II SAB/Kr 53/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Iwona Niżnik - Dobosz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości l. zobowiązuje Wojewodę [...] do załatwienia odwołania skarżącego S. B. z dnia 11 czerwca 2015 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt wraz z wyrokiem; II. stwierdza, iż Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt II SAB/Kr [...] UZASADNIENIE Decyzją z 14 maja 2015 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł: * w pkt. 1-o zwrocie niezabudowanej nieruchomości oznaczonej numerami działek ewidencyjnych: [...] o po w. 0,0713 ha, powstała z części pgr. l. kat. [...], [...] o pow. 0,0087 ha, powstała z części pgr. l. kat. [...], [...] o pow. 0,0107 ha, powstała z części pgr. l. kat. [...], [...] o pow. 0,0044 ha, powstała z części pgr. l. kat. [...] i [...] o pow. 0,0050 ha, powstała z pgr. l. kat. [...] i [...], położonych w L., w obrębie 3, objętych, księgą wieczystą nr NS1 [...], na rzecz W. B. w [...] części i S. B. w [...] części, * w pkt. 2-o ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie [...]zł, -w pkt. 3-o zwrocie na rzecz Gminy Miasta L. zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie [...]zł, które płatne jest przez W. B. i S. B. - w kwocie po [...] zł każdy, -w pkt, 4 - o odmowie zwrotu nieruchomości obejmującej parcele gruntowe l. kat.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz części parcel gruntowych l. kat.: [...], [...] i [...], wymienione w decyzji wywłaszczeniowej, oraz nr [...], nr [...] i nr [...], w odniesieniu do których zostały zgłoszone roszczenia w trakcie oględzin nieruchomości w dniu 25 sierpnia 2009 r. oraz w piśmie wnioskodawców z dnia 26 października 2011 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli S. B. oraz W. B., Gmina M. L. oraz Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Spółka z o.o. Wojewoda wydał ostatnie zawiadomienie w dniu 21 grudnia 2015 r. wskazując przewidywany termin załatwienia sprawy do 13 stycznia 2016 r. W. B. i S. B. złożyli w dniu 4 grudnia 2017 r. do Wojewody "skargę na przewlekłość postępowania". Skarżący S. B. w dniu 15 lutego 2018 r. złożył skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania przed Wojewodą poprzez rażące przekroczenie terminów postępowania w sprawie odwołania od decyzji 1 Sygn. akt II [...] Starosty [...] z dnia 14.05.2015 r. znak [...] Skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w sprawie powyższego odwołania w terminie 14 dni, zobowiązanie Wojewody do ukarania dyscyplinarnie pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Na uzasadnienie swojego stanowiska wskazał, że w dniu 11.06.2015 r. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia 14.05.2015 r. znak [...]. Pomimo upływu znacznego okresu czasu Wojewoda nie zajął żadnego stanowiska w powyższej sprawie. Skarżący przeprowadził wielokrotnie rozmowy telefoniczne z M. K. odnośnie wydania decyzji. Pomimo obietnic z jego strony decyzja nie została wydana. W dniu 4.12.2017 r. S. B. wysłał skargę do Urzędu Wojewódzkiego na bezczynność organu, mimo to Wojewoda nie odpowiedział na skargę i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy. Wojewoda decyzją z dnia 8 marca 2018 r. znak. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 14 maja 2015 r. znak: [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda w K. pozostawił sprawę do uznania Sądu, wskazując jednocześnie, że trudno mówić o bezczynności Wojewody skoro wydał on rozstrzygnięcie w sprawie będącej przedmiotem skargi. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 10 czerwca 2015 r., tj. w dniu, w którym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. wpłynęły wraz z aktami sprawy odwołania Gminy Miasta L. oraz Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Spółki z o.o. w L. od ww. decyzji Starosty [...]. Natomiast sprawa została rozstrzygnięta decyzją Wojewody z dnia 8 marca 2018 r., którą uchylono zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 14 maja 2015 r. znak: [...] w całości i przekazano sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyny uchybienia terminowi do rozpatrzenia sprawy tj. duża ilość spraw jakie w latach 2015-2017 wpłynęły do Wojewody oraz znacznej rotacji kadry pracowniczej w Wydziale prowadzącym przedmiotową sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna. 2 Sygn. akt II [...] Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., póz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. póz. 1369 ze zm.) zwanej dalej: P.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie zaś do art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35 - 36 K.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia 3 Sygn. akt II [...] okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Przepis art. 35 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Zgodnie z treścią art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, iż zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak: zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia do sądu administracyjnego jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a. 4 Sygn. akt II [...] W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony i okoliczność ta nie jest sporna. Należy podkreślić, że wydanie przez organ dochodzonego orzeczenia w dniu 8 marca 2018 r. przed datą wyrokowania przez Sąd w przedmiocie bezczynności nie zwalnia jednakże Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały jednak miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., l OSK [...]). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 P.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Weryfikacja przebiegu poddanego kontroli Sądu postępowania prowadzi do wniosku, że Wojewoda dopuścił się bezczynności prowadzenia postępowania. Sąd nie ma wątpliwości, że postępowanie Wojewody w przedmiotowej sprawie prowadzone było w sposób wadliwy. Postępowanie przed organem II instancji zostało zainicjowane 10 czerwca 2015 r., tj. w dniu w którym do Wojewody w K. wpłynęły odwołanie Gminy Miasta L. i Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Spółki z o.o. w L.. Wojewoda wydał ostatnie zawiadomienie w dniu 21 grudnia 2015 r. wskazując przewidywany termin załatwienia sprawy do 13 stycznia 2016 r. Decyzja Wojewody została wydana dopiero z w dniu 8 marca 2018, tj. po 2 latach i ponad 8 miesiącach. Wojewoda po dniu 21 grudnia 2015 r. nie dopełnił obowiązku wskazanego w art. 36 § 1 i 2 K.p.a. ponieważ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy i nie podał przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Bezsprzecznie zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej ponieważ organ naruszył przepis art. 35 § 3 K.p.a., który reguluje obowiązek organu załatwienia sprawy w 5 Sygn. akt II SAB/Kr [...] postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia wniesienia odwołania. Argumenty podniesione przez organ II instancji, tj. o dużej ilości spraw jakie wpłynęły w łatach 2015 - 2017 oraz znacznej votecj\ kadry pracowniczej w wydziale są całkowicie chybione ponieważ bez znaczenia jest okoliczność czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno bezczynność organu jak i przewlekłość postępowania będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 16 września 2015 r., l OSK [...] LEX nr 1985970 i z dnia 24 lipca 2015 r., II OSK [...] LEX nr 1803268). W ocenie Sądu bezczynność Wojewody miała charakter rażący. Organ przekroczył ustawowe terminy załatwienia sprawy w drodze decyzji, przy czym nie wskazał żadnych racjonalnych argumentów, które mogłyby uzasadniać okres 2 lat i ponad 8 miesięcy postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie. Argumentów takich Sąd nie dopatrzył się także po zbadaniu akt sprawy. Działanie organu należy więc zinterpretować jako lekceważenie praw strony domagającej się czynności organu. Organ naruszył zasadę szybkości postępowania nakazującą organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 K.p.a.), jak również zawarte w art. 7 i art. 8 K.p.a. zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wszystko to prowadzi do wniosku, że bezczynność organu w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konkludując, Sąd w pkt l wyroku uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Wojewodę do załatwienia odwołania skarżącego S. B. z dnia 11 czerwca 2015 r. 6 Sygn. akt II [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt z wyrokiem. Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od Wojewody ich zwrot, obejmujący wpis stały w wysokości [...] zł, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.