II SAB/Kr 298/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowe; II. zasądzić od Prezesa Sądu Rejonowego w O. na rzecz skarżącego K. G. kwotę 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siadem złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania. K.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 22 czerwca 2014 r. wpłynął do organu drogą elektroniczną (na adres skrzynki mailowej) wniosek K.G. o podanie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Wnioskodawca wskazał, że oczekuje odpowiedzi w formie elektronicznej na jego adres e-mail. W odpowiedzi udzielonej za pismem z dnia 27 czerwca 2014 r., doręczonym wnioskodawcy w dniu 16 lipca 2014 r., Prezes Sądu Rejonowego w O. podał, że dane objęte wnioskiem nie stanowią informacji publicznej i nie zostaną przekazane. W dniu 8 sierpnia 2014 r. do Prezesa Sądu Rejonowego w O. wpłynęła skarga K.G. do WSA w Krakowie na bezczynność organu, w której zarzucono naruszenie przepisów: - art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie wskutek przyjęcia, że data urodzenia i miejscowość zamieszkania sędziego nie stanowi informacji publicznej, - art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie, mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informacje publiczne w rozumieniu ustawy, - art. 14 ust. 1 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że udzielenie informacji publicznej przez organ może nastąpić w formie sprzecznej z wnioskiem. W dniu 18 sierpnia 2014 r. organ podał skarżącemu dane żądane przez niego we wniosku, tj. rok urodzenia i miejsce zamieszkania sędziów orzekających w SR w O. bez wskazywania których sędziów z imienia i nazwiska dane te dotyczą. Pismem z dnia 31 sierpnia 2014 r., przesłanym drogą elektroniczną, skarżący wezwał organ do uzupełnienia udzielonej informacji o wskazanie z imienia i nazwiska sędziego, którego dotyczy rok urodzenia i miejsce zamieszkania oraz podanie dodatkowo dnia i miesiąca urodzenia. Pismem z dnia 4 września 2014 r. organ udzielił informacji publicznej w zakresie wzmiankowanym w piśmie o uzupełnienie. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 5 września 2014 r., Prezes Sądu Rejonowego w O. wniósł o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia, względnie o umorzenie postępowania z racji udzielenia skarżącemu informacji publicznej w żądanym przez niego zakresie. Pismem z dnia 12 września 2014 r. skarżący cofnął skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. z uwagi na to, że po jej wniesieniu organ ten uwzględnił skargę i udzielił objętej wnioskiem informacji publicznej w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Cofnięcie skargi jest dopuszczalne. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W szczególności, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a. - kontrola sądu obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność: 1) organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, 2) postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, 3) postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, 4) innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz 4a) pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 60. P.p.s.a. "Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności". Z uwagi na bezsprzeczny fakt cofnięcia skargi przez K.G. działającego przez pełnomocnika adwokat M.T. , pismem z dnia 12 września 2014 r. - kwestią do ustalenia przez Sąd jest zbadanie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że cofnięcie skargi jest dopuszczalne i w związku z tym dopuszczalne jest umorzenie postępowania. Sprawa przedmiotowej bezczynności w zakresie udzielania informacji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż udzielanie informacji publicznej stanowi akt lub odpowiednio czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na wstępie skład rozpoznający sprawę ustalił, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą na bezczynność, gdyż nie musi ona być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05). W ocenie Sądu, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a., ponieważ - zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy K.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym do czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a. Co prawda, art. 52 § 3 P.p.s.a. jasno stanowi, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § pkt 4 P.p.s.a. jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa - to jednak należy zauważyć, że pojęcie "bezczynności" nie wchodzi w zakres pojęcia ""akty lub czynności". Z kolei ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym w ramach jej realizacji (za wyjątkiem art. 16 ust.1 i 2). W konsekwencji powyższych ustaleń należy przyjąć, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa i ponadto nie są wiążące również żadne terminy do jej skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego. Jest bezsprzeczne, że w kontrolowanej sprawie skarżący i zarazem obecnie cofający skargę K.G. , działając przez pełnomocnika adwokat M.T. , wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w O. pismem z dnia 22 czerwca 2014 r. do udostępnienia informacji publicznej w postaci dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Wnioskodawca wskazał, że oczekuje odpowiedzi w formie elektronicznej na jego adres e-mail. Zasadniczym i pierwszym problemem prawnym w kontrolowanej sprawie, który wymaga ustalenia jest, czy Prezes Sądu Rejonowego w O. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, o jakim mowa w treści art. 4 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako u.d.i.p.) Zgodnie z w/w przepisem art. 4 ust. 1 u.d.i.p., "1. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), oraz partie polityczne. 3. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji". Lektura w/w przepisu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Wynika stąd, że ustawodawca wyodrębnia podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej według dwóch kryteriów. Pierwsze kryterium ma charakter ustrojowo-organizacyjny i dotyczy każdego, kto podmiotowo stanowi władzę publiczną lub sprawowanie władzy publicznej stanowi przedmiot jego działania. Drugie kryterium posiada charakter funkcjonalny i w związku z tym sama funkcja wykonywania zadań publicznych kwalifikuje dany podmiot prawa do obowiązku udzielania informacji publicznej. W takim stanie prawnym, zdaniem składu rozpoznającego, należy uznać, że po pierwsze Sąd Rejonowy w O. jako podmiot władzy sądowniczej należy do podmiotów z zakresu władzy publicznej, a po drugie Prezes Sądu Rejonowego w O. jako reprezentujący Sąd w sferze stosunków zewnętrznych należy do organów Sądu, na którym ciążył obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 22 czerwca 2014 r., dotyczącego udzielenia informacji publicznej. Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność wskazująca na powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana "zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu", czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, przy czym w postępowaniu sądowoadministracyjnym spowodowanym wniesieniem skargi na bezczynność możliwe są różne rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 u.d.i.p. - przy jej zasadności, prowadzi w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. do zobowiązania podmiotu do wydania w określonym terminie aktu lub - w innych przypadkach- do dokonania czynności lub stwierdzenia, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może jednak określić, w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać temu podmiotowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Drugim problemem prawnym do ustalenia jest kwestia, czy informacje, o które wnosił skarżący i następnie cofający skargę, stanowią informacje publiczne w rozumieniu norm u.d.i.p. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 61 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do uzyskiwania informacji obejmuje również dostęp do dokumentów. Zgodnie z art. 61 ust. 3 ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 4 Konstytucji, udzielanie informacji, o których mowa w tym artykule, określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt II SAB/Wa 166/04). Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 1009/05). Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zatem zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i tych, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 184/12). Należy podkreślić, że jeśli w momencie otrzymania wniosku podmiot zobowiązany jest w posiadaniu informacji publicznej i nie zachodzą okoliczności odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 omawianej ustawy - o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - wówczas zobligowany jest do jej udostępnienia w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, jeśli umożliwiają to środki techniczne, którymi dysponuje (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Przez pojęcie "sposób udostępnienia informacji wskazany we wniosku" należy w istocie rozumieć formę, w jakiej wnioskodawca domaga się utrwalenia informacji. Formy te zostały alternatywnie przewidziane w art. 12 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub przesłania informacji publicznej, albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji. Oznacza to, że udostępniając informacje podmiot jest zobligowany do posłużenia się jedną z tych form. W razie niemożliwości udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, na zasadzie art. 14 ust. 2 u.d.i.p., podmiot powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się, co następuje w formie decyzji, do której stosuje się przepisy K.p.a. (art. 16 ust. 1 ustawy). W tej samej formie podmiot dysponujący informacją publiczną może również odmówić udostępnienia informacji z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 68/11). W kontrolowanej sprawie jest bezsprzeczne, że pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. i następnie pismem z dnia 4 września 2014 r., po wniesieniu przez K.G. skargi do Sądu w dniu 8 sierpnia 2014 r. - Prezes Sądu Rejonowego w O. udzielił informacji publicznej w wnioskowanym zakresie. W związku z powyższymi ustaleniami wykazującymi właściwość Sądu do rozpatrzenia skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. , Sąd może przyjąć, że jest zatem właściwy do rozpatrzenia cofnięcia skargi przez K.G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. . W kontrolowanej sprawie zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego cofnął skargę na bezczynność organu z uwagi na dokonanie przez organ czynności jakiej domagał się skarżący. Zatem organ uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji brak jest podstaw do zobowiązania organu do podjęcia czynności lub wydania aktu, w którym miałby on rozpoznać wniosek skarżącego, bowiem taka czynność została już podjęta. W przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ podejmie wnioskowaną czynność, udostępni informację publiczną a skarżący wycofa w związku z tym skargę, Sąd nie może dokonać kontroli tej czynności w postępowaniu ze skargi na bezczynność. Wobec powyższego, przedmiot skargi przestał istnieć czyniąc postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie od organu administracji publicznej kosztów wywołanych skargą, sąd zauważa, że roszczenie jest zasadne. W myśl art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3, gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Koszty sprawy sądowoadministracyjnej wykazane przez stronę w przedmiotowym postępowaniu to uiszczony wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa procesowego 240 zł. Przedmiotowe pełnomocnictwo procesowe, z uwagi na przedmiot sprawy, podlegało opłacie skarbowej na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.). Odnosząc się do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, szczegółowe zasady ponoszenia opłat za czynności adwokackie reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), w § 18ust. 1 pkt 1 lit. c wskazanego rozporządzenia została określona stawka za czynności pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji w tzw." innej sprawie", która odpowiada kontrolowanej - w kwocie 240 zł. Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów opłaty skarbowej oraz zastępstwa procesowego zależało od ustalenia, czy w momencie wniesienia skargi do sądu organ pozostawał w zwłoce co do terminów załatwienia sprawy, o jakich mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że organ administracji publicznej nie załatwił sprawy w terminie 14 dni od złożenia wniosku, ani w tym terminie nie przesłał stronie powiadomienia o przyczynie opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, zatem organ pozostawał w zwłoce w udzieleniu informacji publicznej. W związku z powyższym, skarga na bezczynność organu była zasadna. Zatem pomimo cofnięcia skargi przez pełnomocnika skarżącego wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów wywołanych niniejszą skargą, tj. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego, należy uznać za zasadny, albowiem organ rozpoznał wniosek skarżącego i udzielił żądanej informacji publicznej po upływie terminu wskazanego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Z powyższych przyczyn i stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało umorzyć postępowanie wywołane tą skargą, co orzeczono w punkcie I sentencji. Przepisy art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 tej ustawy uzasadniały zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.