II SAB/Kr 35/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. Oddział w T. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej skargę oddala Wnioskiem z dnia 9 grudnia 2020 roku (data wpływu: 14 grudnia 2020 roku) Firma A Oddział w T. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w T. o udostępnienie informacji publicznej w postaci treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w T. o umorzeniu postępowania z dnia 6 grudnia 2019 roku wydanego w sprawie o sygn. [...] wraz z uzasadnieniem oraz treści postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 17 września 2020 roku, sygn. akt II Kp 121/20 uchylającego postanowienie prokuratury o umorzeniu (kopii postanowień). Pismem z dnia 18 grudnia 2020 roku Prokurator Rejonowy w T. poinformował wnioskodawcę, że udostępnienie żądanej informacji nie jest możliwe, albowiem kwestie dotyczące udostępniania dokumentów z akt postępowania przygotowawczego o sygn. [...] (dawna sygnatura [...]) pozostającego na biegu, regulują przepisy kodeksu postępowania karnego i wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Firma A Oddział w T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w udostępnieniu żądanej we wniosku z dnia 9 grudnia 2020 roku informacji publicznej. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Prokuratury Rejonowej w T. do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotnej stawki minimalnej. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że do dnia wniesienia skargi (tj. 21 stycznia 2021 roku) Prokuratura nie udostępniła żądanej informacji będącej przedmiotem wniosku, ani też nie wydała decyzji odmownej, czym uchybiła 14-dniowemu terminowi wynikającemu z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem strony skarżącej, prokurator jest podmiotem, który ma obowiązek w określonych przepisami prawa sytuacjach udostępniać informację publiczną. Ponadto postanowienia prokuratora jako dokumenty urzędowe wytworzone i podpisane przez funkcjonariusza publicznego, dotyczące spraw publicznych, stanowią informację publiczną i jako takie podlegają udostępnieniu. W judykaturze nie budzi również wątpliwości, że postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego stanowi informację publiczną, albowiem stanowi o rozstrzygnięciu przez organ państwowy konkretnej sprawy, wyraża zatem pogląd tego organu w materii tej sprawy. W okolicznościach sprawy, wobec sposobu prowadzenia postępowania w pełni uzasadniony, w ocenie strony skarżącej, jest także wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w T. wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że postępowanie przygotowawcze o sygn. [...] (dawna sygn. [...]) prowadzone jest w sprawie: - nieumyślnego narażenia w okresie od dnia 27 czerwca 2012 roku do dnia 8 marca 2017 roku w T. pracowników wykonujących pracę na stanowisku końcowej toalety półtusz wołowych w Zakładach [...] Oddział w T., w tym od 14 listopada 2016 roku J. B. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez niedopełnienie obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, gdzie podczas pracy wykonywanej przez J. B. na podeście roboczym podnoszonym typu HB 12 głowa wymienionego została przygnieciona przez górną poręczę ochronną do krawędzi parapetu okna technologicznego, co doprowadziło do wielonarządowych obrażeń jego ciała, a w konsekwencji nieumyślnego spowodowania śmierci J. B. w dniu 19 października 2017 roku w K. tj. o przestępstwo z art. 220 § 2 k.k, i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. - dopuszczenia w okresie od 27 czerwca 2012 roku do 3 lipca 2017 roku w T., do eksploatacji w Zakładach [...] Oddział w T. urządzenia technicznego w postaci podestu roboczego podnoszonego typu HB 12, bez uzyskania decyzji Urzędu Dozoru Technicznego o dopuszczeniu tego urządzenia do eksploatacji, tj. o przestępstwo z art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o dozorze technicznym. Prokurator wyjaśnił, że w przedmiotowym śledztwie w dniu 6 grudnia 2019 roku wydano postanowienie o umorzeniu, na które w ustawowym terminie wpłynęło zażalenie. W dniu 16 grudnia 2019 roku pełnomocnik Firma A złożył wniosek w trybie art. 156 § 5 zd. 5 k.p.k. o udostępnienie akt postępowania przygotowawczego i wydanie kserokopii z akt. W dniu 18 grudnia 2019 roku prokurator nadzorujący śledztwo wydał zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na udostępnienie akt i wydanie kserokopii, motywując to koniecznością ochrony tajemnicy śledztwa, albowiem decyzja o umorzeniu postępowania w dacie złożenia wniosku nie była prawomocna, zaś Firma A nie było stroną tego postępowania. W dniu 7 lutego 2019 roku akta postępowania przygotowawczego wraz z zażaleniami zostały przekazane do Sądu Rejonowego w T.. W dniu 17 września 2020 roku Sąd uchylił decyzję o umorzeniu śledztwa wskazując w uzasadnieniu postanowienia o sygn. II Kp 121/20 na konieczność jego kontynuowania oraz wykonania dalszych czynności procesowych. W dniu 21 grudnia 2020 roku wystąpiono o opinię instytucji specjalistycznej, której termin opracowania został ustalony na dzień 31 marca 2021 roku, a śledztwo zostało zawieszone do czasu uzyskania opinii. W związku z powyższym, mając na uwadze, że decyzja, której kopii domagała się strona skarżąca nigdy nie uzyskała waloru prawomocności, a postępowanie pozostawało na biegu, kierując się treścią art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej pismem z dnia 18 grudnia 2020 roku udzielono pełnomocnikowi Firma A informacji o braku podstaw do udostępnienia żądanych postanowień. Stanowisko to jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2017 roku sygn. I OSK 1399/15 oraz z dnia 19 grudnia 2019 roku sygn. akt I OSK 357/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której był zobowiązany. Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą albo wreszcie poinformowanie wnioskującego, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 roku, poz. 2176 – zwanej dalej u.d.i.p.), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przyjmuje się, że termin czternastodniowy jest również obowiązujący w przypadku załatwienia wniosku w drodze decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Skarżący zarzuca Prokuratorowi Rejonowemu w T. bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 9 grudnia 2020 roku (data wpływu: 14 grudnia 2020 roku) obejmujący żądanie udostępnienia treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w T. o umorzeniu postępowania z dnia 6 grudnia 2019 roku wydanego w sprawie o sygn. [...] wraz z uzasadnieniem oraz treści postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 17 września 2020 roku sygn. akt II Kp 121/20 uchylającego postanowienie prokuratury o umorzeniu. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że Prokurator Rejonowy jest organem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Nie wymaga również szerszych rozważań stwierdzenie, że postanowienia prokuratora i sądu wydawane w postępowaniu karnym odpowiadają definicji informacji publicznej. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych. Dokumentem urzędowym - zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. - jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Niewątpliwie postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego jako jeden ze sposobów zakończenia postępowania przygotowawczego (art. 322 kodeksu postępowania karnego), jak również postanowienie sądu wydane na skutek rozpoznania zażalenia na to postanowienie stanowią dokument urzędowy w rozumieniu powyższych przepisów. Okolicznością bezsporną w sprawie było również ustalenie, że objęte wnioskiem postanowienia zostały wydane w postępowaniu będącym w toku. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w T. wyjaśnił, że postępowanie przygotowawcze na skutek uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania jest nadal prowadzone i aktualnie podejmowane są czynności związane z uzyskaniem opinii specjalistycznej. Istota sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy odmowa udostępnienia żądanych informacji była, w świetle art. 1 ust. 2 tej ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawidłowa. W ocenie Sądu sposób załatwienia wniosku przez Prokuratora Rejonowego w T. zasługuje na aprobatę. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 ustawy. W doktrynie wskazuje się, że ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak: M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołana tam publikacja G. Sibigi, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną, s. 12). O ile zatem dostęp stron postępowania do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami Kodeksu postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienia informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy. Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 i nast. kodeksu postępowania karnego. I tak art. 156 § 1 k.p.k. stanowi, że: Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei przepisy art. 156 § 5 i 5a k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k.: Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Prezentowany pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, które w znacznej mierze odwołuje się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 roku, sygn. akt I OPS 7/13. Sąd wywodził, że: "przepisów tej ustawy [ustawy o dostępie do informacji publicznej] nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są np. art. 73 - 74 kpa , 156 i 321 k.p.k., § 94 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38 , poz. 249 ze zm.), art. 525 k.p.c., czy też art. 12a §2 p.p.s.a. (...). Przepisy art. 156 § 1 , 5 i 5a k.p.k. oraz art.525 k.p.c. i § 94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust.2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP." Stanowisko to zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego: w wyroku z dnia 25 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 1399/15, w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 roku, sygn. akt I OSK 357/19, jak również w wyroku z dnia 20 listopada 2020 roku, sygn. akt I OSK 298/20. W tym ostatnim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "Kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób związane z uzyskaniem przez nich informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego." W tej sytuacji, wniosek skarżącego nie mógł podlegać rozpatrzeniu w trybie u.d.i.p. Prawidłowo organ poinformował skarżącego o braku możliwości udostępnienia żądanych informacji w trybie u.d.i.p., w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Brak było zatem podstaw prawnych do uznania bezczynności organu. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.