II SAB/Kr 61/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w Bystrej w przedmiocie dostępu do informacji publicznej na wniosek z dnia 17 stycznia 2025 r. I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w Bystrej dopuścił się bezczynności, II. bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu albo do dokonania czynności celem załatwienia wniosku skarżącego z dnia 17 stycznia 2025r., IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w Bystrej na rzecz skarżącego kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. N. zaskarżył bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek z dnia 17 stycznia 2025 r. W skardze zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1, w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez brak udostępnienia skarżącemu informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie, ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. Z uwagi na powyższe wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej, domagając się udzielenia informacji, czy szkoła zawierała umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi od początku 2002 r. do stycznia 2025 r. Pomimo upływu terminów ustawowych organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że do dnia otrzymania skargi na bezczynność, organ nie był w ogóle świadomy faktu, że skarżący skierował do niego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Nie otrzymał na swoją pocztę elektroniczną żadnego wniosku od skarżącego. Wniosek ten nie został również zakwalifikowany jako spam, jak również nie trafił do żadnego innego folderu pomocniczego. Nie stwierdzono, aby wiadomość taka została zatrzymana na zaporach, czy też skasowana przez program antywirusowy. Po otrzymaniu skargi, organ udzielił skarżącemu żądanej informacji publicznej, podając, że szkoła na zawierała żadnych umów, o które pytał skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.), informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że informacje żądane przez stronę mają charakter informacji publicznej, a Dyrektor Szkoły Podstawowej w B. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Z akt administracyjnych wynika, że - po wniesieniu skargi na bezczynność – pismem 17 lutego 2025 r., organ odpowiedział na przedmiotowy wniosek skarżącego. Skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 13 września 2024 r. (punkt III wyroku). Załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia. Wprawdzie organ bronił się, że nie otrzymał maila z zapytaniem, jednakże skarżący przedłożył wydruk z poczty elektronicznej, z którego wynika, że mail został wysłany na adres placówki. W tym miejscu należy wskazać na jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. także: postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, Legalis nr 1358099; postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, Legalis nr 1366042). Natomiast skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, Legalis nr 1366134; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, Legalis nr 1454590). Co istotne, dla zastosowania domniemania odebrania wniosku kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną (por. wyrok NSA z 16 września 2016 r., I OSK 1924/16, Legalis nr 1512393). Rzeczą organu jest zatem posiadanie takiego systemu poczty elektronicznej, który umożliwi odebranie każdej elektronicznej przesyłki, mogącej potencjalnie zawierać wniosek o udostępnienie informacji publicznej; jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to oznacza, że dotarła ona do adresata; potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2024 r., II SAB/Kr 183/24, Legalis nr 3164024). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy, w ocenie sądu nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczą o tym wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, a także udzielenie odpowiedzi po wpłynięciu skargi na bezczynność organu i wykryciu stanu bezczynności. O kosztach orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając równowartość uiszczonego wpisu od skargi oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w stawce minimalnej.