II SAB/Kr 424/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA: Mirosław Bator Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P.J. na bezczynność Wójta Gminy C. w postępowaniu administracyjnym znak: [....] o naruszenie stosunków wodnych I. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy C. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałym zakresie postępowanie sądowe umarza; III. zasądza od Wójta Gminy C. na rzecz skarżącego P.J. kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący P. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokat M. L., pismem z dnia 4 listopada 2014r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Burmistrza Gminy [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie P. J. w miejscowości S., polegającą w jego ocenie na rażącym przekroczeniu terminów załatwienia sprawy w postępowaniu przy jednoczesnym naruszeniu przepisów art. 8, art. 12, art. 35 § 1 oraz art. 36 § 1 k.p.a. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 23.07.2013r. skarżący samodzielnie zażądał wszczęcia postępowania administracyjnego, w tym celu złożył do Burmistrza Gminy [...] wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych w miejscowości S. przez zablokowanie swobodnego dopływu wód opadowych z drogi gminnej przez właścicieli działek Z.K. i W.P.. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] w tym samym dniu wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania (Znak: [...]). Dnia 5.08.2013r. Wójt Gminy [...] wydał zawiadomienie o przeprowadzeniu rozprawy wodnoprawnej celem wyjaśnienia sprawy, która odbyła się w dniu 21.08.2013r. Pismem z dnia 06.09.2013r. Wójt Gminy [...] wydał zawiadomienie, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 07.12.2013r. W dniu 23.09.2013r. Wójt Gminy [...] wydał zawiadomienie, w którym poinformował uczestników postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia na temat materiału dowodowego zebranego przez organ. Decyzją z dnia 10.10.2013r. Wójt Gminy [...] postanowił zobowiązać A. i P. J. właścicieli działek o nr [...] i [...] położonych w S. gm. [...] do przywrócenia stosunków wodnych na w/w działkach do stanu sprzed powstania rowów odwadniających poprzez zasypanie tych rowów lub wykonanie urządzeń zabezpieczających przed powstaniem szkód w obrębie działki nr [...] będącej własnością T. P. i działki nr. [...] będącej własnością Z. K.. Dnia 21.10.2013r. P. J. za pośrednikiem profesjonalnego pełnomocnika adwokat M. L., za pośrednictwem Wójta Gminy [...] złożył odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazując, iż naruszenie stosunków wodnych przez odwołującego się nastąpiło na zlecenie Wójta Gminy [...] z dnia 20.07.2010r., brak stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych przez T. P. ze szkodą dla działki P. i A. J., brak wezwania do udziału s sprawie i nie nałożenie obowiązków na pozostałych uczestników postępowania oraz brak rozstrzygnięcia w decyzji w przedmiocie postępowania wszczętego 23.07.2013 na wniosek P. J. w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Dnia 30.12.2013r. w odpowiedzi na odwołanie wniesione przez P. J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że wniosek P. J. nie został rozpatrzony przez organ I instancji. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zobowiązało organ I instancji do ustalenia czy właściciele działek położonych poniżej drogi gminnej i po prawej stronie od tej strony powinny być stronami tego postępowania i dokonać ustaleń oceny, czy na ich działkach nasypy ziemne nie spowodowały naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla działek sąsiednich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wykazało także, iż obowiązki nałożone przez organ I instancji na A. i P. J., E. B. w celu usunięcie szkodliwego wpływu zmian stanu wody nie były określone w sposób jasny i nie prowadziły do najskuteczniejszego i najprostszego wykonania (sygn. akt. [...]). Dnia 9.04.2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie wszczęte na skutek wniesienia przez T. P. skargi na decyzję SKO dnia 30.12.2013r. (sygn. akt II SA/Kr/370/14). Po ponownym wszczęciu postępowania przez organ I instancji, Wójt Gminy w dniu 29.04.2014 powiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do treści wniosku złożonego przez pełnomocnika P. J., co więcej, 14.05.2014r. dokonano oględzin w terenie. Nieco ponad miesiąc później, dnia 09.06.2014r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze o przesłaniu odpisu prawomocnego postanowienia z dnia 9 kwietnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie oraz zwrotem akt administracyjnych. Z kolei zwrot akt sprawy organowi I instancji nastąpił dnia 09.07.2014r. W dalszym toku postępowania Wójt Gminy [...] dnia 26.08.2014r. zawiadomił uczestników postępowania o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do jego treści. Ostatecznie, dopiero po ponad trzech miesiącach tj. w dniu 4.12.2014r. organ I instancji, wydał decyzję o sprawie skargi złożonej przez A. i P. J. z dnia 22.07.2013r. Tego samego dnia, 04.12.2014r., skarżący za pośrednictwem wspomnianego wyżej profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o: -zobowiązanie Wójta Gminy [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od doręczenia akt organowi; -ukaranie organu winnego za niezałatwienie sprawy w terminie; -w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu pisma skarżący podał min., iż organ I instancji nie wydał decyzji, do których był zobowiązany na mocy orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławczego z dnia 30.12.2013r., ponadto organ nie podjął żadnych działań zmierzających do niezwłocznego załatwienia sprawy oraz nie poinformował o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie, pomimo ustawowego obowiązku. Jako podstawę prawną skarżący powołuje art. 35 § 3 KPA oraz art. 12 § 1 KPA w powiązaniu z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, w kwestii grzywny z kolei art. 149 par.1 i 2 p.p.s.a. Dodać także należy, że postanowieniem z 17.06.2014r., nr [...] SKO w [...] uznało zażalenie na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiotowej sprawie za uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zauważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach spraw na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a § 2 art. 3 P.p.s.a. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie, jest bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy w postępowaniu w sprawie naruszenia stosunków wodnych, o którą wystąpiła strona skarżąca wnioskiem z dnia 23.07.2014r. Z przepisu art. 149 P.p.s.a. wynika, że istota skargi na bezczynność polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Na wstępie wskazać należy, iż pierwszy z podnoszonych przez skarżącego wniosków dotyczący zobowiązania Wójta Gminy do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w określonym terminie nie może zostać uwzględniony przez sąd z uwagi na wydanie wnioskowanej przez skarżącego decyzji przez organ I instancji w dniu 04.12.2014r. tj. decyzji w sprawie zakłócenia stosunków wodno-prawnych na gruncie w obrębie położonych w gm. [...] oraz w związku z wydanym przez Wójta postanowieniem z dnia 24.07.2014 znak [...]. Treść wspomnianej decyzji nie może mieć wpływ na decyzję sądu z uwagi na fakt, iż nie była ona objęta przedmiotem skargi, w której skarżący wnosił wyłącznie o zobowiązanie Wójta Gminy [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Podlegać będzie ona ewentualnie odrębnej kontroli instancyjnej przez SKO w [...]. Z powyższych względów postępowanie jako bezprzedmiotowe, podlegało w tym zakresie umorzeniu (pkt II wyroku). Kwestia bezczynności postępowania oraz przypisania rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji wymaga osobnej analizy. Należy wskazać, iż początkowo postępowanie w sprawie wniosku złożonego przez skarżącego w dniu 23.07.2013r. toczyło się bez istotnych naruszeń przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczących załatwiania spraw. W szczególności organ I instancji niezwłocznie poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania oraz należycie informował go o toczącym się postępowaniu, skorzystał także z możliwości przewidzianej na gruncie z art. 36 KPA wyznaczając dodatkowy termin do załatwienia sprawy. Wreszcie, organ w odpowiednim terminie wydał decyzję, w której jednak nie odniósł się w sposób odpowiedni do wniosków skarżącego, co następnie zostało stwierdzone w decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego. Odmiennie należy jednak postrzegać działanie organu I instancji od momentu wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 30.12.2013. Zdaniem sądu realizuje ono znamiona bezczynność mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym świadczy odwlekanie wydania decyzji w sprawie, do której organ I instancji był zobowiązany aż do 4.12.2014 r. Zdaniem sądu takie działanie organu I instancji nie znajduje usprawiedliwienia. Nie sposób podzielić argumentacji, iż organ I instancji nie miał możliwości wydania odpowiedniej decyzji z uwagi na brak wystarczającego materiału dowodowego, w szczególności dostępu do akt administracyjnych. Organ bowiem mógł zwrócić się do Sądu o wypożyczenie akt lub sporządzić ich kserokopie. Pomijając zresztą te kwestie akta sprawy zostały najpierw zwrócone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z Sądu w dniu 9.06.2014r., a następnie dnia 11.07.2014r. zostały ostatecznie przekazane do organu I instancji. Z uwagi na przedmiot wniosku złożonego w organie I instancji przez skarżącego, warto również zauważyć, iż akta sprawy nie stanowiły kluczowego materiału dowodowego umożlwiającego wydanie decyzji w sprawie. Z uwagi na jej przedmiot dotyczący naruszenia stosunków wodnych na gruntach w miejscowości S., organ I instancji powinien w pierwszej kolejności podjąć odpowiednie działania polegające na dokonaniu oględzin w terenie objętym treścią wniosku. Co prawda organ I instancji podjął takie działania, jednakże zrobił to zbyt późno, co w opinii sądu nie jest wystarczające aby określić je jako zmierzające do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu art. 35 KPA. Wreszcie, należy stwierdzić, iż organ I instancji w dniu 26.08.2014r. zawiadomił uczestników postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, co oznacza, iż w tym czasie dysponował on większością niezbędnych informacji umożliwiających wydanie wnioskowanej przez skarżącego decyzji, a mimo to jej wydanie nastąpiło dopiero po trzech miesiącach tj. 04.12.2014r. Organ I instancji nie skorzystał także z możliwości wyznaczenia terminu załatwienia sprawy przewidzianej w art. 36 KPA. Z powyższych powodów Sąd stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku skarżącego w kwestii ukarania organu winnego niezałatwienia sprawy, nałożenie grzywny zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a na organ ma charakter fakultatywny. W opinii sąd naruszenie, którego dopuścił się organ I instancji oraz ze względu charakter i przebieg przedmiotowej sprawy administracyjnej, nie jest tego rodzaju, aby uzasadnione było nałożenie wnioskowanej grzywny. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz, U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zasądzając od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego P. J. kwoty 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III wyroku).