II SAB/Kr 261/14
WyrokWSA w Krakowie2014-10-21
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Paweł Darmoń, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, które trwało do dnia orzekania przez sąd, uzasadnia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i wymierzenie grzywny, nawet jeśli w momencie wniesienia skargi stan przewlekłości już ustał?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest zobowiązany do merytorycznego rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet jeśli stan przewlekłości ustał przed wniesieniem skargi, o ile przewlekłość trwa do dnia orzekania. W takim przypadku sąd może stwierdzić, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzyć grzywnę. Opóźnienia wynikające z wadliwej organizacji pracy organu nie stanowią usprawiedliwienia dla opieszałości.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta K. w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazali na wieloletnią bezczynność organu od listopada 2011 roku do marca 2014 roku. Wojewoda Małopolski stwierdził przewlekłość, ale nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, wskazując na błąd pracownika. Prezydent Miasta K. wniósł o oddalenie skargi, opisując skomplikowany przebieg postępowania. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę, biorąc pod uwagę stan faktyczny na dzień orzekania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał Prezydenta Miasta do wydania aktu w terminie 1 miesiąca, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył Prezydentowi Miasta grzywnę w wysokości 500 zł oraz zasądził od Prezydenta Miasta na rzecz skarżących kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi B. A. i J. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w sprawie o wznowienie postępowania I. zobowiązuje Prezydenta Miasta do wydania w terminie 1 miesiąca aktu w sprawie z wniosku B. A. i J. A. o wznowienie postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Prezydentowi Miasta grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych); IV. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżących B. A. i J. A. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. A. i J. A. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta K., wnosząc o stwierdzenie, że Prezydent Miasta K. przewlekłe prowadził postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 roku, znak [...], a do przewlekłości postępowania doszło z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie Prezydentowi Miasta K. grzywny z tego tytułu i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, że Prezydent Miasta K. od dnia przekazania akt (to jest od listopada 2011 roku) do marca 2014 nie podjął żadnej czynności. Bezczynność ta była w sposób oczywisty zdaniem skarżących nastawiona na wyczekanie do czasu upływu terminów uniemożliwiających wyeliminowanie decyzji zezwalającej na budowę Muzeum Sztuki Współczesnej z obrotu. Działanie takie rażąco narusza przepisy o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 sierpnia 2013r. sygn. II OSK 549/13, postępowanie prowadzone w sposób przewlekły- to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Przed złożeniem skargi skarżący wyczerpali drogę administracyjną składając zażalenie na przewlekłość. W postanowieniu z dnia [...] maja 2014 Wojewoda M. stwierdził przewlekłość, ale równocześnie nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że brak jest rażącego naruszenia prawa, ponieważ sprawa przez dwa lata znajdowała się u niewłaściwego pracownika, który tego nie zauważył. Z tego przez rok u pracownika, który jednak był właściwy, ale jest już na emeryturze. Wyjaśnienia Prezydenta Miasta K. wskazują, że nie prowadzono postępowania bez jakiegokolwiek powodu. A zatem przewlekłość ma charakter rażąco naruszający prawo, bo jest widoczna na pierwszy rzut oka i niczym nie wytłumaczalna.
Prezydent Miasta K. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości z racji jej bezzasadności. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że w dniu [...].09.2009 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki wpłynął wniosek B. i J. A. z dnia [...].09.2009 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].06.2009 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla inwestycji pn.: "Muzeum Sztuki Współczesnej na terenie tzw. "F[...]" - przebudowa części istniejących budynków dawnej fabryki oraz budowa nowych budynków z częścią podziemną obejmującą m.in. garaż podziemny, wraz z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, c.o., wentylacji mechanicznej, klimatyzacji oddymiania, elektryczną z budynkiem zawierającym stację transformatorową, agregat prądotwórczy, licznik wody i śmietnik; zjazdy z ul. Lipowej, wewnętrzny układ komunikacyjny, przekładki przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych, rozbiórka budynków numer: [...],[...],[...] na terenie tzw "F[...]", na działkach nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...], przy ul. [...] w K.", znak: [...], wydaną na rzecz: Gminy Miejskiej K. - Zarząd Budynków Komunalnych. W treści wniosku Państwo A. podnieśli, iż są właścicielami działki graniczącej z przedmiotową inwestycją, a mimo to nie zostali uznani za stronę ww. postępowania. Z treści pisma wynikało, zatem, że wniosek o wznowienie postępowania opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego ("w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"). W dniu [...].09.2009 r. w oparciu o art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wezwano Państwa A. do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...].09.2009 r., poprzez wskazanie w jakiej dacie dowiedzieli się o wydaniu przedmiotowej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na wezwanie wyjaśniono, że miało to miejsce w dniu [...].09.2009 r. