II SAB/Kr 29/09

Dnia 23 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Ma po rozpoznaniu w dniu 23 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [....] w K. postanawia odrzucić sprzeciw na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2009 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego P.B. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej do sądu skargi, w kwocie 100 zł. (k. 10), w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W dniu [....] 2009 r. skarżący pocztą elektroniczną złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 15 i n. oraz 17). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 maja 2009 r. (k. 19) skarżący został wezwany do osobistego podpisania złożonego wniosku oraz uzupełnienia informacji o swoim stanie majątkowym, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania P.B. , pocztą elektroniczną nadesłał w dniu [....] 2009 r. wyciągi z kont bankowych (k. 23 i nast.). Braku formalnego polegającego na uzupełnieniu podpisu na wniesionym pocztą elektroniczną formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w wyznaczonym terminie jednak nie uzupełnił. W następstwie tego, referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2009 r. (k. 47) pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego P.B. o przyznanie prawa pomocy. Sprzeciw od tego zarządzenia (k. 60 i 61) wysłany został przez P.B. pocztę elektroniczną w dniu 10 lipca 2009 r. Dokument ten odczytany został przez sąd w dniu 13 lipca 2009 r. Wobec braku własnoręcznego podpisu pod wniesionym do sądu pismem, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 14 września 2009 r. (k. 62) wezwał skarżącego, aby w terminie 7 dni -pod rygorem odrzucenia sprzeciwu - sprzeciw ten podpisał. W zakreślonym przez Przewodniczącego Wydziału terminie, skarżący wniesionego sprzeciwu nie podpisał. Zgodnie z art. 259 § 2 ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione (...) sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie, skarżący P.B. wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie opatrując go własnoręcznym podpisem. Rozważenia zatem wymaga ocena skuteczności tak wniesionego do sądu administracyjnego pisma, a w szczególności odpowiedź na pytanie, czy pismo podpisane podpisem elektronicznym spełnia wymagania formalne dla pism stawiane przez p.p.s.a. Z ogólnej reguły zawartej w art. 46 § l pkt 4 p.p.s.a. wynika, iż każde pismo składane do sądu winno zawierać podpis strony je wnoszącej. Zdaniem sądu, aby można było posługiwać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym podpisem elektronicznym, istnieć musi stosowny ku temu przepis. Tam bowiem, gdzie ustawodawca chce by przed sądem lub organem administracji publicznej można było posługiwać się podpisem elektronicznym, tam w stosownych regulacjach normujących zasady postępowania przed tymi organami wprowadza odpowiednie normy prawne zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu. Jako przykład takich norm wskazać można art. 63 § l kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej. Jednocześnie § 3 a pkt l tego przepisu precyzuje, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym. Także kodeks postępowania cywilnego, w art. 125 § 2 mówi, że jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach lub na informatycznych nośnikach danych albo za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Nadto, dodany ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 26, póz. 156) art. 126 § 5 kpc, który w życie wejdzie w dniu l stycznia 2010 r. (art. 10 tej ustawy) wprost mówi, że pismo procesowe wniesione drogą elektroniczną powinno być opatrzone podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt l ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, póz. 1450, ze. zm.). Stwierdzić trzeba, że odpowiedników zacytowanych wyżej przepisów kpa i kpc brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej. Zatem nie można przyjąć, iż posługiwanie się podpisem elektronicznym przez stronę postępowania sądowego w kontaktach z sądem administracyjnym jest dopuszczalne, skoro ustawodawca, tego wprost nie dopuścił. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr 130, póz. 1450 ze zm.) wywodzić, zdaniem sądu, nie można, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny, bowiem jak to wyżej zaznaczono, brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej (w przeciwieństwie do kpc czy kpa) stosownych regulacji w tym zakresie. Przyjęcie innego stanowiska czyniłoby zbędnym wprowadzanie szczegółowych regulacji, zarówno do kpa, jak i kpc, skoro składanie pism procesowych podpisanych elektronicznie byłoby dopuszczalne już tylko z mocy ustawy o podpisie elektronicznym. W tych okolicznościach uznać należy, iż prawidłowo wniesione do sądu administracyjnego pismo, winno być podpisane przez stronę własnoręcznie, zaś brak w tym zakresie jest brakiem formalnym tego pisma, którego nie uzupełnienie w zakreślonym terminie, skutkuje odrzuceniem tego pisma (w tej sprawie sprzeciwu), po myśli art. 46 § l pkt 4 p.p.s.a w zw. z art. 259 § 2 p.p.s.a.