II SAB/Kr 53/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. Z. na bezczynność Wójta Gminy M. I. zobowiązuje Wójta Gminy M. do wydania w terminie 1 miesiąca aktu administracyjnego w przedmiocie załatwienia wniosku skarżącego z dnia 12 sierpnia 2011 r.; II. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargą z dnia 30.01.2012 r. M.Z. zaskarżył bezczynność Wójta Gminy w M. w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 12.08.2011 r., o skontrolowanie stosowania się przez jego sąsiada W.F. przepisów dotyczących odpadów oraz przechowywania gnojówki oraz gnojowicy. Niestosowanie się przez W.F. do obowiązujących przepisów powoduje zanieczyszczenie środowiska i znaczne uciążliwości dla skarżącego i jego rodziny. Pomimo upływu blisko sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku nie otrzymał żadnej odpowiedzi, w szczególności Wójt Gminy M. nie wydał decyzji w sprawie. Podniósł, że wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. , jednakże postanowieniem z dnia [...].12.2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie za nieuzasadnione , stwierdzając, iż Wójt Gminy M. nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie, a przekazanie częściowo sprawy do kompetencji innych organów stanowi załatwienie sprawy w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Ze stanowiskiem tym skarżący się nie zgadza - bowiem zgodnie z art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - wójt, może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. W sprawie pomimo upływu blisko sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku nie otrzymał żadnej informacji o toczącym się postępowaniu, poza informacjami, uzyskanymi w trakcie postępowania przed SKO w N. Nie został powiadomiony o rzekomo przeprowadzonych oględzinach przez Wójta Gminy M. Nie została wydana decyzja administracyjna, nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie rodowe. Co więcej Wójt Gminy M. nie poinformował skarżącego o szczególnych okolicznościach, które powodują zaniechanie i bezczynność organu. Przywołując powyższe okoliczności wniósł o zobowiązanie Wójta Gminy M. do wydania decyzji w sprawie jego wniosku z dnia 12.08.2011r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy w M. wniósł o jej oddalenie i podniósł, że: l. po otrzymaniu pisma skarżącego z dnia 12.08.2011 r. podjęto następujące czynności: a. w dniu 02.09.2011 r. pismem znak: [...] wezwano W.F. do przedłożenia dowodów płacenia w 2010 r., i w l półroczu 2011 r. za odbiór odpadów komunalnych oraz za usługi opróżniania zbiornika bezodpływowego i transportu nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości, w terminie 7 dniu od otrzymania wezwania. Analogiczne .wezwanie przesłano także do skarżącego M.Z. b. w dniu 05.09.2011 r. kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej Ochrony Środowiska Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Gminy M. wystąpił z wnioskiem do Straży Gminnej o skontrolowanie gromadzenia gnojówki i gnojowicy na nieruchomości W.F. . c. w dniu 22.09.2011 r. Komendant Straży Gminnej zwrócił akta z informacją, że zgodnie z art. 5 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia Straż Gminna nie może wszcząć postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż postępowanie, co do tego samego czynu obwinionego zostało już wcześniej wszczęte. d. w dniu 20.10.2011 r., poinformowano M.Z. , że zostały podjęte stosowne kroki zmierzające do wyjaśnienia spraw poruszanych w piśmie z dnia 12.08.2011 r. oraz że wystąpiono do właściwych organów w celu wyegzekwowania obowiązków określonych w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy M. e. w związku z brakiem udokumentowania odbioru odpadów komunalnych oraz dowodów zapłaty za usługi opróżniania zbiornika bezodpływowego i transportu nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości przez W.F. , Wójt Gminy w dniu 21.10.2011r. pismem znak: [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w L. Wydział II Karny z wnioskiem o ukaranie f. W dniu 26.10.2011 r. Wójt Gminy M. przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego do rozpatrzenia zgodnie z właściwością, wniosek skarżącego M.Z. z dnia 12.08.2011 r. w części dotyczącej sprawności technicznej zbiornika na gnojówkę i gnojowicę, usytuowanego w budynku gospodarczym na nieruchomości nr [...], stanowiącej własność W.F. zam. [...]. Opisanej wyżej działania w ocenie Wójta i Gminy M. decydują o tym, że nie można mu zarzucić bezczynności, O bezczynności Wójta można by było mówić wówczas, gdyby pomimo istnienia podstaw do wszczęcia, prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia by tego nie uczynił. Taka kompetencja musiałaby jednak wynikać z przepisów prawa materialnego, albowiem organy mogą więc wydawać decyzje jedynie w przypadku wyraźnego umocowania zawartego w akcie normatywnym. W takim ujęciu bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ ten, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, tej sprawy nie załatwia. Zakres tych spraw definiuje art. 1 K.p.a., wg którego kodeks ten normuje postępowanie, w 4 kategoriach, m.in. sprawy przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Sprawa objęta skargą dotyczy obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt. 