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].10.2009 r., znak: [...] odmówiono wznowienia przedmiotowego postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wyjaśniając w uzasadnieniu, że w postępowaniu prowadzonym wskutek złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ stwierdził, że nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę a zatem należało wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...].03.2010 r., znak: [...] Wojewoda M. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzja Wojewody M. z dnia [...].03.2010 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Gminę Miejską K. - tj. inwestora. W dniu [...].02.2010 r. do Wydziału przekazano pismo Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. z dnia [...].08.2009 r. zawierające uwagi dotyczące postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...].06.2009 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla inwestycji "Muzeum Sztuki Współczesnej na terenie tzw. "F[...]", znak: [...]. Pismem z dnia [...].02.2010 r. wezwano pełnomocnika Spółki do sprecyzowania czy żądanie dotyczy wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji. W dniu [...].03.2010 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. wpłynęło pismo informujące, że Spółka wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji. W związku z tym postanowieniem z dnia [...].04.2010 r. Wydział Architektury i Urbanistyki na podstawie art. 65 § l w ówczesnym brzmieniu przekazał podanie Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. do Wojewody M. jako organu właściwego. Postanowienie o przekazaniu podania zostało zaskarżone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Wojewoda M. przekazując podanie Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. wraz z ww. postanowieniem do SKO w K. poinformował SKO w K. (pismem z dnia [...] 05.2010 r., znak: [...]), że akta dotyczące pozwolenia na budowę nr [...], znak: [...] zostały włączone do kompletu akt przeznaczonych do przekazania do WSA w Krakowie w związku ze skargą Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...].03.2010 r., znak: [...]. Postanowieniem z dnia 23.07.2010 r., sygn. akt II SA/Kr 678/10 WSA w Krakowie odrzucił skargę Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...].03.2010 r., znak: [...]. Od tego postanowienia WSA w Krakowie Gmina Miejska K.złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku jej rozpoznania postanowieniem z dnia 16.11.2010 r., sygn. akt II OSK 2224/10 NSA oddalił skargę kasacyjną. Postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...].08.2010 r. na podstawie art. 36 Kpa wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy: 30.09.2010 r. z uwagi na brak akt sprawy pozwolenia na budowę oraz brak akt wznowieniowych. M. Urząd Wojewódzki pismem z dnia [...].11.2010 r., znak: [...] przekazując kopię prawomocnego wówczas postanowienia WSA w Krakowie z dnia 23.07.2010 r., sygn. akt II SA/Kr 678/10 przesłał do Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] tylko akta postępowania wznowieniowego. W związku z wnioskiem B. i J. A. o wyłączenie od udziału w sprawie J. M. akta postępowania wznowieniowego zostały ponownie odesłane do M[...] Urzędu Wojewódzkiego za pismem z dnia [...] 01.2011 r., znak: [...] Równocześnie organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku P. B. i J. A. o wznowienie postępowania. Pismem z dnia [...].03.2011 r., znak: [...] Wojewoda M. odmówił wyłączenia organu administracji publicznej - Prezydenta Miasta K. od udziału w sprawie. Postanowieniem z dnia [...].04.2011 r., znak: [...] Wojewoda M[...] uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia [...].01.2011 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpoznania wniosku B. i J. A. o wznowienie postępowania. Równolegle toczyło się postępowanie w sprawie wniosku Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...].06.2009 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji "Muzeum Sztuki [...] na terenie tzw. "F[...]", znak: [...]. Decyzją z dnia [...].01.2011 r., znak: [...] Wojewoda M. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].04.2011 r., znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W dniu [...].06.2011 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] wpłynęło pismo Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2011 r. - odpowiedź na skargę Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. na decyzję GINB z dnia [...].04.2011 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...].01.2011 r., znak: [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...].06.2009 r., znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z treści pisma GINB wynikało, że akta sprawy o pozwolenie na budowę, w tym projekt budowlany zostały przekazane do WSA w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę. W związku z koniecznością ponownego rozpoznania wniosku B. i J. A. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...].06.2009 r., znak: [...] Referat Prawny Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] przygotował projekt postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i przekazał go w dniu [...].06.2011 r. do referatu merytorycznego tj. Referatu Postępowań Administracyjnych [...] ([...]) w celu zaparafowania, przekazania do podpisu oraz wysłania. W piśmie przekazującym projekt postanowienia o odmowie wznowienia postępowania Referat Prawny zwrócił uwagę, że nie posiada akt postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz wyjaśnił, że po rozpoznaniu sprawy przez NSA (postanowienie z dnia 16.11.2010 r. o oddaleniu skargi kasacyjnej) akta powinny zostać zwrócone do Wydziału. Postanowieniem z dnia [...].06.2011 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. ponownie odmówił wznowienia postępowania.
