II SAB/Kr 39/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Elżbieta Kremer (spr.) Protokolant: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na bezczynność Starosty Powiatowego w G. w przedmiocie bezczynności I zobowiązać Starostę Powiatu w G. do rozstrzygnięcia w terminie 1 miesiąca od otrzymania niniejszego wyroku sprawy z wniosku J.B. w przedmiocie rekultywacji działek nr [...] i [...] położonych w L. będących własnością J.B. i C.B. II zasądzić od Starosty Powiatu w G. na rzecz J.B. zwrot kosztów postępowania w kwocie [...] zł. (słownie [...]) Pan J.B. w dniu [...] 2002 r. złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, skargę na bezczynność Starosty Powiatu G. polegającą na: nie rozpoznaniu złożonego w [...] 1995 r. wniosku o rekultywację gruntu, nie wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 1997r./Sygn.akt S.A./Rz 1262/96, nie wykonaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] 2001 r. znak [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że [...] 1995 r. złożył w Urzędzie Rejonowym w J. wniosek o przeprowadzenie rekultywacji działek nr [...] i [...] położonych w L. W uzasadnieniu wniosku podał, że na działce znajduje się rów melioracyjny z którego przelewa się woda i zalewa jego działkę. Zdaniem skarżącego przyczyną zalewania jego działki była działalność inwestycyjna Przedsiębiorstwa "A" w L., właściciela sąsiedniej działki. Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] 1996 r. Nr [...] oddalił wniosek o rekultywację, a Wojewoda K. decyzją z dnia [...] 1966r. z przyczyn formalno-prawnych uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie rozpoznając skargę na decyzję Wojewody Krośnieńskiego w wyroku z dnia 10 grudnia 1997r. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...] 1996r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jak wynika z wypisu rejestru gruntów, przedmiotowa działka jest użytkiem rolnym. Tym samym działka ta objęta jest ochroną przewidzianą w ustawie z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U Nr 16, poz.78/. Zdaniem Sądu umorzenie postępowania w I instancji nastąpiło bez uprzedniego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Przede wszystkim organ odwoławczy nie wyjaśnił jakie są przyczyny zalewania działki, a tym samym obniżenia jej wartości użytkowej. Istotę rekultywacji określa art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych, z którego wynika, że w ramach rekultywacji mogą być również regulowane stosunki wodne. Starosta postanowieniem z dnia [...] 2001 r. znak [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rekultywacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2001 r. znak [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu zażalenia pana J.B. na bezczynność Starosty Powiatu G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia [...] 2002 r. znak [...] wyznaczyło Staroście 1-miesięczny termin w celu załatwienia wniosku p. J.B. Starosta postanowieniem z dnia [...] 2002 r. znak [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rekultywacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia [...] 2002 r. znak [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Starosta postanowieniem z dnia [...] 2003 r. ponownie zawiesił postępowanie w sprawie rekultywacji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia [...] 2003 r. znak [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu w G. podniósł, że brak jest podstaw uzasadniających skargę. Ponadto wyjaśniono, że zwrócono się pismem do Burmistrza Gminy B. z zapytaniem na jakim etapie jest sprawa uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowych nieruchomościach, na co otrzymano odpowiedź że sprawa wraz z aktami znajduje się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarżący na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym oświadczył, że Burmistrz Gminy B. faktycznie nie podejmuje czynności w sprawie uregulowania stosunków wodnych. To spowodowało, że złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność Burmistrza Gminy B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.97 ustawy z dnia 30.08 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sąd Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.3 §2 pkt 1-4 w zw. z pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i orzekają m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów. Wniesienie skargi na bezczynność Starosty zostało poprzedzone złożeniem zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia, zgodnie z art.37 kpa. Tym samym skarga została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia służących na drodze administracyjnej. