II SAB/Kr 33/18
WyrokWSA w Krakowie2018-04-26
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Starosta T. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Starosta T. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa od dnia 17 maja 2011 r. W związku z tym zobowiązał Starostę do wydania aktu w określonym terminie, stwierdził rażące naruszenie prawa oraz wymierzył grzywnę i zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący S. S. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, które trwało od 2007 roku. Skarżący zarzucił organowi brak merytorycznych odpowiedzi i opieszałość. Starosta wniósł o oddalenie skargi, tłumacząc opóźnienia koniecznością ustalania następców prawnych zmarłych stron postępowania. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Starostę T. do wydania w terminie 2 miesięcy aktu w przedmiocie wniosku z dnia 31 maja 2007 r.; stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania mają miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzono Staroście T. grzywnę w wysokości 500 zł; zasądzono od Starosty T. na rzecz skarżącego S. S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości l. zobowiązuje Starostę T. do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania aktu w przedmiocie wniosku z dnia 31 maja 2007 r. (data wpływu do organu: 15 czerwca 2007 r.); II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania mają miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Staroście T. grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych); IV. zasądza od Starosty T. na rzecz skarżącego S. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 26 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego) S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie działki nr [...] obr [...] w Z.. Skarżący domagał się wyznaczenia terminu zakończenia sprawy, nadania postępowaniu takiego charakteru, jaki to umożliwi, ukarania dyscyplinarnego pracowników odpowiedzialnych za prowadzenie postępowania, jak i odszkodowania z ustawowymi odsetkami.
W uzasadnieniu skargi S. S. przedstawił przebieg postępowania w sprawie, począwszy od daty złożenia wniosku z dnia 31 maja 2007 r. (data wpływu do organu 15.06.2007 r.) o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] obr. [...] w Z.. Skarżący podkreślił, że wielokrotnie występował do organu z prośbą o podjęcie zawieszonego postępowania, jak również z wnioskami o złożenie części odszkodowania przysługującej nieustalonym spadkobiercom do depozytu sądowego, czy też o podzielenie roszczenia o odszkodowanie. Organ nie udzielał jakiejkolwiek odpowiedzi merytorycznej.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania. Wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania umierały jego strony, co powodowało konieczność uzyskiwania aktów zgonów i ustalania następców prawnych zmarłych osób, co prowadziło do zawieszania postępowania. Po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia 27.06.2017 r., w którym wyznaczono organowi I instancji nowy termin załatwienia sprawy, Starosta postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne i zakończył postępowanie wyjaśniające w sprawie, zawiadamiając o tym strony postępowania pismem z dnia 6.09.2017 r. W oparciu o przeprowadzoną weryfikację danych strony E. J. w bazie PESEL, powziął informację o jej śmierci, co uniemożliwiło wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę w terminie wskazanym w postanowieniu Wojewody [...] Wydanie decyzji skutkowałoby wadą prawną zdefiniowaną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Nadto wskazał, że do czasu uzyskania informacji o prowadzeniu postępowania spadkowego po w/w zmarłej, brak jest podstaw prawnych pozwalających organowi na wydanie obligatoryjnego w takiej sytuacji postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na śmierć strony postępowania w oparciu o dyspozycję art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.
Starosta wyjaśnił również, że przytoczone przez S. S. stanowisko co do podzielności roszczenia o odszkodowanie, dotyczy odszkodowania przysługującego na gruncie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), nie zaś odszkodowania przysługującego właścicielowi nieruchomości, z tytułu jej wywłaszczenia, o którym to odszkodowaniu mowa w art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność organów i przewlekle prowadzenie postępowania.
Na wstępie należało ocenić, czy skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest od dnia 1 czerwca 2017 r. "ponaglenie" składane w trybie art. 37 § 1 i 3 k.p.a., które zastąpiło wcześniej przysługujący środek – "zażalenie".
Przed wniesieniem skargi skarżący pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o pomoc w załatwieniu sprawy o odszkodowanie, prowadzonej przez Starostę od ośmiu lat, powołując się na przepis art.35 k.p.a. W załączniku do tego pisma podał: "ze względu na zbyt długie działania administracyjne, ostatecznie postępowanie nie jest zakończone". Treść pisma wskazuje, że mogło ono stanowić ponaglenie, o jakim mowa w art.37 k.p.a., na bezczynność i przewlekłość postępowania. Ponaglenie zostało ponowione w dniu 1 lutego 2017 r. (k.970 w zw. z k.995). W piśmie tym skarżący zwrócił się o "niezwłoczne wznowienie postępowania, gdyż sprawa ta zapoczątkowana w roku 1980 toczy się już wiele lat (...) i uniemożliwia realizację sprawiedliwego odszkodowania".
Następnie pismem z dnia 10 marca 2017 r. skarżący zwrócił się do Wojewody [...] o "ponowne wszczęcie zawieszonego postepowania administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia". Treść pisma wskazuje, że w istocie stanowiło ono ponaglenie złożone do organu wyższego stopnia nad organem prowadzącym sprawę ustalenia odszkodowania na bezczynność i przewlekłość postępowania. Postanowieniem z dnia 27.06.2017 r. Wojewoda [...] uznał za uzasadnione zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania i wyznaczył Staroście dodatkowy termin załatwienia sprawy – do dnia 30 września 2017 r.
Wobec powyższego skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie działki nr [...] obr [...] w Z. należało uznać za dopuszczalną.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dlatego też w takim trybie skarga została rozpoznana.
Ponieważ wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło w 2007 r. i w toku jego prowadzenia doszło do zmiany przepisów postępowania administracyjnego oraz postępowania przed sądami administracyjnymi, rozważenia wymagają również kwestie intertemporalne, powstałe na tle nowelizacji przepisów p.p.s.a. dokonanych ustawami: z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) oraz z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173).
Powołana wyżej ustawa nowelizacyjna z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., wprowadziła do zakresu kognicji sądu administracyjnego orzekanie w przedmiocie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). W związku z brakiem przepisów przejściowych w tej ustawie powstała wątpliwość, czy sąd administracyjny ma uprawnienia do badania, w aspekcie przewlekłości, sposobu prowadzenia postępowania przez organ przed dniem 11 kwietnia 2011 r., czy też ocenie Sądu mogą zostać poddane jedynie czynności organu podjęte w okresie obowiązywania ustawy w nowym brzmieniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71). Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zasady bezpośredniego stosowania prawa nowego prowadzi do konieczności uznania, że dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 11 kwietnia 2011r., ale również zachowania organu przed tą datą (P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 44, P. Gołaszewski, Problemy intertemporalne postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego po nowelizacji, Monitor Prawniczy 2010/10, s. 562). Pogląd powyższy przyjęty został również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2873/12 i z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1302/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto, wskazać należy, że z dniem 17 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, która wprowadziła do art. 149 p.p.s.a. możliwość orzekania przez Sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce "z rażącym naruszeniem prawa". W przypadku tej regulacji, inaczej niż w powołanej wyżej ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r., ustawodawca wprowadził przepis przejściowy – art. 16, który stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie ustawy. Przy uwzględnieniu zacytowanej regulacji intertemporalnej, opartej na zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie przez sąd, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest możliwe tylko odnośnie do tych czynności, które wadliwie podjęto, albo których wadliwie zaniechano począwszy od dnia 17 maja 2011 r., choćby działanie lub zaniechanie rozpoczęło się wcześniej. Ustawodawca wyłączył bowiem wyraźnie wsteczne działanie nowej regulacji. Stosownie do art. 5 pkt 3 w związku z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. jedną z przesłanek odpowiedzialności stanowi rażące naruszenie prawa, które zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem na podstawie art. 149 lub art. 154 § 2 p.p.s.a. Wobec tego, uwzględniając przepis art. 16 wskazanej ustawy, należy stwierdzić, że ocenie - według kryterium rażącego naruszenia prawa - mogą podlegać tylko te czynności, które miały miejsce po dniu 17 maja 2011 r. Trzeba podkreślić, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego stanowi prejudykat. Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa zostało systemowo powiązane z odpowiedzialnością majątkową funkcjonariuszy publicznych. Dlatego wyrok sądu administracyjnego, w zakresie oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, musi dotyczyć okresu, do którego zgodnie z przepisem intertemporalnym, ma zastosowanie ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r.
Wobec powyższego, postępowanie w zakresie bezczynności i przewlekłości może być kontrolowane od dnia jego wszczęcia, natomiast kwestia rażącej bezczynności i przewlekłości może być oceniana począwszy od dnia 17 maja 2011 r.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art.97 § 1 pkt 1) k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).
Stosownie zaś do art.103 k.pa. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Skutki zawieszenia postępowania dla biegu instrukcyjnego terminu załatwiania spraw ustawodawca określił jednakże inaczej niż w art. 103 k.p.a. Zgodnie z przepisem art.35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Oznacza to, że przy dokonywaniu oceny, czy termin załatwienia sprawy został zachowany, należy pominąć okres, przez który postępowanie pozostawało zawieszone. Zawieszenie postępowania nie sanuje jednakże uchybień organu, prowadzących do przewlekłości lub naruszenia terminu załatwienia sprawy. Powoduje jedynie, że okres bezczynności organu lub jego przewlekłego prowadzenia postępowania jest krótszy. Stosownie do art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Pojęcia "bezczynność" i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Obecnie pojęcie bezczynności ograniczyć należy przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa, w tym regułami proceduralnymi oraz normami kompetencyjnymi wyznaczającymi zakres właściwości tego organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK 1689/17, Lex nr 2436444). Oceniając, czy organ administracji pozostaje w bezczynności należy zatem stwierdzić, czy organ ten był zobowiązany – i jednocześnie uprawniony – do wydania decyzji albo postanowienia, względnie do dokonania jakiejś czynności materialnotechnicznej.
Pojęcie "przewlekle prowadzonego postępowania" należy natomiast wiązać z nieefektywnym, rozwlekłym i długotrwałym prowadzeniem przez organ administracji postępowania, trwającym ponad potrzebę wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, przy czym owa rozwlekłość i długotrwałość postępowania musi wynikać wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu (por. T. Woś H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 116-119). Przewlekle będzie również prowadzone postępowanie, gdy czynności podejmowane są przez organ w dużym odstępie czasu bądź wykonywane są czynności pozorne, powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo 2011/6 s. 33; M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 289-290; A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 51, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Związanie stanu bezczynności z instrukcyjnym terminem do załatwienia sprawy powoduje, że bezczynność nie może powstać bez rozpoczęcia biegu formalnego terminu oraz dezaktualizuje się po załatwieniu "sprawy", choćby ze zwłoką. Na każdym etapie postępowania następuje otwarcie i zakończenie biegu nowego terminu, co uaktywnia potencjalny albo realny, lecz zawsze nowy stan bezczynności. Zasadniczo organ pierwszej instancji zobligowany jest do zachowania terminu miesiąca (względnie dwóch miesięcy – art. 35 § 3 k.p.a.), organ odwoławczy powinien respektować kolejny termin jednego miesiąca do załatwienia sprawy, w razie wydania decyzji kasatoryjnej w postępowaniu odwoławczym i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.) aktualizuje się nowy termin wiążący ten organ, w którym sprawa powinna zostać załatwiona. Na każdym z tych etapów postępowania (w jednej sprawie rozumianej materialnie) może dojść do odrębnego stanu bezczynności, gdyż w stosunku do każdego etapu rozpoczyna się i kończy odrębny termin załatwienia sprawy. Dlatego potencjalnych stanów bezczynności w ramach jednego postępowania w tej samej sprawie rozumianej materialnie może wystąpić tyle, ile było jego etapów oraz organów prowadzących postępowanie.
Stan przewlekłości stanowi natomiast charakterystykę postępowania ujmowanego jako całość, niezależnie od tego, na ilu etapach (instancjach, szczeblach) i przed iloma organami się toczyło. Jest to konsekwencja uniezależnienia tego konstruktu od procesowych terminów przypisanych do każdej fazy postępowania i powiązania go z finalnym (globalnym) czasem określania sytuacji prawnej jednostki w jednej, rozumianej materialnie sprawie. Termin do załatwienia tej sprawy, wiążący władzę publiczną, rozpoczyna bieg od zainicjowania postępowania przez stronę, względnie od zaangażowania jej przez władzę w razie wszczęcia postępowania z urzędu, a kończy się z chwilą ostatecznego (prawomocnego) zakończenia postępowania. Przewlekłość dotyczy więc postępowania jako całości w danej sprawie indywidualnej rozumianej materialnie, niezależnie od ilości instancji, a nawet tego, czy doszło do wznowienia postępowania albo jego ponownego przeprowadzenia po stwierdzeniu nieważności aktu. Z punktu widzenia materialnoprawnego przewlekłość może być tylko jedna w odniesieniu do całego postępowania (por. Paweł Kornacki. Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego - opublikowano: LEX 2014).
Dalej wskazać należy, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na podstawie przedłożonych akt administracyjnych (prowadzonych bez zachowania chronologii, niewyraźnie ponumerowanych, bez udokumentowania niektórych czynności, co utrudniało ustalenie kolejności czynności podejmowanych w sprawie) Sąd stwierdził, że kontrolowane postępowanie miało następujący przebieg:
Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania wpłynął do organu w dniu 15.06.2007 r. (k.21). We wniosku podano, odwołując się do załączonych postanowień Sądu Rejonowego w Z. o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach wywłaszczonej nieruchomości, że wnioskodawcy nabyli w drodze dziedziczenia następujące udziały: S. S. - w 71920/286720 cz., M. S. w 71920/286720 cz., J. Ł. w 26970/286720 cz., C. G. L. - w 26970/286720 cz. Wniosek zawierał oświadczenie, że odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nie zostało ustalone i wypłacone ze względu na nieuregulowany stan prawy nieruchomości, co zostało odnotowane w samej decyzji wywłaszczeniowej. Wskazano również, że decyzją Urzędu Miasta Z. i Gminy T. z dnia 01.08.1980 r. ww. działka została wywłaszczona na cele budowy zbiornika [...]. Następnie, na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w N. S. z dnia 29.06.1992 r., przedmiotową działkę nabyła z mocy prawa Gmina T.. Z kolei Gmina Miasto Z. wniosła działkę [...] w formie aportu do Spółki [...] Sp. z o.o., która zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] obecnie jest jej właścicielem.
Pierwszą czynnością, jaką Starosta przedsięwziął w sprawie (dopiero po upływie prawie miesiąca), to poinformowanie wnioskodawców, że wniosek został zarejestrowany pod numerem [...] i że z uwagi na skomplikowany charakter, sprawa zostanie rozpatrzona w terminie do 30.11.2007 r. (k. 26), nie wykonując poza tym żadnej innej czynności.
Po przeszło 5 miesiącach od daty złożenia wniosku - w piśmie z dnia 21.11.2007 r. Starosta zwrócił się do wnioskodawców o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11.10.1988 r., sygn. akt. [...].
W dniu 10.12.2007 r. M. S. przedłożyła potwierdzoną za zgodność przez Starostwo Powiatowe kserokopię postanowienia z 11.10.1988 r. sygn. akt I [...]
Kolejną czynnością organu, która została dokonana dopiero w dniu 18.01.2008 r., a więc po przeszło miesiącu od daty złożenia dokumentu, było zwrócenie się do Urzędu Miasta w Z. o odszukanie i udostępnienie dokumentacji wywłaszczeniowej dotyczącej budowy zbiornika [...] (k. 112 – umieszczone niechronologicznie, prawdopodobnie przesłane w odpowiedzi na nie materiały znajdują się na k. 41-60).
Zawiadomieniem z dnia 23.01.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Starosta odwołał się do skomplikowanego charakteru sprawy i trwającego postępowania wyjaśniającego. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 31.03.2008 r. (k. 39).
W dniu 6.02.2008 r. do organu wpłynęło pismo W. C., która wskazała, że dołącza się do wniosku jako spadkobierca A. S.. Do pisma dołączyła odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 5.06.1998 r., sygn. akt [...] (k. 40).
Do akt sprawy zostały dołączone kserokopie materiałów archiwalnych tj.: decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 1.08.1980 r., badanie hipoteki lwh [...] zawiadomienie z dnia 16.06.1980 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, operat szacunkowy dotyczący nieruchomości wywłaszczonych pod budowę zbiornika [...], opinia sprawdzająca przedłożoną opinię szacunkową, promesa Wojewody N. na wypłatę należności za nabywane nieruchomości, decyzja Urzędu Miasta Z. i Gminy T. z 13.04.1978 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy wodociągu do górnej stacji [...] i drogi na szczycie G. oraz udzielająca pozwolenia na budowę (k. 41-60).
W piśmie z dnia 15.02.2008 r. Starosta zwrócił się z zapytaniem do Urzędu Miasta Z., czy na działkę nr [...] obr. 4 w Z. został wydany Akt Własności Ziemi (pismo to znajduje się dopiero na k. 119)
W dniu 27.02.2008 r. do organu wpłynęło pismo z Urzędu Miasta Z. z dnia 25.02.2008 r. informujące, że na działkę nr [...] obr. [...] w Z. nie został wydany Akt Własności Ziemi (k. 61).
Zawiadomieniem z dnia 4.04.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie, wskazując przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 30.05.2008 r. Pismem z tej samej daty Starosta wezwał wnioskodawców do złożenia oświadczeń, że ani oni, ani ich poprzednicy prawni nie otrzymali odszkodowania w formie pieniężnej lub nieruchomości. Oświadczenia miały zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (k.67).
W dniach 16.04.2008 r. i 18.04.2008 r. do organu wpłynęły żądane oświadczenia, z których wynika, że odszkodowania nie zostały wypłacone (k. 74-79).
W piśmie z dnia 15.05.2008 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. z prośbą o informację czy sądzie został złożony depozyt sądowy na rzecz: L. z H. G. L., J. G. L., W. G. L., S. G. L., W. G. L., A. G. L., T. G. L., Z. G. L., M. G. L., A. z J. K. z tytułu odszkodowania za nieruchomość, oznaczoną jako działka ewid. [...] obr[...], położoną w Z., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa decyzją dnia 1.08.1980r., znak: [...] (k. 86).
Zawiadomieniem z dnia 16.05.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Starosta wskazał na skomplikowany charakter sprawy i trwające postępowanie wyjaśniające. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 30.06.2008 r. (k. 92).
Zawiadomieniem z dnia 19.06.2008r. Starosta poinformował wnioskodawców o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31.07.2008 r. (zawiadomienie to znajduje się w aktach dopiero na k. 125, a więc po zawiadomieniu o przedłużeniu postępowania z 6.11.2008 r.).
W dniu 1.07.2008 r. wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego w Z. w którym poinformowano, że nie stwierdzono, aby w latach 1980-2008 r. toczyło się postępowanie w sprawie złożenia sumy pieniężnej do depozytu sądowego (pismo to znajduje się na k. 126, po zawiadomieniu o przedłużeniu postępowania z dnia 6.11.2008 r.)
Zawiadomieniem z dnia 5.08.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Starosta odwołał się do skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o operat wyceny przedmiotowej nieruchomości. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 30.09.2008 r. (k. 132).
W dniu 29.07.2008 r. S. S. wniósł zażalenie adresowane do Starosty Z., wskazując na opieszałość w załatwieniu sprawy (k. 93).
Zawiadomieniem z dnia 30.09.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Starosta odwołał się do skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o operat wyceny przedmiotowej nieruchomości. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 31.10.2008 r. (k. 100)
Zawiadomieniem z dnia 6.11.2008 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 31.12.2008 r. (k. 107).
W dniu 2.12.2008 r. do organu wpłynął operat szacunkowy nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr[...] w Z. (k.184-205, umieszczony niechronologicznie, z akt sprawy nie wynika kiedy operat został zlecony).
Zawiadomieniem z dnia 12.12.2008 r. Starosta poinformował strony o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 9.01.2009 r. (k. 140).
W dniu 16.12.2008 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. o wydanie odpisu zupełnego ze wskazanych ksiąg wieczystych tj.: kw nr [...], lwh nr [...] gm. (kat. Z., lwh nr [...] gm. kat. Z..
W dniu 9.01.2009 r. odbyła się rozprawa administracyjna (k. 149).
W dniu 28.01.2009 r. do akt sprawy zostały dołączone odpisy z ksiąg wieczystych (k. 160-150).
W piśmie z dnia 20.02.2009 r. Starosta poinformował wnioskodawców oraz Burmistrza Miasta Z., że konieczne jest uzupełnienie akt o wykaz zmian gruntowych określający jakie parcele gruntowe weszły w skład działki nr [...] (k. 169).
Zawiadomieniem z dnia 20.02.2009 r. Starosta poinformował wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie. Starosta odwołał się do skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...]. Wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 30.04.2009 r.
W dniu 9.04.2009 r. C. G.-L. przedłożyła wykaz zmian gruntowych oraz obliczenia aktualnych udziałów we współwłasności wywłaszczonej działki [...], wynikających z prawomocnych postanowień spadkowych (k. 178-183).
Zawiadomieniem z dnia 27.04.2009 r. strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji w sprawie.
Decyzją z dnia 9.07.2009 r. Starosta orzekł o ustaleniu i wypłacie (na rzecz ustalonych spadkobierców wywłaszczonych właścicieli) odszkodowania. (k. 219-222).
Postanowieniem z dnia 30.07.2009 r. Starosta sprostował oczywistą omyłkę w wydanej decyzji.
Na skutek odwołania wniesionego przez Burmistrza Miasta Z. Wojewoda [...] decyzją z dnia 2.11.2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ II instancji uznał, że w postępowaniu nie zapewniono uczestnictwa wszystkim osobom, którym przysługiwał status strony postępowania. Decyzja wpłynęła do organu I instancji w dniu 1.11.2009 r. (k. 235-238)
W dniu 21.10.2010r. do Starosty wpłynął wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę oznaczoną nr [...] obr[...] w Z. od A. S. jako spadkobiercy J. G.-L.. Wnioskodawczyni wskazała również dane pozostałych spadkobierców J. G. L. (k. 241-247).
Zawiadomieniem z dnia 9.11.2010 r. Starosta poinformował M. B. i H. D. o dokonanych przez siebie ustaleniach odnośnie przysługujących im praw w przedmiotowym postępowaniu, wzywając do zajęcia stanowiska w sprawie (k. 257).
Pismem z tej samej daty Starosta poinformował A. S., że brak jest podstaw do uznania za strony postępowanie wskazane przez nią osoby tj. M. Ł. i W. J. z uwagi na brak przedstawienia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po S. J. (k. 259).
W dniu 22.11.2010 r. do organu wpłynęło pismo M. B. i H. D. o przyłączeniu się do postępowania (k. 260-262).
W dniu 19.11.2010 r. do organu wpłynęło pismo D. J., M. Ł. i W. J. o przyłączeniu się do postępowania (k. 265-267).
W dniu 22.11.2010 r. wpłynęło pismo C. G. –L. informujące o następcach prawnych A. K. i M. P. (pismo znajduje się na k. 296-297, umieszczone niechronologicznie).
W piśmie z dnia 2.12.2010 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. o przesłanie uwierzytelnionych kopii czterech postanowień stwierdzających nabycie spadku, wydanych do sygn.: I [...], [...] I [...] (k. 281).
W piśmie z dnia 2.12.2010 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie uwierzytelnionej kopii postanowienia spadkowego wydanego do sygn. [...] (k. 281).
W dniach 16 i 23.12.2010 r. wpłynęły postanowienia spadkowe wydane do sygn.: [...] [...] [...] (znajdują się na k. 329-332, umieszczone niechronologicznie).
W dniu 1.02.2011 r. wpłynęło żądane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez Sąd Rejonowy w K. (k. 298).
Zawiadomieniem z dnia 18.02.2011r. Starosta poinformował A. Ś. i S. P. o dokonanych przez siebie ustaleniach odnośnie przysługujących im praw w przedmiotowym postępowaniu, wzywając do zajęcia stanowiska w sprawie (k. 313).
Zawiadomieniem z dnia 18.02.2011r. Starosta poinformował strony, że z uwagi na brak wszystkich postanowień spadkowych pozwalających na ustalenie wszystkich osób uprawnionych postępowanie zostanie zakończone do 31.05.2011r. (k. 328).
W piśmie z dnia 30.05.2011 r. Starosta poinformował o toczącym się postępowaniu M. K. K. (k. 353).
Zawiadomieniem z dnia 31.05.2011r. Starosta poinformował strony, że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, stosownie do zaleceń organu II instancji postępowanie zostanie zakończone w terminie do 31.07.2011 r.
W dniu 8.06.2011 r. K. P., D. P., E. K., M. K., M. M. K. poinformowały o przyłączeniu się do wniosku (k. 374-378).
W dniu 27.06.2011 r. wniosek poparł również M. K. K. (k. 382).
W piśmie z dnia 19.07.2011 r. Starosta zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w K. z prośbą o aktualny adres zamieszkania: S. P. i A. Ś..
Zawiadomieniem z dnia 29.07.2011r. Starosta poinformował strony, że z uwagi na brak możliwości doręczenia korespondencji dla S. P. i A. Ś. na podane adresy konieczne jest ustalenie ich aktualnego miejsca zamieszkania, postępowanie zostanie zakończone do dnia 30.09.2011r. (k. 421)
W dniu 1.08.2011r. Urząd Stanu Cywilnego w K. przesłał skrócone akty zgonu A. Ś. i S. P.. (uwaga pismo znajduje się na k. 492 – włożone niechronologicznie)
W piśmie z dnia 4.08.2011 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego K.-W. z prośbą o podanie, czy przed sądem toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych S. P. i A. Ś. (k. 441).
W dniu 15.09. 2011 r. do organu wpłynęło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym S. P.. (k.442)
Zawiadomieniem z dnia 28.09.2011 r. Starosta poinformował strony o dotychczasowych ustaleniach w sprawie (k. 464).