W związku z zażaleniem Państwa A. na ww. postanowienie pismem z dnia [...].07.2011 r. zażalenie wraz z aktami postępowania wznowieniowego zostało przekazane do Wojewody M. W wyniku rozpoznania zażalenia Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...].10.2011 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wraz z ww. postanowieniem Wojewoda M[...] przekazał do Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] tylko akta postępowania wznowieniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15.11.2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1449/11 oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2011 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody M. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z wniosku Drukarni "M[...]" Sp. z o.o. Po uprawomocnieniu się ww. wyroku [...] Urząd Wojewódzki za pismem z dnia [...].02.2012 r., znak: [...] przesłał akta sprawy o pozwolenie na budowę w tym [...] tomy projektu budowlanego do Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] (data wpływu: [...].02.2012 r.). Wskutek rozpoznania po raz kolejny wniosku B. i J. A. Prezydent Miasta K[...] decyzją z dnia [...].03.2014 r., znak: [...] odmówił wznowienia postępowania. W związku z odwołaniem Państwa A. od tej decyzji akta sprawy wznowieniowej oraz akta sprawy o pozwolenie na budowę wraz z [...] tomami projektu budowlanego zostały przekazane do Wojewody M. za pismem Wydziału Architektury i Urbanistyki UM[...] z dnia [...].03.2014 r., znak: [...] w celu rozpoznania odwołania. Pismem z dnia [...].04.2014 r. znak: [...] Wojewoda M[...] zawiadomił o przedłużeniu terminu rozpatrzenia odwołania z uwagi na niezakończone postępowanie wyjaśniające i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy: do dnia [...].06.2014 r. Decyzją z dnia [...].07.2014 r., znak: [...] Wojewoda M[...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta K[...] z dnia [...].03.2014 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzja wraz z aktami sprawy wpłynęła do Urzędu Miasta K[...] w dniu [...].07.2014 r. W dniu [...].03.2014 r. wnioskodawcy wnieśli zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania do Wojewody M[...] wskazując w uzasadnieniu, że bezczynność Prezydenta Miasta K[...] jest w sposób oczywisty nastawiona na "wyczekanie" do czasu upływu terminów uniemożliwiających wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Pismem z dnia [...].03.2014 r., znak: [...] M[...] Urząd Wojewódzki zwrócił się o ustosunkowanie się w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma do zarzutów zawartych we wskazanym zażaleniu na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pismo wpłynęło w dniu [...].03.2014 r. a odpowiedź została udzielona pismem z dnia [...] 03.2014 r., znak: [...] przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że akta postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, w tym [...] tomy projektu budowlanego, zwrócone do Wydziału w dniu [...].02.2012 r. (data wpływu pisma M[...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...].02.2012 r., znak: [...]) skierowano do Referatu Postępowań Administracyjnych [...] ([...]), który przygotowywał decyzję Nr [...] z dnia [...].06.2009 r., znak: [...], gdzie omyłkowo zostały potraktowane jako zwrot egzemplarzy w sprawie ostatecznie zakończonej, z uwagi na treść pisma przekazującego, informującego o prawomocnym wyroku WSA z dnia 15 listopada 2011 r., który oddalił skargę na decyzję GINB utrzymującą w mocy decyzję Wojewody M[...] odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]. W lutym 2013 r. akta zostały przekazane do archiwizacji, po czym w lutym 2014 r. akta zostały przekazane wraz z innymi aktami spraw zakończonych w 2011 r. do archiwum zakładowego Urzędu Miasta K[...], przy ul. [...], na co wskazuje umieszczenie ich w spisie zdawczo-odbiorczym [...]. Akta zostały w trybie pilnym ściągnięte przez Referat Prawny po ustaleniu miejsca ich przechowywania.