3-3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych, pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Według art. 5 ust. 6 w/w ustawy nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W ust. 7 tegoż art. przewidziano, iż w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązków. Natomiast zgodnie z treścią art. 5 ust. 8, ust. 7 nie dotyczy obowiązków , o których mowa w ust. 1 pkt. 3-3b. W tej sytuacji Wójt gminy M. nie miał podstaw do wydania decyzji, co wprost wynika z ust. 8, wyżej cyt. art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Albowiem jak wynika z orzecznictwa (wyrok NSA z 27 kwietnia 1983 r. II SA 261/83) decyzja nakładająca obowiązki na stronę w sytuacji, gdy obowiązki te wynikają wprost z normy prawnej, dotknięta by była wada nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § i pkt. 2 k.p.a. Tym samym w tej części zarzut Skarżącego jest bezzasadny. Odnosząc się natomiast do zarzutu bezczynności Wójta Gminy M w kwestii posiadania przez W.F. nieszczelnej płyty do składowania obornika, należy zauważyć, że zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. 2007, Nr 147, póz. 1033), orzekanie w sprawach określonych w art. 40 i 41 następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Według art. 41 pkt. 11 w/w ustawy, kto przechowuje nawozy naturalne niezgodnie z warunkami określonymi w art. 25 - podlega karze grzywny. Wójt Gminy M. wystąpił do Sądu Rejonowego, [...], w L. z wnioskiem o ukaranie W.F. w związku z wykroczeniem z art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z kolei wobec wątpliwości dotyczących spełniania wymagań wynikających z odrębnych przepisów przez zbiornik na gnojówkę i gnojowicę , Wójt Gminy M. przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanemu do rozpoznania zgodnie z właściwością wniosek Skarżącego w części dotyczącej sprawności technicznej zbiornika na gnojówkę i gnojowicę usytuowanego w budynku gospodarczym na nieruchomości nr [...], stanowiącej własność W.F. , o czym zawiadomieniem z dnia 26.10.2011r. znak: [...] M.Z. został poinformowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w sprawach decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygają sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż co dopiero wymienione akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, czy w końcu pisemnych interpretacje przepisów prawa podatkowego ( art. 3 § 1 i 2 pkt. 1- 4a i 8 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 póz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ). Krótko mówiąc, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.o.p.s.a sąd administracyjny orzeka w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach kiedy : - organ ma obowiązek wydać decyzję , - organ ma obowiązek wydać postanowienie na które służy zażalenie albo kończące postępowanie w sprawie lub rozstrzygające o do istoty sprawy, - organ ma obowiązek wydać postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, - organ ma obowiązek podjąć inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skargę należy uznać za uzasadnioną aczkolwiek należy stwierdzić, że bezczynność nie była związana z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.o.p.s.a). W swoim podaniu z dnia 12.08.2011 r., skarżący domagał się skontrolowania stosowania się przez, jego sąsiada W.F. przepisów dotyczących odpadów oraz przechowywania gnojówki oraz gnojowicy. Podanie do organu wpłynęło po nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. - o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.z 2011r. nr.6 poz.18). Zgodnie z obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., art. 61 a ust. 1 kpa - gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jest poza sporem, że organ takiego postanowienia nie wydał - ale podjął, szereg czynności zmierzających do rozpatrzenia zarzutów zawartych w podaniu z dnia 12.08.2011 r. Gdyby organ miał wątpliwości o jakie postępowanie chodzi skarżącemu - mógł zażądać od niego stosownych wyjaśnień. Jeżeli zaś podanie dotyczyłoby kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, winien uczynić przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości, zawiadamiając skarżącego, że 'w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu ( art. 66 § 1 kpa). Gdyby natomiast uznał, że jest niewłaściwy w sprawie, winien ją przekazać do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Takie zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie (art. 65 § 1 kpa). W skardze na bezczynność - skarżący o tyle precyzuje swoje podanie, że podnosi, że chodzi mu o dyspozycję określoną w art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - wg. której wójt, może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Nie ulega wątpliwości, że w takiej sprawie właściwy jest Wójt Gminy. Natomiast kwestia, czy skarżący może być uznany za stronę postępowania o którym mowa w art. art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - winna być rozstrzygnięta przez organ w pierwszej kolejności -bowiem w przypadku zajęcia stanowiska, że skarżący nie może być uznany za stronę postępowania organ zobowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 149 § 1 i 200 p.o.p.s.a należało orzec jak w sentencji.