Zawiadomieniem z dnia 30.09.2011 r. Starosta poinformował strony, że z uwagi na brak możliwości doręczenia korespondencji dla S. P. i A. Ś. na podane adresy, konieczne jest ustalenie ich aktualnego miejsca zamieszkania. Postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30.09.2011 r. (k. 484).
W dniu 4.10.2011 r. do organu wpłynęła odpowiedź Sądu Rejonowego [...] w K., w której przesłano postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. Ś. i poinformowano, że w sądzie nie toczyło się postępowanie po S. P. (k. 485-486).
W dniu 17.10.2011 r. do organu wpłynął wniosek miasta K. o naliczenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość nr [...], w której Miasto K. posiada udział w związku z nabyciem spadku po zmarłym S. P. (k. 489).
Zawiadomieniem z dnia 30.11.2011 r. Starosta poinformował strony, że w związku z koniecznością uzupełnienia akt sprawy o operat szacunkowy wyceny przedmiotowej nieruchomości, postępowanie zostanie zakończone w terminie do 31.01.2012 r. (k. 512).
Zawiadomieniem z dnia 31.01.2012 r. Starosta poinformował strony, że w dniu 25.01.2012 r. wszczęto postępowanie z zakresu zamówień publicznych celem wyłonienia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy. Nowy termin zakończenia postępowania został wyznaczony do dnia 30.04.2012 r. (k. 537).
Zawiadomieniem z dnia 4.05.2012 r. Starosta poinformował strony, że w dniu 2.05.2012 r. rzeczoznawca majątkowy złożył sporządzony na potrzeby postępowania operat szacunkowy (na dalszych kartach znajduje się operat szacunkowy, bez daty jego złożenia). Z uwagi na konieczność zapoznania stron z operatem oraz uzupełnienia materiału dowodowego o wyjaśnienia stron co do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania i otrzymania odszkodowania przez właścicieli hipotecznych lub ich następców prawnych brak jest możliwości zakończenia postępowania w terminie. Nowy termin zakończenia sprawy został wyznaczony do dnia 30.06.2012 r. (k. 538).
Zawiadomieniem z dnia 4.05.2012 r. Starosta poinformował strony o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 31.05.2012 r. (k. 557).
W dniu 31.05.2012 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w czasie której Starosta odebrał od stron postępowania oświadczenia o ustaleniu i wypłacie odszkodowania (k. 613-598).
Wezwaniem z dnia 13.06.2012 r. Starosta wezwał A. S. jako pełnomocnika do doręczeń M. K. K. o oryginał pełnomocnictwa i złożenia przez jej mocodawcę wyjaśnień co przedmiotowego odszkodowania (k. 615).
Wezwaniem z dnia 13.06.2012 r. Starosta wezwał W. J. o złożenie pisemnych wyjaśnień w zakresie wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość (k. 617).
W dniu 25.06.2012 r. wpłynęło pisemne oświadczenie W. J. (k. 618).
W dniu 22.06.2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź pełnomocnika M. K. K. (k. 620).
Zawiadomieniem z dnia 29.06.2012 r. Starosta poinformował, że w związku z brakiem oświadczenia M. K. K. sprawa zostanie załatwiona do dnia 31.08.2012 r. (k. 621).
W piśmie z dnia 29.06.2012 r. Starosta wezwał pełnomocnika M. K. K. o wskazanie aktualnego adresu zamieszkania strony (k. 623).
W dniu 6.07.2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź z Urzędu Miasta Z. o braku informacji o zameldowaniu M. K. K. na pobyt stały lub czasowy (k. 645 – w aktach brak pisma w którym wystąpiono o te dane).
W piśmie z dnia 29.06.2012 r. Starosta zwrócił się do Burmistrza Miasta Z. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że w dokumentacji archiwalnej z postępowania wywłaszczeniowego brak jest odrębnej decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia działki (k. [...]
W dniu 13.07.2012 r. do organu wpłynęło pismo M. K. w którym poinformowała o błędnych ustaleniach udziałów spadkowych po wywłaszczonych właścicielach nieruchomości. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła postanowienia spadkowe (k. 650 i nast.).
W dniu 24.07.2012 r. do organu wpłynęło pismo M. K. K. zawierające żądane przez Starostę oświadczenie o braku wiedzy o ustaleniu odszkodowania (k. 652).
W dniu 25.07.2012 r. wpłynęło zaświadczenie od Burmistrza Miasta Z. stwierdzające brak w dokumentacji archiwalnej odrębnej decyzji ustalającej odszkodowanie (k. 653).
W dniu 13.08.2012 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o wydanie aktualnego odpisu księgi wieczystej [...], który został dołączony do akt sprawy w tym samym dniu (k. 677).
Zawiadomieniem z dnia 14.08.2012r. Starosta poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebraną dokumentacją oraz wypowiedzenia co do złożonych żądań (k. 671).
W dniu 15.10.2012 r. Starosta wydał decyzję w sprawie ustalając odszkodowanie i zobowiązując Burmistrza Miasta Z. do jego wypłaty uprawnionym osobom (k. 701).
Na skutek odwołań złożonych przez Burmistrza Miasta Z. i M. K. K. zostało wszczęte postępowanie przed Wojewodą [...]. Wojewoda [...] kilkukrotnie zawiadamiał o kolejnych terminach załatwienia sprawy. W aktach sprawy znajduje się również postanowienie organu II instancji z dnia 20.11.2013 r. o podjęciu z urzędu w dniu 27.06.2013 r. zawieszonego postępowania (w związku ze śmiercią M. K. K.).
Decyzją z dnia 9.01.2014 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ II instancji wytknął, że decyzja została skierowana do dwóch nieżyjących osób (H. D., D. P.). Wskazał również, że organem zobowiązanym do zapłaty ustalonego odszkodowania winien być Starosta reprezentujący Skarb Państwa (k. 758). Decyzja wpłynęła do organu w dniu 14.01.2014 r.
W dniu 4.02.2014 r. do organu wpłynęło pismo M. D. w którym przedłożył akt poświadczenia dziedziczenia po H. D. (k. 761).
W piśmie z dnia 31.03.2014 r. Starosta wezwał M. D. o złożenie wyjaśnienia, czy podtrzymuje zgłoszony przez H. D. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania (k. 762) W piśmie z tego samego dnia Starosta zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy M. o przesłanie skróconego odpisu aktu zgonu D. P. (k. 763).
Zawiadomieniem z dnia 31.03.2014 r. organ poinformował, że w związku z koniecznością uzupełnienia akt sprawy o dokumenty i dowody potwierdzające następstwo prawne po zmarłych stronach sprawa zostanie zakończona w terminie do dnia 31.05.2014 r. (k. 782).
W dniu 7.04.2014 r. Urząd Stanu Cywilnego w M. przesłał żądany akt zgonu D. P. (k. [...]
W dniu 8.04.2014 r. wpłynęły oświadczenia M. D. i B. S. o przyłączeniu się do wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania (k. 806).
W piśmie z dnia 9.04.2014 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. o informację, czy przed sądem prowadzone było postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej D. P. (k. 786).
W piśmie z dnia 15.04.2014 r. Starosta zwrócił się do K. K. z zapytaniem, czy podtrzymuje wniosek złożony przez M. K. K. (k. 789).
W piśmie z dnia 15.04.2014 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o przesłanie postanowienia tego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym M. K. K. (k. 791).
W piśmie z dnia 15.04.2014 r. Starosta zwrócił się również do Urzędu Stanu Cywilnego w K. o przesłanie skróconego aktu zgonu K. P. (k. 793).
W dniu 22.04.2014 r. do akt sprawy dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 18.07.2013 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. P. i D. P. (k. [...] – nie wiadomo kto je przedłożył, umieszczone niechronologicznie).
W dniu 30.04.2014 r. wpłynęło do organu pismo K. K., że podtrzymuje wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania (k. 795).
W dniu 30.04.2014 r. do organu wpłynęło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K.-K. (k. 796).
W dniu 5.05.2014 r. Urząd Stanu Cywilnego w K. poinformował, że nie odnalazł aktu zgonu na nazwisko K. P. (k. 798).
W dniu 4.06.2014 r. wpłynęły oświadczenia U. P., B. B., K. P., G. P. o przyłączeniu się do wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania (k. 799-806).
W piśmie z dnia 6.06.2014 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. o adresy zamieszkania, datę urodzenia, nr PESEL, nr i seria dowodu osobistego spadkobierców D. P. (k. 808 –w piśmie z dnia 4.06.2014 r. osoby te podały już swoje adresy).