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze do WSA w Krakowie Prezydent Miasta K[...] wyjaśnił, że w listopadzie 2011 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki zostały zwrócone tylko akta postępowania wznowieniowego, natomiast akta sprawy o pozwolenie na budowę zostały zwrócone do Wydziału w dniu [...].02.2012 r., jednakże nie przekazano ich do Referatu Prawnego. Bezpodstawne jest stwierdzenie zawarte w zażaleniu, że bezczynność Prezydenta Miasta K[...] jest w sposób oczywisty "nastawiona na wyczekanie do czasu upływu terminów uniemożliwiających wyeliminowanie decyzji zezwalającej na budowę Muzeum Sztuki [...] z obrotu". Nie wiadomo, na jakiej podstawie skarżący uznają takie działanie za "umyślne o znamionach czynu zabronionego". Opóźnienie w rozpoznaniu po raz kolejny wniosku Państwa A. o wznowienie postępowania wynikało z rozdzielenia zadań pomiędzy referaty merytoryczne (tj. referaty postępowań administracyjnych) a Referat Prawny Wydziału Architektury i Urbanistyki. Ponadto przyczyną opóźnienia było niewątpliwie prowadzenie równolegle w tym samym czasie przez różne organy postępowania wznowieniowego oraz postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (wniosek Drukarni "M[...]" Sp. z o.o.) i związane z tym wielokrotne przekazywanie akt postępowania pomiędzy różnymi organami. Niezależnie od powyższego w Wydziale Architektury i Urbanistyki UM[...] przygotowywane było Polecenie Służbowe Dyrektora Wydziału mające na celu jasne i czytelne rozdzielenie zadań pomiędzy referaty merytoryczne a Referat Prawny. W dniu [...].07.2014 r. zostało wydane Polecenie Służbowe [...] w sprawie współpracy w zakresie prowadzenia postępowań wznowieniowych pomiędzy Referatami Postępowań Administracyjnych, Referatem Ustalania Lokalizacji Inwestycji Celu Publicznego oraz Referatami Ustalania Warunków Zabudowy a Referatem Prawnym.
Postanowieniem z dnia [...].05.2014 r., znak: [...] Wojewoda M[...] uznał zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania za uzasadnione i jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wezwał również do doprecyzowania procedur w celu uniknięcia naruszania terminów załatwiania spraw w przyszłości. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda M[...] stwierdził, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy wynikało z niezawinionego działania pracownika, do którego błędnie została skierowana sprawa. Błąd ten naprawiono bezzwłocznie po ujawnieniu. Zdaniem Wojewody M[...] organ administracji publicznej przekroczył obowiązujące terminy w wyniku niezamierzonego działania, z powodu złej organizacji pracy i dlatego należało go wezwać do doprecyzowania procedur w celu uniknięcia w przyszłości opóźnień w załatwianiu wniosków o wznowienie postępowania. Zdaniem organu skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania mająca na celu stwierdzenie, że do przewlekłości postępowania doszło z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie grzywny z tego tytułu Prezydentowi Miasta K[...] jest niezasadna i powinna zostać oddalona przez Sąd.
Okoliczność, że w dniu [...].06.2014 r. od doręczenia decyzji upłynęło 5 lat, co powoduje skutki określone w art. 146 § 1 Kpa nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ ze względu na oczywisty brak interesu prawnego skarżących decyzja nie mogłaby zostać uchylona przed upływem tego terminu. Do uznania za zasadną skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i zastosowania konstrukcji zawartej w art. 149 p.p.s.a. konieczne jest więc pozostawanie przez organ w zwłoce z wydaniem aktu lub podjęciem czynności, wymaganych przepisami prawa, dacie orzekania przez sąd. Z drugiej strony, jeżeli już w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub nie istniał stan przewlekłego prowadzenia postępowania, to taka skarga -jako bezzasadna - powinna podlegać oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.". Skarga na przewlekłość postępowania została wniesiona do Urzędu Miasta K[...] w dacie, w której stan przewlekłości nie istniał (tj. [...].06.2014 r., data nadania: [...].06.2014 r.). Decyzja o odmowie wznowienia postępowania została wydana w dniu [...].03.2014 r. Skarżący złożyli od niej odwołanie i akta zostały przekazane do Wojewody Małopolskiego w celu rozpoznania odwołania. Po przekazaniu akt wraz z odwołaniem do organu odwoławczego organ I instancji nie był uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda M[...] wydał decyzję w dniu [...].07.2014 r. a akta przekazał do organu I instancji w dniu [...].07.2014 r. Zatem nawet gdyby przyjąć, że do przewlekłości doszło to stan ten ustał w dniu [...].03.2014 r. a zatem na długo przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. W przeciwieństwie do postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem byłaby kontrola działalności administracji publicznej w postępowaniu jurysdykcyjnym - w przypadku bezczynności bądź przewlekłości stan ten oceniany jest według daty wniesienia skargi i daty orzekania przez sąd a nie w odniesieniu do stanu, który ustał przed wniesieniem skargi.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd |Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).
W orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie aktu po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy powoduje umorzenie postępowania, co do zobowiązania organu do wydania tego aktu, ale nie zwalnia od orzekania w przedmiocie rażącego naruszenia prawa. Natomiast w sytuacji gdy skarga na przewlekłość została wniesiona już po wydaniu aktu zasadniczo przyjmowało się, że brak bezczynności lub przewlekłości już w dacie wniesienia skargi powoduje konieczność oddalenia skargi ( II SAB/Gl 1/12 wyrok WSA w Gliwicach 2012-04-04 , LEX nr 1139099 )
Zagadnienie, czy można stwierdzić rażące naruszenie prawa jeżeli już w dacie wnoszenia skargi bezczynność czy też przewlekłość nie istniała była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 26 listopada 2013 r I OSK 1771/13 ( LEX nr 1430369 )
(...) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało stanowisko, że przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały charakteru rażącego. Przyjmuje się również, że unormowanie art. 149 § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie p.p.s.a. zawiera odrębne od siebie podstawy orzekania uzależnione od stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miała miejsce (czy nie miała miejsca) z rażącym naruszeniem prawa nie ma charakteru akcesoryjnego w stosunku do rozstrzygnięcia sądu zobowiązującego organ do podjęcia określonego działania (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; postanowienie NSA z 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12; wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., II OSK 2390/12).
Określając kompetencje orzecznicze sądu w sprawach bezczynności i przewlekłości należy mieć na uwadze, że środki stosowane na podstawie art. 149 p.p.s.a. nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. Z tych względów wyrażony został w orzecznictwie pogląd, że wydanie przez organ administracji decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie decyzji przed wniesieniem wymienionych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 891/13).
W wyroku z dnia 8 maja 2013 r , sygn.. II OSK 2873/12 NSA w Warszawie
( LEX nr 1343899 ) wyjaśnił, że dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), tj. po 11 kwietnia 2011 r., ale również zachowania organu przed tą datą, o ile przewlekłość trwa w momencie orzekania przez sąd.
Natomiast w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 NSA w Warszawie stwierdził, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie, zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 skarga na przewlekłość postępowania ma służyć ochronie jednostki przed opieszałością organów władzy publicznej. (...) Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Oceniając aktywność organu w niniejszej sprawie wskazać należy, iż. organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. Akta administracyjne zostały zwrócone do organu w dniu [...] lutego 2012 r a do lutego 2013 r były bezczynnie przechowywane przez pracownika referatu merytorycznego, a następnie w lutym 2013 r przekazane do archiwum zakładowego Urzędu Miasta K[...], jako zakończone w 2011 r. Dopiero w dniu [...] marca 2014 r wydano decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Sprawa była bezzasadnie zawieszona postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r uchylonym przez Wojewodę M[...] w dniu [...] kwietnia 2011 r. Jedynie w 2010 r na początkowym etapie postępowania organ wydawał postanowienia na podstawie art. 36 kpa a w kolejnych latach zupełnie zaniechał tego obowiązku.
Właściwe zorganizowanie funkcjonowania struktur administracyjnych wchodzących w skład organu i ich harmonijna współpraca jest podstawowym obowiązkiem organu celem zapewnienia jego prawidłowej działalności na zewnątrz, w kontekście prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. To dobrze, że po wydaniu przez Wojewodę M[...] postanowienia z dnia [...] maja 2014 r [...] wdrożono w organie stopnia podstawowego procedury naprawcze w celu uniknięcia naruszenia terminów załatwienia spraw w przyszłości ale w tym konkretnym, kontrolowanym postępowaniu naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki poprzez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy z uwagi na działania jednoznacznie nieefektywne ( czym naruszono art. 8 , art. 12 , art. 35 i art. 36 kpa). Przeszkody organizacyjne leżące wyłącznie po stronie organu ( bez jakichkolwiek czynników zewnętrznych) wynikające wyłącznie z wadliwie zorganizowanej pracy nie są usprawiedliwieniem opieszałości i nie zasługują na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie biorąc pod uwagę stan sprawy na dzień orzekania i sytuację, w której decyzją Wojewody M[...] z dnia [...] lipca 2014 r [...] ponownie uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2014 r [...] do ponownego rozpoznania, biorąc pod uwagę, że przewlekłość postępowania istnieje na dzień wyrokowania zobowiązał Prezydenta Miasta K[...] jak w punkcie I wyroku. Biorąc pod uwagę czasokres trwającej przewlekłości oraz utrwaloną nieefektywność postępowania stwierdzono że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku ) a także wymierzono organowi grzywnę na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z 154 § 6 p.p.s.a w wysokości adekwatnej do stwierdzonego stopnia przewlekłości. ( pkt III wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. ( pkt IV wyroku)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło