szpitala pacjenta niezaszczepionego jest poddanie go badaniu testem: PGR, antygenowym lub kasetkowym na obecność wirusa SarS-CoV-2? W przypadku, gdy taki obowiązek w Państwa szpitalu istnieje, proszę o wskazanie podstawy prawnej wykonywania takich zabiegów. 2/ Czy warunkiem uzyskania świadczenia zdrowotnego w nagłych przypadkach na SOR/ Izbie Przyjęć/ Opiece Całodobowej/Pomocy Doraźnej/Nocnej Pomocy/pacjenta niezaszczepionego jest wykonanie testu w kierunku COVID-19? W przypadku, gdy taki obowiązek w państwa szpitalu istnieje, proszę o wskazanie podstawy prawnej wykonywania takich zabiegów. Jak wskazuje organ na skutek błędu dokument z dnia 4 listopada 2021 r. nie został poprawnie ekspediowany do skarżącego. W dniu 29.11.2021r. wpłynęła do szpitala skarga S. M.. W trakcie jej rozpoznawania ustalono, że sporządzona terminowo odpowiedź nie została prawidłowo wysłana do adresata. Niezwłocznie przesłano odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji skarżącemu w dniu 30.11.2021 o godz. [...]. Stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o którą zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a P.p.s.a. Należy brać zatem pod uwagę, że po otrzymaniu skargi w dniu 29 listopada 2021 r. organ niezwłocznie bo już następnego dnia udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Zaistniałe opóźnienie w stosunku do ustawowego terminu zostało wyjaśnione przez organ. Wyjaśnienie to nie wpływa wprawdzie na kwestię uwzględnienia skargi co do stwierdzenia bezczynności, lecz świadczy o staraniu organu w przedstawieniu przyczyn opóźnienia, co należy wziąć także pod uwagę. Uwzględniając motywy działania organu nie można dopatrzeć się jednoznacznej złej woli organu w procesie udostępniania skarżącemu żądanej informacji. Nie można zatem przyjąć, że bezczynność organu była spowodowana lekceważeniem podmiotu wnioskującego, czy też celowym przedłużeniem postępowania, wobec czego nie sposób zakwalifikować zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W takim stanie rzeczy Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Zawarte w punkcie III wyroku orzeczenie o kosztach sądowych znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 P.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota [...]zł odpowiada wartości wpisu od skargi, jaki skarżący uiścił inicjując postępowanie sądowe w sprawie.