W dniu 2.06.2014 r. Sąd Rejonowy w M. przesłał dane adresowe U. P., B. B., K. P., G. P., odmawiając udostępnienia pozostałych żądanych informacji (k. 811).
Zawiadomieniem z dnia 21.08.2014 r. Starosta poinformował strony, że wnioskiem z dnia 20.08.2014 r. wystąpił o wszczęcie postępowania przetargowego mającego na celu wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy. Wskazał, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 21.10.2014 r. (k. 829).
W dniu 3.11.2014 r. w organie został przedłożony operat szacunkowy (k.855-885 – umieszczony niechronologicznie).
Pismami z dnia 12.11.2014 r. Starosta zawiadomił strony i biegłego o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 12.12.2014 r., na której będzie możliwość zapoznania się z operatem szacunkowym oraz o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 12.01.2015 r. (k. 830-853).
W dniu 12.12.2014r. Starosta przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której uzyskał informację o śmierci W. J. (k. 888).
W dniu 15.12.2014 r. Starosta wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w Z. G. o odpis aktu zgonu zmarłego W. J. (k. 892).
W dniu 30.12.2014 r. wpłynął odpis aktu zgonu W. J. (k. 895).
W piśmie 2.01.2015 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. G. o postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym W. J. (k. 894).
Ponowne pismo tej treści skierował do Sądu Rejonowego w Z. G. w dniu 16.02.2015 r. (k. 897).
W dniu 4.03.2015 r. wpłynęła odpowiedź z sądu, że nie zarejestrowano sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym W. J. ( pismo nie zostało wpięte do akt, nie zostało opatrzone numerem strony).
Postanowieniem z dnia 12.03.2015 r. Starosta zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie - wobec śmierci W. J. (k. 918).
W dniu 10.09.2015 r. do organu wpłynęło pismo S. S. o "odwieszenie postępowania i przyspieszenie wydania decyzji w sprawie i złożenie sumy przypadającej na spadkobierców W. J. do depozytu sądowego" (k. 920). Ponieważ pismo tej treści zostało złożone również do Wojewody [...], Wojewoda [...] przesłał je do Starosty w dniu 25.09.2015 r., wzywając jednocześnie do udzielenia informacji o postępowaniu (k. 913).
W dniu 14.12.2015 r. do Starosty wpłynęło kolejne pismo S. S. adresowane do Wojewody [...], w którym zwrócił się o interwencję w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania (k. 929).
W dniu 18.12.2015 r. organ II instancji - w związku z brakiem odpowiedzi - ponowił wezwanie (k. 925).
Postanowieniem z dnia 15.01.2016 r. Starosta odmówił podjęcia na wniosek S. S. postępowania w sprawie wskazując, że w dalszym ciągu nie zostali ustaleni spadkobiercy zmarłego wnioskodawcy (k. 950).
W piśmie z dnia 15.01.2016 r. Wojewoda [...] po raz trzeci wezwał Starostę o złożenie wyjaśnień w sprawie.
W piśmie z dnia 20.01.2016 r. Starosta wystosował do S. S. pismo informacyjne w sprawie (k. 957). Pismem z tej samej daty przesłał wyjaśnienia do Wojewody [...] (k. 956).
W dniu 13.10.2016 r. S. S. przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym W. J. oraz zwrócił się o podjęcie zawieszonego postępowania (k. 961 - umieszczone niechronologicznie).
W piśmie z dnia 27.10.2016 r. Starosta zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w Z. o przesłanie odpisu aktu zgonu zmarłej M. K. (k. 959).
W dniu 9.11.2016 r. wpłynął odpis aktu zgonu M. K. (k. 963).
W dniu 31.01.2017r. wpłynęło z kolei pismo A. G.-M., która przedłożyła akt poświadczenia dziedziczenia po M. B. (k. 967).
W dniu 3.02.2017 r. wpłynęło kolejne pismo S. S. zawierające wniosek o podjęcie postępowania w sprawie (k. 970). Pismo tej treści zostało również przekazane przez Wojewodę [...] w dniu 9.02.2017 r.
W dniu 13.03.2017 r. S. S. wniósł zażalenie do Wojewody [...] "dotyczące braku odpowiedzi Starostwa na wniosek o wznowienie postępowania" (k 971).
W dniu 14.03.2017 r. wpłynęło wezwanie Wojewody [...] o ustosunkowanie się przez Starostę do zażalenia na bezczynność wniesionego przez S. S. oraz o przesłanie akt sprawy (k. 998 – umieszczone niechronologicznie).
W dniu 10.04.2017 r. wpłynęło kolejne wezwanie Wojewody [...] o ustosunkowanie się przez Starostę do zażalenia na bezczynność wniesionego przez S. S. oraz o przesłanie akt sprawy (k. 977 – umieszczone niechronologicznie).
W dniu 2.05.2017 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. G. o wskazanie bliższych danych E. J. - spadkobiercy W. J., tj. imion rodziców, daty urodzenia, nr PESEL, nr i serii dowodu osobistego adresu zamieszkania (k. 972).
W piśmie z dnia 2.05.2017 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. z prośbą o informację, czy przed sądem toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej M. K. (k. 974).
W piśmie z dnia 9.05.2017 r. Starosta złożył wyjaśnienia adresowane do Wojewody [...] (k 980). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że dotarły one do organu II instancji w dniu 16.05.2017r.
Mimo to, w dniu 22.05.2017 r. wpłynęło trzecie wezwanie Wojewody [...] o ustosunkowanie się do sprawy i przekazanie akt sprawy (k. 990).
W dniu 29.06.2017 r. do Starostwa Powiatowego w Z. wypłynęło postanowienie Wojewody [...] z dnia 27.06.2017 r. uznające zażalenie S. S. na bezczynność za uzasadnione i wyznaczające organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30.09.2017 r. (k. 1001).
W dniu 17.07.2017 r. S. S. skierował do Wojewody [...] kolejne pismo w którym zwrócił się o informację, czy starostwo podjęło już postępowanie (k. 1002). Pismo to zostało przesłane w dniu 21.07.2017 r. do Starosty z zapytaniem o stan sprawy, w szczególności, czy postępowanie zostało podjęte (k. 1005).
W dniu 24.07.2017 r. S. S. ponownie wystąpił do Wojewody [...] z informacją o danych adresowych E. J. (k. 1006 r.) Pismo złożył bezpośrednio w starostwie i urzędzie wojewódzkim.
W dniu 19.06.2017 r. do organu wpłynęło pismo M. K., która przedłożyła postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K. (k. 1011, na k. 1009 znajduje się odpis tego postanowienia z pieczęciami sądu).
W piśmie z dnia 28.06.2017 r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. o przesłanie odpisu postanowienia w przedmiocie nabycia spadku po M. K. (k. 1013)
Na k. [...] znajduje się operat szacunkowy z dnia 15.05.2017 r. Nie można jednakże ustalić, kiedy zlecono jego opracowanie i kiedy został dołączony do akt sprawy.
Postanowieniem z dnia 22.08.2017 r. Starosta podjął z urzędu postępowanie w sprawie (k. 1069 – umieszczone niechronologicznie).
W dniu 1.09.2017 r. przedłożono odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K. wraz z adresami spadkobierców (k. 1039 - bez adresów osób zamieszkałych za granicą).
W dniu 1.09.2017 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o odpis księgi wieczystej [...] (k. 1041). W tym samym dniu żądany odpis został dołączony do akt sprawy.
W piśmie z dnia 29.09.2017 r. Starosta wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w Z. G. o odpis aktu zgonu zmarłej E. J. (k. 1115).
W dniu 10.10.2017 r. do organu wpłynął żądany odpis aktu zgonu E. J. (k. 1117).
W piśmie z dnia 2.11.2017 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. G. o przesłanie postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po E. J. (k. 1121).
W dniu 15.12.2017 r. S. S. zwrócił się do Starosty o "zastosowanie prawa do podzielności roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości i zakończenie postępowania administracyjnego" (k. 1126).
W piśmie z dnia 18.01.2018 r. Starosta udzielił odpowiedzi, wskazując, że w sprawie została wydana decyzja Wojewody [...] z dnia 2.11.2009 r. w której wskazano na konieczność ustalenia wszystkich osób uprawnionych (k. 1129).
W piśmie z dnia 18.01.2018 r. Starosta ponownie zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. G. z prośbą o podanie, czy przed sądem toczyło się postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. J. (k. 1130).
W piśmie z tego samego dnia Starosta zwrócił się do Urzędu Miasta Z. z wnioskiem o zbadanie i udzielenie informacji, czy przed byłym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. bądź Urzędem Miasta Z. i Gminy T. nie było prowadzone niezależne postępowanie administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] obr[...] Z. (k. 1132).
