II SAB/Kr 426/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. skarżący J. S. zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie. W związku z tym, że wniosek przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie strona uzupełniła brak. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z emerytury wynosi 2.152,88 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział ½ we własności działki o powierzchni 14 arów. Strona nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał leczenie urologiczne i kardiologiczne. Wnioskodawca ponosi wydatki za media w wysokości 500 zł miesięcznie, zaś na leczenie przeznacza kwotę 300 zł miesięcznie. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: dwóch faktur za leki: z dnia 26 listopada 2014 roku na kwotę 46,81 zł i z dnia 30 grudnia 2014 roku na kwotę 165,77 zł, paragonu za leki z dnia 29 listopada 2014 roku na kwotę 44,47 zł, "Zaleceń dla pacjentów zakwalifikowanych do diagnostyki inwazyjnej" oraz orzeczenia z dnia 2 września 2010 roku o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiony przez J. S. stan majątkowy nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia części kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Osiąga on bowiem stałe miesięczne dochody z emerytury, które stanowią pewne źródło utrzymania. Miesięczna wysokość tych dochodów wynosi 2.152,88 zł. Zestawienie zadeklarowanych wydatków za media 500 zł i leczenie 300 zł wskazuje, że z uzyskiwanych dochodów pozostaje stronie kwota ponad 1.300 zł, którą może swobodnie dysponować. Skarżący nie wykazał nadzwyczajnych obciążeń domowego budżetu, w postaci chociażby zobowiązań, czy zwiększonych kosztów leczenia. Orzekający nie zaprzecza, że stan zdrowia J. S. wymaga leczenia, lecz z dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie wynika, aby z własnych środków pokrywał on koszty przeprowadzenia operacji, czy zabiegów lekarskich. Załączone do wniosku "Zalecenia dla pacjentów zakwalifikowanych do diagnostyki inwazyjnej" wystawione są przez Szpital Specjalistyczny [...], który jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej, a zatem koszty leczenia refundowane są przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu, ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r. poz. 2193 ze zmianami). Jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.