II SAB/Kr 70/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. postanawia oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K.. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego wynosi około 1.000 zł. Według oświadczenia skarżąca nie posiada majątku ruchomego o wartości powyżej 3.000 euro ani nieruchomości. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż z uwagi na niskie dochody nie jest wstanie wnieść wpisu w żądanej sumie. Dodatkowo wyjaśniła, iż na miesięczne koszty utrzymania składają się opłaty za gaz, prąd, wywóz śmieci, wodę i opał – 350 zł, spłata pożyczek w kwocie 250 zł, lekarstwa - 300 zł. W piśmie z dnia 8 lipca 2011 r. uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sprawie o sygn. akt: II SAB/Kr 47/11 skarżąca oświadczyła, iż mieszka tam gdzie kierowane są do niej pisma z sądu, koszty miesięcznego utrzymania podała we wniosku i od tej pory nie uległy one zmianie, nie ma rachunku bankowego, i nie posiada odcinków pobieranego świadczenia. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma dołączona została kserokopia decyzji ZUS w sprawie wymiaru świadczenia rentowego z 2000 roku. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2011 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił przedmiotowy wniosek. W ustawowym terminie wnioskodawczyni złożyła sprzeciw od wyżej wskazanego postanowienia, w którym podniosła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Podała, że w sprawie VII SA/Wa 515/10 została zwolniona od kosztów w całości w tej samej sytuacji finansowej. Nadto wskazała, iż postanowienie referendarza w tej sprawie stanowi kalkę postanowienia wydanego w sprawie o sygn. II SAB/Kr 47/11. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o wskazanie wszystkich wydatków, wnioskodawczyni podała, że spłaca pożyczki w kwocie: 115 zł, 38 zł, 102,58 zł i 83,71 zł przedstawiając kserokopie dowodów wpłat. Nadto wskazała, iż opłaty za media wynoszą 280 zł miesięcznie. Podała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie przedstawiła odcinków renty ani wyciągu z konta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawczynię. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W orzecznictwie podkreśla się, iż przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Mając na uwadze oświadczenie skarżącej o wysokości jej dochodów, należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy jest nieuzasadniony. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Z analizy sytuacji finansowej wynika, że strona pomimo tego, że nie należy do osób zamożnych, to również nie znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodu w wysokości ok. 1000 zł., przy czym nie ma nikogo na utrzymaniu. Doliczając nawet koszty spłacanych pożyczek ok. 340 zł pozostaje wnioskodawczyni kwota ok. 400 zł. Zauważyć przy tym należy, że wydatki ponoszone na spłatę pożyczek czy kredytów nie mogą być zaliczone do koniecznych i korzystać z pierwszeństwa wobec opłat sądowych, które to opłaty - w przeciwieństwie do zobowiązań cywilnoprawnych - są daniną publiczną. Sąd nie kwestionuje przy tym wydatków na bieżące potrzeby życiowe (w tym ewentualne leki), mimo że skarżąca ich nie wykazała, jednakże wskazywane przez skarżącą kwoty około 300 zł nie pochłaniają całego miesięcznego dochodu skarżącej. Poza tym skarżąca nie wykazała faktu ponoszenia nadzwyczajnych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem w sprawie jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu jest to kwota, którą strona może ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni inicjując postępowanie sądowe powinna liczyć się z wydatkami związanymi z jego prowadzeniem, zatem powinna zgromadzić środki na ten cel w wysokości 100 zł. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby dodatkowe bezzasadne przerzucenie ciężaru kosztów sądowych na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.