Pismem z dnia 18.01.2018 r. Starosta wystąpił do Archiwum Narodowego w K. z prośbą o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych byłego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z., byłego Urzędu Miasta i Gminy T. oraz byłego Urzędu Rejonowego w N. T. nie znajduje się dokumentacja prowadzonego niezależnego postępowanie administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] obr.[...] Z. (k.134).
Zawiadomieniem z dnia 18.01.2018 r. Starosta poinformował strony, że z uwagi na konieczność ustalenia następców prawnych E. J. postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30.04.2018 r. (k. 1158).
Wobec powyższego Sąd ocenił, że Starosta pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 15 czerwca 2007 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a postępowanie było prowadzone przewlekle, przy czym od dnia 17 maja 2011 r. bezczynność i przewlekłość miała charakter rażący.
W pierwszym etapie postępowania, od dnia jego wszczęcia (15.06.2007 r.) do dnia wydania pierwszej decyzji w sprawie przez organ i instancji (9.07.2009 r.) postępowanie prowadzone było w sposób wyjątkowo przewlekły i nieefektywny. Przede wszystkim zarzucić należy organowi, że postępowanie prowadzone było bez żadnej koncepcji i planu działania, poszczególne czynności wykonywane były chaotycznie, w dużych odstępach czasu, czasami były też zbędne, gdyż organ dysponował już dokumentami, o które się zwracał. Zamiast jednocześnie zwrócić się o przedłożenie całej potrzebnej dokumentacji Starosta przyjął taki sposób prowadzenia postepowania, że zwracał się pojedynczo o poszczególne informacje, odczekiwał na wpływ odpowiedzi, po czym dopiero zwracał się o dalsze. Wydaje się zatem, jakby organ z góry założył, że nie zakończy postępowania w rozsądnym terminie. Po wpłynięciu wniosku Starosta przez miesiąc nie podjął żadnej czynności. Tymczasem już z treści wniosku i złożonych przy nim dokumentów wynikało, że w postępowaniu powinni wziąć udział spadkobiercy J. G. L., A. K. z J. oraz M. P. którzy w decyzji wywłaszczeniowej zostali wymienieni jako osoby już nieżyjące. Dlatego też wystosowanie do stron w dniu 13.07.2007 r. zawiadomienia jedynie o tym, że sprawa została zarejestrowana, ale z uwagi na skomplikowany charakter zostanie rozpatrzona w terminie do 30.11.2007 r., było czynnością pozorną. Przez kolejne ponad 4 miesiące organ pozostawał w całkowitej bierności, bowiem dopiero w dniu 21.11.2007 r. zwrócił się do wnioskodawców o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii postanowienia spadkowego wydanego przez Sąd Rejonowy w Z. w dniu 11.10.1988 r. sygn. akt. [...]. Wezwanie to było zresztą zupełnie niepotrzebne, gdyż przy wniosku został złożony odpis tego postanowienia wraz z odpisem postanowienia z dnia 13.09.2002 r. sygn. [...] (z klauzulą prawomocności), którym uchylono postanowienie z dnia 11.10.1988 r. sygn. akt[...] co oznacza, że organ nie zapoznał się z treścią wniosku. Pierwszą czynnością organu zmierzającą do rozstrzygnięcia sprawy było skierowanie pisma z dnia 18.01.2008 r. do Urzędu Miasta w Z. o odszukanie i udostępnienie dokumentacji wywłaszczeniowej dotyczącej wywłaszczenia na cele budowy zbiornika [...]. Miało to jednakże miejsce po przeszło 7 miesiącach od wszczęcia postępowania. Po sporządzeniu tego pisma, o kolejne informacje organ zwracał się w dniach: 15.02.2008 r. (czy na działkę nr [...] obr. [...] w Z. został wydany AWZ), 15.05.2008 r. (czy w sądzie został złożony depozyt sądowy z tytułu odszkodowania za nieruchomość), 16.12.2008 r. (o wydanie odpisów zupełnych z wskazanych ksiąg wieczystych), 20.02.2009 r. (poinformowanie wnioskodawców, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w ustawowym terminie z powodu skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...]). Z powyższego wynika, że poszczególne czynności dzieliły dłuższe okresy czasu: 1 miesiąc, 3 miesiące, 7 miesięcy, 2 miesiące, co oznacza że organ dopuścił się bezczynności a postepowanie prowadzone było przewlekle. Niezwłocznie po wpłynięciu wniosku należało równocześnie zwrócić się do odpowiednich instytucji o odszukanie dokumentacji wywłaszczeniowej, odszkodowawczej, związanej z ewentualnym złożeniem świadczenia do depozytu sądowego, wieczystoksięgowej i geodezyjnej dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości oraz przedsięwziąć działania mające na celu ustalenie spadkobierców wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości, nie biorących udziału w postępowaniu. Dopiero po ustaleniu stron postępowania i po ustaleniu, że odszkodowanie nie zostało orzeczone i wypłacone, należało dokonać wyceny wywłaszczonej nieruchomości. Prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich spadkobierców współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości spowodowało, że czas od dnia 15.06.2007 r. do dnia 9.07.2009 r., czyli wydania pierwszej decyzji, został niejako "zmarnowany", co musiało prowadzić do znacznej zwłoki - z winy organu - w zakończeniu postępowania.
Drugi etap postępowania miał miejsce od dnia 5.11.2009 r. (data wpływu akt sprawy do organu I instancji wraz z decyzją kasacyjną) do dnia 15.10.2012 r. (daty wydania przez Starostę następnej decyzji w przedmiocie odszkodowania), czyli prawie 3 lata.
Starosta od dnia 5.11.2009 r. (k.238) wiedział, że nie zapewnił udziału w postępowaniu spadkobiercom J. G. L., A. K. z J. i M. P.. Pomimo tego od dnia 5.11.2009 r. do dnia 9.11.2010 r. , czyli przez 1 rok, nie dokonał żadnej czynności w sprawie, co świadczy o oczywistej bezczynności organu i przewlekłym prowadzeniu postępowania. W dniu 21.10.2010 r. Starosta dowiedział się (nie wzywając wcześniej nikogo o podanie informacji i przedłożenie dokumentów) o spadkobiercach J. G. L.: M. B., H. D., D. J., M. Ł. , W. J. i A. S. oraz ich adresach i sygnaturach spraw spadkowych. W dniu 19.11.2010 r. dostarczono do akt sprawy akt dziedziczenia po S. M. J.. Od dnia 22.11.2010 r. Starosta dysponował również informacją o spadkobiercach A. K. i M. P. oraz sygnaturami spraw o stwierdzenie nabycia spadku po tych osobach i ich spadkobiercach: M. K., M. M. K., D. P., K. P., E. K., M. K. K., A. Ś. i S. P.. Od dnia 16.12.2010 r. dysponował odpisem postanowienia spadkowego po S. K. i po K. K., a od 23.12.2010 r. - po A. K. i S. K.. W dniu 1.02.2011 r. do Starostwa wpłynął odpis postanowienia spadkowego po M. P.. Zauważyć zatem należy, że czynność podjęta w dniu 2 grudnia 2010 r. (zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Z. o odpisy postanowień spadkowych) była zbędna i pozorna, gdyż żądane odpisy postanowień znajdowały się już w aktach sprawy. Tak więc kolejne przedłużenie terminu dokonane przez Starostę w dniu 18.02.2011 r. z powołaniem się na brak wszystkich postanowień spadkowych, o które wystąpił w dniu 2 grudnia 2010 r. nie było zasadne, skoro żądane odpisy postanowień znajdowały się już w aktach sprawy. Powyższe skutkowało kolejnym okresem bezczynności organu i powodowało jeszcze większą przewlekłość postępowania. Dopiero w dniu 30 maja 2011 r., czyli po ponad 6 miesiącach od wystąpienia zdarzeń to umożliwiających, Starosta zwrócił się do ujawnionych spadkobierców: M. K. K., A. Ś. i S. P. oraz spadkobierców K. K. o zajęcie stanowiska w sprawie, nie wzywając ich jednakże o złożenie oświadczeń odnośnie do ewentualnego przyznania i wypłaty odszkodowania - jak to czynił w stosunku do innych stron postępowania - co miało swoje konsekwencje, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Dlatego też nie może znaleźć usprawiedliwienia zawiadomienie wystosowane do stron w dniu 31.05.2011 r. o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 31.07.2011 r., a to z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego stosownie do zaleceń organu II instancji. Była to czynność pozorna, mająca wywołać wrażenie aktywności organu, co wyczerpuje