II SAB/Kr 64/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski AWSA Janusz Kasprzycki (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w [...] I. zobowiązuje Prokuratora Okręgowego w [...] do załatwienia wniosku skarżącego P. B. z dnia [...] kwietnia 2007r. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na temat treści postanowienia Prokuratora Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2007r. sygn. [...] w terminie 30 dni , II. zasądza od Prokuratora Okręgowego w [...] na rzecz skarżącego P. B. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 1 kwietnia 2007 r. P. B. zwrócił się do Prokuratora Okręgowego w [...] na podstawie ustawy 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., zwanej dalej ustawą o dostępie do informacji publicznej) o przesłanie na adres podany w nagłówku tego pisma w dowolnej formie treści postanowienia z 28 lutego 2007 r. o sygn. [...]. W odpowiedzi Prokurator Okręgowy w [...], pismem z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. [...], poinformował P. B., że postępowanie, sygn. akt: [...], nie jest prawomocne. W związku z powyższym dostęp do przedmiotowych akt nie podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazał, że wniosek P. B. powinien być rozpoznany w trybie art. 156 k.p.k. i z tego też względu został on przesłany do Prokuratury Rejonowej w [...] celem rozpatrzenia i zajęcia stanowiska. Istotnie, za pismem z tej samej daty ( z 16 kwietnia 2007 r.) Prokurator Okręgowy w [...] w załączeniu przesłał wniosek P. B. z 1 kwietnia 2007 r. do Prokuratura Rejonowego [...]. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. , sygn. akt: [...], Prokurator Rejonowy [...], wydanym na podstawie art. 156 § 1 i 5 k.p.k. oraz art. 105 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 1992 r. - regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 4 maja 1992 r. Nr 38, poz. 163 ze zm.), odmówił P. B. udzielenia wglądu do akt głównych sprawy [...] w formie sporządzenia i przekazania kserokopii postanowienia Prokuratora Okręgowego w [...] z 28 lutego 2007 r., sygn. akt: [...]. W jego uzasadnieniu Prokurator Rejonowy wskazał, że postępowanie, sygn.: [...] Prokuratury Rejonowej w [...], w toku którego wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, nie zostało prawomocnie zakończone. W związku z powyższym wgląd do akt tej sprawy nie podlega rygorom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek P. B. winien być zatem rozpoznany w oparciu o przepisy ustawy - Kodeks postępowania karnego. Kodeks postępowania karnego w przepisie art. 156 określa zasady udostępniania do wglądu akt postępowania przygotowawczego. Stanowi on między innymi, że w toku postępowania przygotowawczego udostępnia się akta sprawy, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Wnioskodawca P. B. nie jest stroną postępowania, sygn. [...], nie należy też do kręgu pozostałych podmiotów określonych wyżej, którym można udzielić wglądu do akt, w tym w formie wydania kserokopii dokumentów, dlatego też brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie zachodzą również przesłanki, by P. B., jako innej osobie, nie będącej stroną, udzielić do wglądu akt postępowania przygotowawczego na zasadzie art. 156 § 5, zdanie drugie, k.p.k. Pismem z 3 maja 2007 r. P. B. jako Przewodniczący Stowarzyszenia "[...]" w K. w związku z brakiem realizacji jego wniosku z 1 kwietnia 2007 r. o udostępnienie informacji publicznej w sprawie [...] wniósł o usunięcie naruszenia prawa polegającego na nie udzieleniu bez zbędnej zwłoki żądanej informacji publicznej lub niepodjęcia w terminie 14 dni od złożenia wniosków innych przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej czynności lub orzeczeń. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej określa termin udostępnienia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. Informacja powinna być udostępniona w formie i sposób zgodny z wnioskiem, chyba, że stoją temu na przeszkodzie względy techniczne. W takim przypadku organ powinien w terminie 14 dni podjąć odpowiednie kroki, tj. zawiadomić w tym terminie o powodach i zaproponować inną formę udostępnienia. Podniósł, że przepisy k.p.a. (w związku z art. 1 tego kodeksu) nie mają zastosowania do procedury udostępniania informacji publicznej (z wyjątkiem określonym w art. 16 ustawy). Przepisy art. 156 k.p.k., zgodnie ze znanym prokuraturze orzecznictwem, nie mają zastosowania do postępowań nie będących w toku. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia lub śledztwa względnie o umorzeniu takiego postępowania oznacza, że przedmiotowe postępowanie karne nie jest w toku. Brak prawomocności takiego orzeczenia nie zmienia tego faktu, albowiem postępowanie karne nie toczy się. Tym bardziej kompletnie niezrozumiałe jest zawarte w piśmie z 16 kwietnia 2007 r. stwierdzenie, że postępowanie nie jest prawomocne. Powyższe stwierdzenie sugeruje, że wzmiankowane postępowanie zostało toczone nieprawomocnie (zapewne niezgodnie a prawem), co tym bardziej wzmacnia przedstawioną powyżej argumentację. Podniósł także, że wniosek nie dotyczył dostępu do akt, sygn.: [...] (postanowienie z 28 lutego 2007 r. powinno znajdować się m.in. w aktach o sygn. [...], będących w dyspozycji Prokuratora Okręgowego). Ust 2 art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej dotyczy tylko sytuacji, kiedy żądana informacja nie może być udostępniona w terminie 14 dni. Powyższe oznacza, że tylko brak możliwości, (który należy w zawiadomieniu podać) może uzasadniać przedłużenie terminu. Stowarzyszenie nie otrzymało żądanej informacji publicznej lub innego przewidzianego odpowiednimi przepisami pisma, w szczególności Stowarzyszenie nie otrzymało pisma, z którego wynikałoby, że Prokurator Okręgowy nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej lub, że została wydana decyzja administracyjna o odmowie udzielenia tej informacji. Uważa, że zgodnie z art. 4 ust 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zobowiązanym do udostępnienia informacji jest podmiot, który taką informację posiada, co piśmiennictwo interpretuje rozszerzające określając obowiązek udzielenia informacji publicznej także na podmiot, który daną informację powinien posiadać. Stowarzyszenie informuje, iż pod wnioskami oraz niniejszym pismem podpisany jest jego organ statutowy. Stowarzyszenie jednocześnie na podstawie k.p.a. wnosi skargę do Prokuratora Apelacyjnego na winnych opisanej powyżej opieszałości. W odpowiedzi na to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Prokurator Okręgowy w [...] pismem z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt: [...] powiadomił Stowarzyszenie "[...]" w K., że żądanie to uznaje za bezzasadne i podtrzymuje udzieloną w tym zakresie odpowiedź z 16 kwietnia 2007 r., jak również wydane [...] kwietnia 2007 r. zarządzenia prokuratora Prokuratury Rejonowej [...]. Stwierdził, że nie naruszono obowiązujących przepisów prawa. Ponadto powiadomił, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z czym przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie tejże ustawy. P. B. pismem z dnia 22 maja 2007 r., za pośrednictwem Prokuratora Okręgowego w [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając w niej bezczynność Prokuratora Okręgowego w [...] w zakresie realizacji złożonego do niego 2 kwietnia 2007 r. dotyczącego przesłania na podany adres w dowolnej formie treści postanowienia z 28 lutego 2007 r., sygn. akt:[...]. Wniósł o stwierdzenie bezczynności Prokuratora i nakazanie mu zgodnego z prawem rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 3 dni poprzez przesłanie wnioskowanej informacji publicznej, stwierdzenie, że postanowienie z 28 lutego 2007 r. jest informacją publiczną, zasądzenie od Prokuratora kosztów postępowania. Wskazał, że art. 13 ust 1 ustawy o dostępie informacji publicznej określa termin udostępnienia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w terminie 14 dni), informacja powinna być udostępniona w formie i sposób zgodny z wnioskiem, chyba, iż stoją temu na przeszkodzie względy techniczne, w takim przypadku organ powinien w terminie 14 dni podjąć odpowiednie kroki (zawiadomić w tym terminie o powodach i zaproponować inna formę udostępnienia). Uważa, że przepisy art. 156 k.p.k., zgodnie z orzecznictwem, nie mają zastosowania do postępowań nie będących w toku. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia lub śledztwa względnie o umorzeniu takiego postępowania oznacza, że przedmiotowe postępowanie karne nie jest w toku. Brak prawomocności takiego orzeczenia nie zmienia tego faktu, albowiem postępowanie przygotowawcze nie toczy się (przesądza o tym art. 350 § 1 k.p.k., w którym mowa o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego, a nie dochodzenia lub śledztwa, co świadczy o tym, że nie mamy do czynienia z postępowaniem przygotowawczym za nim nie zostanie podjęta decyzja o jakiej mowa w art., 303 k.p.k. O powyższym świadczą także zapisy § 96, 176 i 190 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1992 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury). Tym bardziej kompletnie niezrozumiałe jest zawarte w piśmie z 16 kwietnia 2007 r. stwierdzenie, że postępowanie, sygn.: [...], nie jest prawomocne. Powyższe stwierdzenie sugeruje, że wzmiankowane postępowanie zostało toczone nieprawomocnie (zapewne niezgodnie z prawem), co tym bardziej wzmacnia przedstawioną powyżej argumentację. W związku z powyższy mimo braku takiego obowiązku wniosłem o usunięcie naruszenia prawa. Pismem z 15 maja 2007 r. Prokurator podtrzymał wcześniejsze stanowisko nie odnosząc się merytorycznie w żaden sposób do zawartych w moim wezwaniu argumentów. Należy podnieść, że zgodnie z art. 4 ust 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji jest podmiot, który taką informację posiada, co piśmiennictwo interpretuje rozszerzające, określając obowiązek udzielenia informacji publicznej także na podmiot, który daną informacje powinien posiadać. Ponieważ nie wnioskowałem o dostęp do akt [...] (postanowienie z 28 lutego 2007 r. powinno znajdować się m.in. w aktach o sygn. [...], to jest w aktach nadzorczych Prokuratury Okręgowej dotyczące Prokuratury Rejonowej [...] - zgodnie z zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości, będących w