II SAB/Kr 35/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2007 r. sygn. II SAB/Kr 35/06 oddalającego wniosek P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego dla w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt II SAB/Kr 35/06 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego dla w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia 18 września 2007 r. referendarz WSA w Krakowie oddalił wniosek P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie sygn. akt .......... Sprzeciw od tego postanowienia wniósł P.B. zarzucając, że narusza ono art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne przyjęcie, że ponoszenie kosztów sądowych w wielu postępowaniach nie ma wpływu na sytuację majątkową wnioskującego. Powołany przepis nakazuje badać sytuację majątkową osoby wnoszącej o przyznanie prawa pomocy w kontekście możliwości ich poniesienia i ewentualnego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a nie w kontekście osiąganych dochodów. Zdaniem skarżącego miernikiem możliwości poniesienia kosztów sądowych powinny być wolne środki pieniężna po odliczeniu koniecznych wydatków na utrzymanie wnioskodawcy i jego rodziny. Skarżący zaznaczył, że stara się o zwolnienie od kosztów w kilkudziesięciu sprawach, w których łącznie koszty przypadające do pokrycia w przypadku nieuzyskania prawa pomocy wynoszą około 70.000 zł (głównie koszty pomocy adwokackiej). Tym samym nie zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych ograniczy mu prawo do sądu. Rozpatrując wniesiony środek zaskarżenia w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że rozpatrywany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia ...... września 2007 r. nie jest pierwszym wniesionym w niniejszej sprawie przez skarżącego. P.B. złożył w dniu ..... kwietnia 2006 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Wniosek ten został oddalony prawomocnym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2006 r. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. I270) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał zmiany okoliczności na tyle istotnej, by uzasadniała odmienną niż poprzednio ocenę jego sytuacji majątkowej. We wcześniejszym wniosku skarżący podał, że zarabia 2100 zł netto miesięcznie i jest współwłaścicielem 1/4 domu jednorodzinnego w budowie (około 80 m2). Skarżący ponosił wydatki związane z bieżącym utrzymaniem tj. czynsz, media, ubezpieczenie, żywność, wydatki związane z utrzymaniem syna, środki czystości i higieny osobistej, dojazd do pracy, ubranie. Zasadniczym powodem, dla którego skarżący domagał się wówczas zwolnienia go od kosztów sądowych było to, że od dłuższego czasu ponosi koszty związane z dochodzeniem przed sądami swoich praw i w związku z tym nie jest w stanie pokryć kolejnych kosztów, jakich żąda od niego Sąd. Obecnie skarżący wskazał, że jego miesięczny dochód za sierpień 2007 r. wyniósł 1980 zł netto. W dalszym ciągu jest współwłaścicielem 1/4 domu jednorodzinnego w budowie. Bieżące koszty utrzymania, takie jak czynsz, media, ubezpieczenie, żywność, wydatki związane z utrzymaniem syna, środki czystości i higieny osobistej, dojazd do pracy, ubranie pozostają na zbliżonym poziomie tj. ok. 2200 zł miesięcznie. Skarżący w dalszym ciągu podaje, że od dłuższego czasu ponosi koszty związane z dochodzeniem swoich praw przed sądami. Kwota zadłużenia skarżącego zmalała z 6000 zł w kwietniu 2006 r. do 4000 zł we wrześniu 2007 r. Rozpatrywany aktualnie wniosek P.B. dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Do tej sytuacji ma zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Może być ono przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Innymi słowy instytucja prawa pomocy przeznaczona jest dla ludzi skrajnie ubogich, dla których zapłata kosztów sądowych oznaczałaby konieczność rezygnacji z zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb (utrzymanie konieczne). Nieprzyznanie osobom ubogim prawa pomocy może uniemożliwić im obronę przed sądem swoich uzasadnionych interesów. Skarżącego nie można zaliczyć do tej kategorii. W dniu 22 czerwca 2006 r. Sąd odmówił przyznania P.B. w niniejszej sprawie prawa pomocy nawet w zakresie częściowym, mimo, że już wówczas był zadłużony. Od tego czasu zadłużenie skarżącego zmniejszyło się z 6000 zł do 4000 zł. Obecnie P.B. podaje, że w porównaniu z rozpatrywanym wówczas wnioskiem jego miesięczny dochód netto zmniejszył się z 2100 zł do 1980 zł. Kwota 120 zł różnicy pomiędzy aktualnym dochodem skarżącego a dochodem wziętym pod uwagę przy poprzednim rozstrzyganiu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest na tyle duża, by uzasadniała wniosek o istotnym pogorszeniu się sytuacji majątkowej P.B. . Jednocześnie z urzędu Sądowi wiadomo, że w innych sprawach skarżący podawał wyższy miesięczny dochód np. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 6.....sierpnia 2007 r. w sprawie sygn...............skarżący określił swój dochód na 2300 zł netto. Trzeba też zaznaczyć, że od czasu złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy struktura wydatków P.B. zasadniczo się nie zmieniła. Przy dochodzie brutto ponad trzykrotnie przekraczającym minimalne wynagrodzenie nie sposób przyjąć, że strona nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Odnosząc się do zarzutów zawartych w sprzeciwie trzeba stwierdzić, że argument dotyczący liczby postępowań i związana z tym łączna wysokość kosztów sądowych nie może przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. l FZ 679/05, niepublikowane). Sam fakt prowadzenia kilkudziesięciu spraw sądowych przed WSA w Krakowie, WSA w Warszawie, przed Sądem Okręgowym i innymi sądami nie może automatycznie powodować zwolnienia strony od kosztów sądowych. Jeśli skarżący od lat inicjuje liczne postępowania, musi liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów (postanowienia NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. l OZ 415/06, oraz z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. l OZ 428/06, sygn. l OZ 429/06 i sygn. l OZ 430/06). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 243, art. 260 w zw. z art. 151 i 166 p.p.s.a. Sygn. akt II SAB/Kr 35/06 UZASADNIENIE W dniu ........ marca 2006 r. P.B. wniósł skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego dla ............ w przedmiocie udzielenie informacji publicznej. Pismem z dnia ........ marca 2006 r. skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem dorzucenia skargi. W terminie otwartym do wniesienia wpisu skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych, który został oddalony postanowieniem referendarza z dnia 24 kwietnia 2006 r., a po wniesieniu sprzeciwu - postanowieniem Sądu z dnia 22 czerwca 2006 r. Zażalenie P.B. na to postanowienie zostało odrzucone w dniu 14 lutego 2007 r. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 maja 2007 r. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalające wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych stało się tym samym prawomocne. Zarządzeniem z dnia ....... sierpnia 2007 r., doręczonym skarżącemu ...... sierpnia 2007 r. wezwano P.B. do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem dorzucenia skargi. Mimo upływu zakreślonego w zarządzeniu terminu skarżący nie wpłacił wpisu od skargi. W terminie otwartym do wniesienia wpisu skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych opierając swój wniosek na tych samych okolicznościach faktycznych, co poprzedni wniosek z kwietnia 2006 r. Zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. l CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153). Wobec nieuiszczenia wpisu w zakreślonym terminie skargę P.B. należało odrzucić na podstawie powołanego wyżej art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.