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przeprowadzenie rekultywacji i wydania decyzji administracyjnej przez organ I instancji. Jak wynika z ewidencji gruntów przedmiotowa działka ma charakter użytku rolnego, a zatem zgodnie z art.2 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U Nr 16, poz.78 z późn. zm./objęta jest zakresem przedmiotowym tej ustawy. Ustawa ta w rozdziale V reguluje obowiązek dokonania rekultywacji gruntów jeżeli ich wartość użytkowa zmalała, lub grunty zupełnie utraciły wartość użytkową, a także reguluje podstawowe zasady przeprowadzania rekultywacji, treść decyzji administracyjnej w sprawie rekultywacji. Zgodnie z art.4 pkt 16 ustawy obniżenie wartości użytkowej gruntu może być w szczególności spowodowane: pogorszeniem się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej. Natomiast przez rekultywację - zgodnie z art.4pkt 18 ustawy- rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom wartości użytkowych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp, oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Jeżeli zatem wniosek o wszczęcie postępowania o rekultywacje gruntu dotyczy gruntów rolnych w rozumieniu art.2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych to należy ustalić czy nastąpiło zmniejszenie wartości użytkowej gruntu i jakie przyczyny spowodowały obniżenie tej wartości. Stosownie do przyczyn, które spowodowały obniżenie wartości użytkowej gruntu, obowiązek rekultywacji może przybrać różną formę w tym również uregulowanie stosunków wodnych. Postępowanie w sprawie rekultywacji gruntów i decyzje w sprawach rekultywacji wydaje starosta. Zgodnie z art.22 ust.1 ustawy decyzja w sprawach rekultywacji określa : stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów ustalony na podstawie właściwej opinii, a także osobę obowiązaną do rekultywacji, kierunek i termin wykonania rekultywacji, uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Decyzję w sprawach rekultywacji starosta wydaje po zasięgnięciu opinii burmistrza / wójta, prezydenta miasta / lub dyrektora okręgowego urzędu górniczego, dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, w zależności od projektowanego kierunku rekultywacji. A zatem również w tych przypadkach gdy obowiązek rekultywacji może polegać na uregulowaniu stosunków wodnych organem właściwym do prowadzenia postępowania i wydania decyzji będzie starosta. Postępowanie w sprawie rekultywacji i zagospodarowania uregulowane w rozdziale V ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma charakter samodzielny, lecz przed wydaniem decyzji w sprawie rekultywacji starosta zobowiązany jest zasięgnąć opinii właściwego organu. Natomiast uregulowane w art.29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne /Dz.U nr 115, poz.1229/ postępowanie w sprawie nakazania właścicielowi gruntu w drodze decyzji przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest postępowaniem odrębnym. Postępowanie to ma bardzo szeroki zakres przedmiotowy i dotyczy wszystkich kategorii gruntów, bez względu na sposób wykorzystania i przeznaczenia gruntu. Jeżeli przedmiotem postępowania jest grunt rolny w rozumieniu art.2 ustawy gruntów dnia 3 lutego 1995r o ochronie gruntów rolnych i leśnych to z uwagi na szczególną ochronę jaką zapewnia ustawodawca tej kategorii gruntów, wprowadzony został obowiązek rekultywacji. Zakres przedmiotowy rekultywacji ujęty został szeroko i jak wynika z art.4 pkt 18 ustawy, uregulowanie stosunków wodnych to jedna z możliwych form rekultywacji. Ta forma rekultywacji może mieć zastosowanie wraz z innymi formami rekultywacji przewidzianymi w ustawie, stosownie do ustaleń konkretnego stanu faktycznego. Natomiast w sytuacji gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, a grunty te nie są objęte zakresem przedmiotowym regulacji szczególnej, wówczas stosownie do art.29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne, może być wszczęte postępowanie o przywrócenie stanu poprzedniego. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał ustaleń faktycznych pozwalających na wyjaśnienie czy doszło do obniżenia wartości użytkowej/ lub utraty wartości użytkowej/ działek skarżącego, a także w przypadku pozytywnej odpowiedzi jaka przyczyna je spowodowała. Stąd też należy wyjaśnić istotne w sprawie okoliczności i podjąć merytoryczne rozstrzygniecie w sprawie rekultywacji gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił przedmiotową skargę i zgodnie z art.149 ustawy z dnia 30.08 2002r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ zobowiązał Starostę Powiatu w G. do rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca od otrzymania wyroku sprawy z wniosku J. B. w przedmiocie rekultywacji. O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.