II SAB/Kr 8/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność Wojewody p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu [...] lutego 2008r. H. M., działając przez pełnomocnika M. M. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność Wojewody. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na bardzo wysokie koszty leczenia, ciężki stan zdrowia, inwalidztwo. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Od 1992 roku skarżąca jest osobą sparaliżowaną po tętniczym wylewie krwi do mózgu podczas operacji. Rodzina utrzymuje się z renty inwalidzkiej wnioskodawczyni w kwocie 597,46 zł, emerytury męża skarżącej w kwocie 3 261,17 zł. A zatem dochód 2 – osobowej rodziny wynosi 3 858,63 zł. Z akt sprawy wynika ( również dołączonych do sygn. akt II SA Kr 47/08 48/08 ), iż skarżąca posiada dom o pow. 105 m2, nieruchomość gruntową o pow. 575 m2, 576 m2, 120 m2 oraz 120 m2. Ponadto, jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej M. M. posiada oszczędności w Banku [...] w formie funduszy inwestycyjnych, a także samochód osobowy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów w przeliczeniu na członków rodziny około 1900 zł na osobę ), nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść jednorazowych kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada stały, pewny dochód i jest w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty należnej za złożenie skargi. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. W związku z powyższym, zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd nie uznał za uzasadnione. Rodzina skarżącej posiada ponadto oszczędności, które zawsze można wykorzystać dla uiszczenia stosownych należnych kosztów. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Rodzina Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód rzędu około 4000,00 zł miesięcznie oraz majątek ( dom, nieruchomości gruntowe ). Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, gospodarstwa ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto skarżąca podniosła co prawda, iż ponosi duże koszty związane z leczeniem, natomiast twierdzeń tych nie poparła żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. Sąd zdaje sobie sprawę, iż przy tego typu urazach koszty leczenia i rehabilitacji są na pewno wysokie, jednakże winny być one wykazane i udowodnione. Biorąc jednakże pod uwagę ogólną sytuację majątkową wnioskodawczyni ( dochód 2 – osobowej rodziny w wysokości 3 858 zł, oszczędności, znaczny majątek, samochód ) nie można uznać, iż należy ona do grona osób ubogich, które bezwzględnie nie są w stanie ponieść kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu Sąd pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).