dyspozycji Prokuratora Okręgowego). Podniósł, że zawarta w art. 156 § 1 k.p.k. (przepis ten nie ma zastosowanie do czynności sądu lecz jego Prezesa) oraz § 5 tego artykułu norma kompetencyjna ("za zgodą") nie uchyla innych zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nawet w przypadku, kiedy postępowanie jest w toku (k.p.k. nie reguluje formy wyrażania zgody przez prokuratora, o jakiej mowa w art. 156 § 5, a tym bardziej, formy nie wyrażenia takiej zgody oraz co najistotniejsze sposobu jej zaskarżałności w stosunku do osoby nie będącej stroną postępowania). Powyższe oznacza, że jedynie ustawowo chroniona tajemnica może być powodem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a decyzja taka jako podlegająca kontroli instancyjnej (w przypadku uznania, iż odmowa udostępnienia informacji publicznej znajdującej się w aktach postępowania przygotowawczego następuje w drodze zrządzenia na podstawie art. 302 § 1 k.p.k. w związku z art. 61 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust 1 oraz art. 3 w zw. z art. 1 ust 1 oraz art. 6 ust 2 oraz ust 1 pkt 4 lit b ustawy o dostępie do informacji publicznej), a następnie sądowej. Od zarządzenia, o jakim powyżej przysługuje zażalenie, co przesądza o konieczności i obowiązku doręczenia takiego zarządzenia wnioskodawcy, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W tym miejscu należy podnieść, że na bezczynność w kwestii doręczenia odpisu zarządzenia nie służy zażalenie na podstawie art. 302 § 2 k.p.k. albowiem paragraf ten dotyczy czynności, a nie braku czynności, które to pojęcia art. 467 § 1 rozróżnia. Powyższe przesadza o możliwości skorzystania z trybu walki z bezczynnością organu: przewidzianego w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z czym zgadza się skarżony organ. Na marginesie należy podnieść, iż wobec podjęcia przez prokuraturę decyzji o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego odpowiadającego sygn. akt [...] nie może się ona skutecznie powoływać na tzw. "tajemnicę śledztwa" lub "dobro śledztwa". W odpowiedzi na tę skargę Prokurator Okręgowy w [...] wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie mu informacji publicznej polegającej na przekazaniu w dowolnej formie treści postanowienia z 28 lutego 2007 r. o sygn. [...]. Pismem z 16 kwietnia 2007 Prokurator Okręgowy w [...] poinformował skarżącego, że postępowanie o wskazanej sygn. akt nie jest prawomocne i w związku z tym wniosek jego nie podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tego samego dnia wniosek ten przesłano do Prokuratury Rejonowej w [...]. Prokurator tej jednostki [...] kwietnia 2007 wydał zarządzenie na zasadzie art. 156 § 1 i 5 k.p.k. oraz § 105 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości - regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury o odmowie udzielenia wglądu do akt głównych sprawy [...] w formie kserokopii żądanego postanowienia. Po wystąpieniu P. B. jako Przewodniczącego Stowarzyszenia "[...]" w K. udzielono Stowarzyszeniu odpowiedzi 15 maja 2007 r., stwierdzono, że nie naruszono prawa. Powołując się na przytoczone argumenty wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198). W świetle art. 61 Konstytucji RP prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, które odbywa się na zasadach skonkretyzowanych we wskazanej co dopiero ustawie o dostępie do informacji publicznej. Prawo to jest więc zasadą. Wobec tego wyjątki od tego prawa powinny być interpretowane ściśle. Oznacza to, że art. 156 k.p.k. nie może być stosowany rozszerzające. W § 5 tego przepisu ustawodawca wskazał, że odmienny tryb dostępu dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego. Nie odnosi się on do spraw zakończonych, jak i takich, które nie zostały uruchomione jak w tym przypadku, gdyż wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. Nie nastąpiło zatem formalne wszczęcie postępowania przygotowawczego w jednej z jego form. W odniesieniu do takich spraw znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu akta postępowania przygotowawczego stanowią informację o działalności organów publicznych jak i prokuratora jako organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wypełnia to więc dyspozycję art. 61 Konstytucji RP. Zgodnie więc z ust. 3 art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 będące w posiadaniu takich informacji obowiązane są do ich udostępnienia. Stosownie jednakże do treści art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Zaznaczyć przy tym należy, że odmowa udzielenia informacji może mieć miejsce tylko z uwagi na ochronę danych osobowych, tajemnicę zawodową, służbową, państwową, skarbową, statystyczną czy inną tajemnicę ustawowo chronioną bądź prawo do prywatności albo umorzenie postępowania (por. art. 1, 4, 6, 16, 22 ustawy). Skoro w rozpatrywanej sprawie Prokurator Okręgowy w [...] takiej decyzji z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wydał pozostaje on w stanie bezczynności rozumianej jako nie wydanie przez organ w ustawowym terminie aktu administracyjnego, do którego podjęcia był on zobowiązany. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.