II SAB/Kr 51/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Wójta Gminy I. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 23 stycznia 2018 r., II. stwierdza, że Wójt Gminy I. dopuścił się bezczynności III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy I. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16 lutego 2018 r. J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy domagając się stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 23 stycznia 2018 r. wniósł do Wójta Gminy mailem o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej dotyczącej zarobków uzyskanych przez sekretarza gminy w roku 2017 z wyszczególnieniem wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków specjalnego, funkcyjnego za wieloletnią pracę. W terminie przewidzianym ustawą organ nie udostępnił informacji w żadnej formie, nie wydał decyzji o odmowie udostepnienia informacji publicznej, jak również nie wezwał do usunięcia braków. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Organ podał, że w dniu 23 stycznia 2018 r. na adres mailowy Gminy I. wpłynął wniosek skarżącego o udostepnienie informacji publicznej. W dniu 22 lutego 2018 r. do urzędu Gminy wpłynęła skarga na bezczynność Wójta Gminy. Po przeprowadzeniu przez organ postepowania wyjaśniającego okazało się, że przedmiotowy wniosek nie został poprawnie zapisany w rejestrze pism wpływających do urzędu. Wiadomość ta trafiła bowiem do folderu spam co uniemożliwiło przekazanie wniosku do odpowiednich pracowników i udzieleniu odpowiedzi w określonym ustawowo terminie. W związku z powyższym w dniu 5 marca 2018 r. organ udzielił skarżącemu informacji publicznej w żądanym zakresie przesyłając odpowiedź na adres mailowy podany przez skarżącego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z uwagi na udzielenie informacji publicznej w żądanym zakresie w dniu 5 marca 2018 r., już po wniesieniu skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego bezprzedmiotowe stało się postepowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 P.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej, co w istocie nie było kwestionowane przez strony, wniosek skarżącego podlegał rozpoznaniu zgodnie z przepisami tej ustawy. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma bowiem wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet wówczas, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK [...]). W niniejszej sprawie organ nie zaprzeczył temu, że wysłany drogą mailową wniosek skarżącego z dnia 23 stycznia 2018 r. trafił do systemu poczty elektronicznej urzędu, ale do folderu spam. Tym samym wniosek skarżącego został przeoczony. Oczywistym jest więc, że brak rozpatrzenia wniosku z ustawowym terminie był skutkiem zawinienia ze strony organu i świadczy o wadliwej organizacji pracy obsługującego go urzędu. Obowiązkiem wójta jest takie zorganizowanie działalności urzędu gminy, aby takie zaniedbania w wypełnianiu ustawowych obowiązków się nie zdarzały. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wobec braku realizacji wniosku skarżącego z dnia 23 stycznia 2018 r., w dacie wniesienia skargi do Sądu Wójt Gminy pozostawał w bezczynności. Pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ nie udostępnił bowiem wnioskowanej informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał też decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Stan bezczynności organu ustał natomiast na skutek przekazania skarżącemu żądanej informacji publicznej w piśmie z dnia 5 marca 2018 r. tj. kilka dni po dacie wpłynięcia skargi na bezczynność. Tym samym do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ zrealizował w całości wskazany wniosek. Skarżący nie zaprzeczył powyższej okoliczności. W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł zobowiązać Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 23 stycznia 2018 r. w trybie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w załatwieniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK [...]). Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy poprzez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Przyjmuje się, że w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK [...]; wyrok WSA w Ł. z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd [...]). W okolicznościach niniejszej sprawy 14 - dniowy termin realizacji wniosku informacyjnego nie został przekroczony nadmiernie, a ponadto nie było to działanie złośliwe czy celowe, aby można było rozpatrywać je w kategoriach kwalifikowanego naruszenia prawa. Ponadto, nie można pominąć wyjaśnień organu, zawartych w odpowiedzi na skargę, z których wynika, że brak zadośćuczynienia wnioskowi w terminie nie wynikał ze złej woli organu, a jedynie z przeoczenia. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku. O umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. - jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłatę od pełnomocnictwa, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 P.p.s.a. - jak w punkcie IV sentencji wyroku.