II SAB/Kr 26/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Aldona Gąsecka - Duda AWSA Janusz Kasprzycki ( spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J.B. na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. postanawia: skargę odrzucić J.B. wniosła skargę na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. W skardze podniosła, że art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dopuszcza wniesienie skargi na czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593) jednoznacznie wskazuje obowiązek ustawowy państwa wobec osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej oraz, że "rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy." Natomiast art. 16 ust. 1 tej ustawy wskazuje: "Obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego tysięcy złotych." Skarżąca od września 2003r. spełnia kryteria wymienione w ustawie, tj. pozostaje bez środków do życia. Podnosi, że we wrześniu 2004 r. po raz pierwszy jej syn złożył wniosek o przyznanie im pomocy społecznej. Wówczas skarżąca od roku pozostawała bez pracy i nie była w stanie zaspokajać podstawowych potrzeb bez pomocy społecznej, a zaległości w płatnościach mieszkaniowych sięgały kilku tysięcy złotych. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyznał jej zasiłek okresowy w kwocie 142,20 zł miesięcznie oraz zasiłek celowy na uregulowanie opłat mieszkaniowych w wysokości 65,00 zł jednorazowo. Od decyzji tej skarżąca odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Podnosi, że mimo zapisu w ustawie o obowiązku informowania o przysługujących świadczeniach i dostępnych formach pomocy, to żaden z pracowników nie udzielił jej żadnej informacji na ten temat, a nawet została wprowadzona w błąd pierwszą decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., zawierającą informację, że osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie informować organ, który przyznał świadczenie o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Gdy zwróciła się do prawnika zatrudnionego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. nie uzyskała porady prawnej. Mimo zapisu w ustawie, że pomoc społeczna może być przyznawana z urzędu pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie podejmowali w jej sprawie już żadnych decyzji przez okres 12 miesięcy czego skutkiem było wyłączenie dostaw energii elektrycznej do jej mieszkania. Kolejne wnioski składała 26 października 2005r., 29 listopada 2005 r., 3 stycznia 2006 r., 1 lutego 2006 r. Nadal pozostawała bez pracy i bez dochodów a Zakład Energetyczny ciągle ponawiał próby wyegzekwowania należności. Pomimo to przyznawane świadczenia jedynie częściowo pokrywały opłaty za energię elektryczną, a zaległości nadal rosną. W styczniu 2006 r. nastąpiły spadki temperatur. Przyznana jej kwota 376,40 zł nie wystarczała na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W wyniku silnych mrozów i nie ogrzewania mieszkania nastąpiło zamarznięcie instalacji wodnej, kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania, a kosztorys wstępny zniszczeń opiewa na kwotę 4 668 zł. i nie obejmuje zniszczenia ścian, podłóg a jedynie wymianę instalacji. Jej zdrowie ulega systematycznemu pogorszeniu. W wyniku rażących zaniedbań pracowników jej mieszkanie uległo zniszczeniu. W wrześniu 2004 r. poinformowano ją, że Zakład Energetyczny wstrzyma dostawy prądu z dniem 3 marca 2006 r., co pozbawi ją możliwości sporządzenia nawet ciepłego posiłku. Ustawa o pomocy społecznej gwarantuje jej zaspokojenie podstawowych potrzeb i życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Działania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w całości zaprzeczają temu, niszczą jej dorobek, zdrowie i nawet doprowadziły do zagrożenia życia. W odpowiedzi na wniesioną skargę Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. podniósł, że analiza składanych przez skarżącą wniosków wykazała, że postępowania prowadzone w tych sprawach zakończyły się w ustawowym terminie. Nie były prowadzone przewlekle. O zasadach przyznawania świadczeń była skarżąca informowana przez pracownika socjalnego. Zasady te są jednakowe dla wszystkich. Pomoc w formie zasiłków celowych nie ma charakteru ciągłego, dlatego też każdorazowo skarżąca winna była składać wniosek o pomoc. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. podniósł również, że wobec wniosków z dnia 21 lipca 1997r., 26 października 2005 r., 29 listopada 2005r., 3 stycznia 2006r.,1 lutego 2006r., 7 marca 2006r. zostały wydane decyzje administracyjne przyznające odpowiednio zasiłki celowe bądź okresowe. Od listopada 2005 r. do marca 2006 r. udzielono skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłków celowych oraz zasiłku okresowego w łącznej wysokości 4 292, 80 zł, w tym, na uregulowanie opłat za energię elektryczną przeznaczono 1 493, 00 zł. Kolejne złożone przez skarżącą wnioski zostaną rozpatrzone i w sprawach tych zostaną wydane stosowne decyzje. Zarzut bezczynności jest, więc bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.), skarga na bezczynność organów administracji publicznej może być wniesiona w przypadkach określonych w pkt 1-4 art. 3 § 2 p.p.s.a., tj. w zakresie, w którym organy administracji publicznej zobowiązane są do wydania: decyzji administracyjnych, postanowień, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty, postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, podjęcia innych, niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005, s. 86.) Stosownie jednak do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść po wyczerpaniu się środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwy w sprawie, chyba, że skargę wnosi Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator. Przez wyczerpanie się środków zaskarżenia § 2 art. 52 p.p.s.a. rozumie sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na wydawane decyzje przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego, zgodnie z art. 106 ust 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593), art.127 § 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j. t. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz.856 z późn. zm.) przysługiwało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Art. 37 k.p.a. przewiduje natomiast, że na nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W tej sytuacji, mając na względzie treść art. 52 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j. t. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz.856 z późn. zm.) skarżąca zobowiązana była przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wyczerpać środek prawny przewidziany w art. 37 k.p.a., tj. wnieść zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. – na nie załatwienie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. sprawy w ustawowym terminie. Na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w dniu 2 czerwca 2006 r., na pytanie Przewodniczącego składu orzekającego, czy skarżąca składała zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. przed wniesieniem skargi do Sądu, oświadczyła, że odwoływała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na wydane w sprawie decyzje. Oświadcza, że w październiku 2004r. odwoływała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., ale było to odwołanie od konkretnej decyzji wydanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Pełnomocnik strony przeciwnej oświadczył, iż z informacji, które posiada, wynika, iż skarżąca nie składała zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. przed wniesieniem skargi do Sądu. W takim stanie rzeczy skarga J.B. na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. podlega odrzuceniu albowiem jest ona niedopuszczalna. Nie spełnia, bowiem przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w tzw. węższym znaczeniu (sensu stricto) – wniesienia skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwy w sprawie, chyba, że skargę wnosi Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.