znamiona przewlekłości postępowania i bezczynności organu. Z kolei od początku czerwca 2011 r. organ powinien był wiedzieć o nieprawidłowościach w doręczeniu przesyłki z dnia 31.05.2011 r. A. Ś., skoro na zwróconej kopercie widniała adnotacja zarówno o podwójnym awizowaniu, jak i o tym, że adresat jest nieznany. Jednakże dopiero 19.07.2011 r., a więc znowu po upływie znacznego okresu (1,5 miesiąca), Starosta zwrócił się do USC w K. o podanie aktualnych adresów S. P. i A. Ś.. Zważywszy na czas trwania postępowania i jego przebieg było to działanie spóźnione, świadczące o braku determinacji organu w jak najszybszym ukończeniu postępowania, trwającego już przecież 4 lata. Pomimo uzyskania w dniu 15.09.2011 r. odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, na podstawie dziedziczenia ustawowego, po zmarłym S. P. przez Gminę K. organ nie wykorzystał tej wiedzy i znowu pozostał bierny. Mógł przecież zwrócić się do Prezydenta K. o przesłanie niezbędnych dokumentów, które musiały być w jego dyspozycji, skoro Miasto K. było wnioskodawcą w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Organ ograniczył się do zawiadomienia w dniu 30.09.2011 r., a więc w ostatnim dniu wcześniej wyznaczonego terminu do zakończenia postępowania, o ponownym jego przedłużeniu do dnia 30.11.2011 r. Po wpłynięciu w dniu 4.10.2011 r. odpisu postanowienia spadkowego po A. Ś. (czyli ustalenia wszystkich stron postepowania) organ nie przedsięwziął żadnej czynności do 30.11.2011 r., znów ograniczając się jedynie do poinformowania stron w tym dniu, że w związku z koniecznością uzupełnienia akt sprawy o operat szacunkowy wyceny przedmiotowej nieruchomości, postępowanie zostanie zakończone w terminie do 31.01.2012 r. Tak więc z ewidentnej winy organu doszło do kolejnej bezczynności i przewłoki w postępowaniu. Dopiero w dniu 31.01.2012 r. zawiadomił strony, że 25.01.2012 r. wszczęto postępowanie z zakresu zamówień publicznych celem wyłonienia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy oraz o nowym terminie zakończenia postępowania do dnia 30.04.2012 r. Na stronie 517 akt znajduje się kserokopia wniosku o wszczęcie postępowania przetargowego, podpisanego przez Starostę z dnia 30.01.2012 r. Oznacza to, że dokonanie tej czynności nastąpiło z trzymiesięcznym opóźnieniem, co świadczy o rażącej przewlekłości postępowania i bezczynności organu. Nie czyniąc tego wcześniej, dopiero na rozprawie przeprowadzonej w dniu 31.05.2012 r., po złożeniu operatu szacunkowego, Starosta odebrał od obecnych stron postępowania i pełnomocników stron, przesłuchanych w charakterze świadków, oświadczenia, że nie mają informacji o wydaniu odrębnej decyzji o odszkodowaniu i ewentualnej wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Po upływie roku od zgłoszenia się do udziału w sprawie spadkobiercy M. K. K. (przez pełnomocnika adw. A. S.), w dniu 13.06.2012 r. Starosta wezwał A. S. jako pełnomocnika do doręczeń M. K. K. o oryginał pełnomocnictwa i złożenia przez jej mocodawcę wyjaśnień co przedmiotowego odszkodowania. Powinien był to uczynić już w swoim piśmie z dnia 30.05.2011 r. Zaniechanie to było powodem przedłużenia terminu rozpoznania sprawy do 31.08.2012 r. (k.621). Spowodowało to dalszą zwłokę w postepowaniu o kolejne 2,5 miesiąca. Dotyczy to również pisma Starosty z dnia 13.06.2012 r., w którym wezwał W. J. o złożenie pisemnych wyjaśnień w zakresie wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Czynności tej organ mógł dokonać już w dniu 20.11.2010 r. (!). Wyjaśnienie kwestii istnienia dokumentacji archiwalnej dotyczącej wydania odrębnej decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, której dotyczyło pismo organu z dnia 29.06.2012 r., powinno nastąpić w 2009 r. zaraz po wszczęciu postępowania. Do kolejnej bezczynności i tym samym rażącej przewlekłości postępowania doszło między 31.05.2012 r. (data rozprawy) a dniem 15.10.2012 r. (data wydania kolejnej decyzji przez Starostę). Nie wiadomo dlaczego dopiero w dniu 13.08.2012 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o wydanie aktualnego odpisu księgi wieczystej [...] Znamiennym jest również, że zawiadomieniem z dnia 14.08.2012r. Starosta poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebraną dokumentacją oraz wypowiedzenia co do złożonych żądań w terminie 7 dni, po czym do dnia 15.10.2012 r. zwlekał z wydaniem decyzji.
Trzeci etap postępowania miał miejsce od dnia 14.01.2014 r. (data wpływu akt sprawy do organu I instancji wraz z kolejną decyzją kasacyjną).
Od tej daty Starosta miał informację o osobach spadkobierców zmarłego w dniu 25.02.2013 r. M. K. K. oraz o śmierci stron postępowania: H. D. i D. P., zmarłych jeszcze przed dniem wydania decyzji z 15.10.2012 r. Po zwrocie przez Wojewodę [...] akt sprawy Starosta ponownie z własnej inicjatywy nie podjął żadnych czynności. Mając informacje o miejscu wystawienia aktów zgonu H. D. i D. P. powinien był niezwłocznie zwrócić się do Sądu Rejonowego w M. i Sądu Rejonowego w Z. o przesłanie odpisów postanowień spadkowych i podanie adresów spadkobierców. Zaniechanie tych czynności spowodowało zwłokę prawie 5 miesięcy w uzyskaniu tych danych, a zatem rażącą przewlekłość postępowania. Po przedłożeniu w dniu 4.02.2014 r. przez męża zmarłej strony postępowania aktu dziedziczenia, z którego wynikało, że spadkobiercami H. D. jest M. M. D. i córka B. B. S., organ dopiero w dniu 31.03.2014 r. wezwał M. D. o złożenie wyjaśnienia, czy podtrzymuje zgłoszony przez H. D. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Nie wystosował takiego pisma do drugiej spadkobierczyni B. B. S.. Nadto, sporządzenie w dniu 9.04.2014 r. pisma do Sądu Rejonowego w M. o udzielenie informacji, czy przed sądem prowadzone było postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej D. P. było dokonane z prawie trzymiesięczną zwłoką. Numer aktu zgonu, właściwy USC i data śmierci strony podana była w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Tak więc od razu można było wystosować pismo do Sądu Rejonowego w M. o podanie informacji o postępowaniu spadkowym i adresach spadkobierców. Zaniechanie to spowodowało kolejną przewłokę w postępowaniu i konieczność wysłania następnego pisma do sądu w dniu 6.05.2014 r. z prośbą o podanie adresów zamieszkania spadkobierców D. P., które to informacje Starosta otrzymał w dniu 2.06.2014 r. O te dane można się było zwrócić niezwłocznie po zwrocie akt, czyli po dniu 14.01.2014 r. W dniu 15.04.2014 r. - z trzymiesięczną zwłoką - Starosta zwrócił się do K. K. z zapytaniem czy podtrzymuje wniosek złożony przez M. K. K. (jej adres wskazany był w rozdzielniku decyzji organu II instancji). Z wielomiesięczną zwłoką (w dniu 20.08.2014 r.) Starosta wystąpił o wszczęcie postępowania przetargowego, mającego na celu wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy i zawiadomił strony o przedłużeniu terminu zakończenia sprawy do 21.10.2014 r. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 12.12.2014 r. Starosta dowiedział się o śmierci W. J.. Po uzyskaniu odpisu aktu zgonu w dniu 30.12.2014 r. i w dniu 4.03.2015 r. informacji z Sądu Rejonowego w Z. G., że nie zarejestrowano sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym W. J. postanowieniem z dnia 12.03.2015 r. Starosta zawiesił postępowanie. Mimo, że w akcie zgonu W. J. zamieszczono dane jego żony E. J., Starosta ani do niej, ani do innych stron postępowania nie zwrócił się o podanie informacji dotyczących spadkobierców W. J. i ich adresów. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art.99 k.p.a. Starosta nie przedsięwziął żadnych czynności w celu ustalenia spadkobierców zmarłej strony. Nie zareagował również na pisma S. S. z dnia 10.09.2015 r. i 14.12.2015 r. o podjęcie postępowania. Dopiero po interwencjach Wojewody [...] Starosta postanowieniem z dnia 15.01.2016 r. odmówił podjęcia postępowania.
Starosta nie zareagował również na informację o postanowieniu spadkowym po W. J., o którym dowiedział się z pisma S. S. z dnia 10.10.2016 r., zawierającego wniosek o podjęcie postępowania, przy którym przedłożono postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym W. J. (wyłącznym spadkobiercą okazała się żona E. J.). Dopiero pismem z dnia 2.05.2017 r., a więc po 7 miesiącach, Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. G. o wskazanie adresu zamieszkania E. J., nie próbując nawet wysłać korespondencji na adres zamieszkania W. J. (ignorując powszechnie znany fakt, że zazwyczaj małżonkowie mieszkają razem). Gdyby podjął postępowanie zawieszone z powodu śmierci W. J. z udziałem jego spadkobiercy, E. J. mogłaby wziąć w nim udział. Zmarła bowiem w dniu 11.08.2017 r. Podczas okresu zawieszenia postępowania, najpóźniej w dniu 27.10.2016 r. (data pisma do USC o przedłożenie odpisu skróconego aktu zgonu) Starosta dowiedział się o śmierci M. K.. Błędnie, jak zresztą we wszystkich wcześniejszych przypadkach, zwrócił się do USC o przesłanie skróconego odpisu aktu zgonu. Gdyby żądał zupełnego odpisu aktu zgonu, mógłby uzyskać informacje o osobie zgłaszającej zgon, co mogłoby przyspieszyć uzyskanie informacji o spadkobiercy. Podczas trwania zawieszenia postępowania z powodu śmierci W. J. S. w dniu 31.01.2017 r. uzyskał akt poświadczenia dziedziczenia po M. B., a w dniu 19.06.2017 r. odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K..
Jednakże dopiero w dniu 22.08.2017 r. Starosta podjął postępowanie.
Pomimo uzyskania w dniu 10.10.2017 r. odpisu aktu zgonu E. J. - spadkobierczyni W. J. Starosta nie przedsięwziął wszystkich niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia jej spadkobierców. W szczególności nie zwrócił się do innych spadkobierców H. M. G. L., czy mają informacje kto jest spadkobiercą E. J., jak też nie zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. G., czy gmina nie jest spadkobiercą E. J.. Nie wykorzystał również informacji, którą dysponował od 4.09.2017 r. (k.1034), że uczestnikami postepowania spadkowego po W. J. były jego siostry D. J. i M. Ł..
Nie mając możliwości (na podstawie stanu sprawy) wezwania spadkobierców zmarłej E. J. do udziału w postępowaniu - Starosta nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania, a zatem od dnia 22.08.2017 r. rozpoczął się bieg terminów załatwienia sprawy określonych w art.35 k.p.a.
Starosta zwrócił się w tym okresie w dniach 2.11.2017 r. i 18.01.2018 r. do Sądu Rejonowego w Z. G. z prośbą o podanie czy przed sądem toczyło się postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. J.. Natomiast pismem z dnia 18.01.2018 r., po prawie 11 latach (!) od wszczęcia postępowania Starosta zwrócił się do Urzędu Miasta Z. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy przed byłym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. bądź Urzędem Miasta Z. i Gminy T. nie było prowadzone niezależne postępowanie administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako dz.ew.[...] w Z.. Wydaje się, że Starosta zapomniał już, że pismo w tej sprawie wysłał do Burmistrza Z. w dniu 29.06.2012 r., a odpowiedź została mu udzielona w dniu 26.07.2012 r. Również pismo Starosty w dniu 18.01.2018 r. adresowane do Archiwum Narodowego w K. z prośbą o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych nie znajduje się dokumentacja prowadzonego niezależnego postępowanie administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] obr[...] Z. powinno być wystosowane niezwłocznie po wszczęciu postępowania, a więc w czerwcu 2007 r., a nie po prawie 11 latach prowadzenia postępowania.
Wobec powyższego, oceniając charakter przewlekłości i bezczynności Starosty od dnia 17 maja 2011 r. Sąd uznał, że należy im przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Wyżej przedstawione okoliczności usprawiedliwiają zatem ocenę, że zwłoka organu w załatwieniu sprawy wynika z wynikła z jego winy. Podejmowane przez Starostę czynności procesowe świadczą, że postępowanie prowadzone było w sposób będący zaprzeczeniem zasady koncentracji w gromadzeniu materiału dowodowego (art. 12 k.p.a.). Postępowanie trwało znacznie dłużej (zwłoka liczona w latach) niż to było konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto, ignorował monity strony, nie reagował na wnioski o podjęcie postępowania, ani też na wezwania Wojewody [...] Jedną z przyczyn tak długotrwałego prowadzenia postępowania było to, że sukcesywnie umierały strony postępowania.
Starosta jednakże zwlekał z podjęciem czynności zmierzających do ustalenia następców prawnych stron do czasu podania mu informacji przez same strony. Tak więc dopiero działania stron wymuszały niejako aktywność organu. Czynności przedsiębrane wówczas przez Starostę były podejmowane w sposób nieudolny i powolny, bez wykorzystania wszystkich możliwości, jak chociażby wezwania innych stron postępowania o informacje, zwrócenia się do innych organów, korzystanie z bazy aktów dziedziczenia, czy też centralnej bazy danych meldunkowych.
Ustosunkowując się do wniosków skargi stwierdzić należy, że kwestia ukarania dyscyplinarnego pracowników odpowiedzialnych za prowadzenie postępowania, jak i odszkodowania z ustawowymi odsetkami nie należy do kognicji Sądu. Roszczenie o zapłatę odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem niewydania decyzji można dochodzić na drodze sądowej w trybie i na zasadach uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Zgodnie z art.417 § 1 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie zaś z § 3 tego przepisu, jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art.38 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej, jeżeli z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy, podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa.
Wyrok w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie może dotyczyć kwestii wpływających na merytoryczną treść przyszłej decyzji ( por. wyr. NSA z 13 listopada 2000 r., II SAB 115/00).
Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, stwierdzić należy, że niezasadne jest stanowisko Starosty, że do czasu uzyskania z Sądu Rejonowego w Z. G. informacji w przedmiocie prowadzenia postępowania spadkowego po zmarłej E. J., brak jest podstaw prawnych pozwalających organowi na wydanie obligatoryjnego w takiej sytuacji, postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania, z uwagi na śmierć strony postępowania, w oparciu o dyspozycję art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Analiza przepisu art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. prowadzi do wręcz odwrotnego wniosku. O zaistnieniu podstawy zawieszenia postępowania decyduje łączne wystąpienie czterech następujących przesłanek: 1) nastąpiła śmierć strony lub jednej ze stron w toku postępowania, 2) nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu, 3) nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, 4) postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1). Ziszczenie się przesłanek wymienionych w punktach 1), 3) i 4) nie ulega wątpliwości. Przesłanka niemożliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu wymaga analizy łącznie z regulacją art. 30 § 4 k.p.a., z którą jest skorelowana. Ten ostatni przepis ustala zasadę, że "W sprawach dotyczących praw (...) dziedzicznych w razie (...) śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. "Prawa dziedziczne" określić należy jako prawa przechodzące po śmierci uprawnionego na wskazane w ustawie lub testamencie osoby (spadkobierców zmarłego). Łączne ziszczenie się przesłanek określonych w art. 30 § 4 k.p.a. powoduje skutek w postaci wstąpienia na miejsce dotychczasowej strony jej następców prawnych (spadkobierców). W nauce przyjęto, że wstąpienie do postępowania następców prawnych zmarłej strony następuje z mocy prawa. Organ administracji powinien zawiadomić następców prawnych o prowadzonym postępowaniu i treści art. 30 § 4 k.p.a. Zgodnie z art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, co oznacza, że nabycie to następuje ipso iure, jednak ze względu na możliwość odrzucenia spadku (art. 1012 k.c.) i inne zaszłości po otwarciu spadku, które mogą wyłączyć spadkobiercę od dziedziczenia, ma ono do pewnego stopnia charakter prowizoryczny. W związku z tym można więc mówić o warunkowym przejściu spadku na spadkobierców. Za warunek traktuje się późniejsze przyjęcie spadku przez osoby do niego powołane. Jeśli odrzucą one spadek, zostają wyłączone z dziedziczenia, jak gdyby nie dożyły otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). W rezultacie niezbędne staje się udokumentowanie, kto i w jakiej części jest spadkobiercą. Służy do tego instytucja stwierdzenia nabycia spadku. Zgodnie z art. 1025 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą. Powyższe oznacza, że do momentu wydania przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzenia aktu dziedziczenia organ administracji publicznej nie ma możliwości wezwania spadkobierców strony do udziału w postępowaniu. Wskazana przeszkoda ma charakter prawny. Obok przeszkód natury prawnej niemożliwość wezwania wynikać może z przyczyn faktycznych. Chodzi tu o sytuacje, gdy spadkobiercy są ustaleni, lecz są nieznani organowi administracji publicznej. Dlatego też obowiązkiem organu było wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania.
W oparciu o powyższe, na podstawie art.149 § 1 pkt 1, §1a oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło